«Η ένδοξη αρχή και το άδοξο τέλος του Πάμπλο Ιγκλέσιας» του Ηλία Ηλιάδη

 

Στις 4 του Μάη ένας πολιτικός σεισμός δόνησε όχι μόνο την αυτόνομη περιφέρεια της Μαδρίτης, αλλά όλη την Ισπανία. Ο λόγος; Οι πρόωρες περιφερειακές εκλογές που είχε εξαγγείλει η Πρόεδρος Ισαμπέλ Ντίας Αγιούσο και το αλυσιδωτό αποτέλεσμά τους. Η εκλογική περιφέρεια της Μαδρίτης περιλαμβάνει επτά από τα 47 εκατομμύρια κατοίκους της Ισπανίας. Το δεξιό Λαϊκό Κόμμα, η επίσημη αντιπολίτευση, διοικεί την περιφέρεια της πρωτεύουσας τα τελευταία 26 χρόνια. Η 42χρονη Αγιούσο κέρδισε και αυτές τις εκλογές με συνθήματα ενάντια στα λοκντάουν και τα άλλα περιοριστικά μέτρα που είχαν επιβληθεί από την κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Το κεντροδεξιό Ciudadanos, που διοικούσε σε συνεργασία με το Λαϊκό Κόμμα την περιφέρεια της Μαδρίτης, καταποντίστηκε χωρίς ούτε μία έδρα, σε σύγκριση με τις 26 που είχε επιτύχει στις εκλογές του 2019, διότι σε μια άλλη αυτόνομη περιφέρεια συμμάχησε με το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE), που βρίσκεται στην εξουσία σε συνεταιρισμό με το ριζοσπαστικό κόμμα της Αριστεράς Podemos (Μπορούμε).

Οι Σοσιαλιστές όχι μόνο δεν κατάφεραν να απορροφήσουν τους ψηφοφόρους του Κέντρου και της Κεντροδεξιάς, αλλά από τις 37 έδρες που πέτυχαν πριν από δύο χρόνια έμειναν μόνο με 25. Τέλος, η ήττα του Podemos που ιδρύθηκε το 2014 υποχρέωσε τον Πάμπλο Ιγκλέσιας να ανακοινώσει την οριστική αποχώρησή του από την πολιτική, διότι φέρει το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τις απώλειες. Ήταν η πολιτική δύναμη που ανέλαβε να εκπροσωπήσει το γιγαντιαίο νεανικό κίνημα των Αγανακτισμένων, αλλά στην πορεία της έχασε τη φρεσκάδα, τον ενθουσιασμό και την ορμή της και παγιδεύτηκε σε παλαιοκομματικές συνήθειες. Αντί να συνεχίσει τον αγώνα μιας νεολαίας χωρίς μέλλον, που επεδίωκε τη χειραφέτησή της, ο Ιγκλέσιας προτίμησε να στρέψει την προσοχή του αλλού. Όχι μόνο δεν αφιέρωσε όλες του τις ενέργειες στον αγώνα ενάντια στο ισπανικό θεσμικό κατεστημένο, αλλά προτίμησε να επιδοθεί σε έναν στείρο ιδεολογικό πόλεμο, που εξάντλησε άσκοπα και ανώφελα τις δυνάμεις του.

Το Podemos δεν εκπροσωπείται στο δημοτικό συμβούλιο της πρωτεύουσας. Επιπλέον, είναι το μικρότερο κόμμα στο περιφερειακό Κοινοβούλιο. Η απόσχιση από το Podemos του νέου κόμματος Más Madrid, λόγω ιδεολογικών διαφορών, έδωσε την πρωτοπορία σε αυτό το νέο κόμμα της Αριστεράς. Όμως, τα κοινωνικά προβλήματα, που το εμβληματικό κίνημα των Αγανακτισμένων έθεσε για πρώτη φορά επί τάπητος, εξακολουθούν να υπάρχουν. Το Podemos κατάφερε να προωθήσει νέους προβληματισμούς και άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία ενός τέταρτου κόμματος με αξιώσεις, του Ciudadanos (Πολίτες), που ήταν όμως περισσότερο προσηλωμένο στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις. Υιοθέτησαν και τα δυο νέα κόμματα το έμβλημα της πολιτικής αναγέννησης, της διαφάνειας και της εσωτερικής δημοκρατίας. Αλλά σήμερα το πολιτικό σύστημα είναι πολύ πιο πολωμένο από πριν, λόγω της οξυμένης διαμάχης μεταξύ της δημοκρατίας και του λαϊκισμού. Την ενεργοποίησε ανεύθυνα το Podemos, παράλληλα με την ακατανόητη άρνηση του Άλμπερτ Ριβέρα να προβάλει το κόμμα που ίδρυσε, το Ciudadanos, ως κόμμα του Κέντρου ή έστω της Κεντροδεξιάς. Αδιαμφισβήτητα, το Podemos υπήρξε ο ακρογωνιαίος λίθος της 15ης του Μάη. Δέκα χρόνια αργότερα, για πολύ διαφορετικούς λόγους (αυτή τη φορά ήταν η πανδημία), ο ψηφοφόροι βιώνουν μια άλλη κρίση με ανεξέλεγκτη και αυξανόμενη ανισότητα. Παράλληλα και σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, χωρούν η Αραβική Άνοιξη (δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι άρχισε στην Τυνησία), η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα και τα «Κίτρινα Γιλέκα» στη Γαλλία. Η 15η του Μάη εξέφρασε μια ευρεία κόπωση των νέων, που εξηγεί επίσης τις πρώτες εντυπωσιακές επιτυχίες του Podemos, πρώτα, και του Ciudadanos αργότερα. Ο εκλογικός νόμος δεν είχε αλλάξει, αλλά τώρα υπάρχει ένα πολύ σαφές εγερτήριο μήνυμα: οι νέοι άρχισαν να πιστεύουν ότι επιτέλους μπορούν να ψηφίσουν για τους δικούς τους προβληματισμούς για να αλλάξουν το πολιτικό κατεστημένο. Ίσως ο Ιγκλέσιας να μην είναι ο μεγάλος ηττημένος λόγω της υπερβολικής του φιλοδοξίας. Εμφανίστηκε από το πουθενά και για δέκα χρόνια είχε γίνει διάσημος στα ισπανικά κανάλια της εξουσίας. Παράλληλα όμως έγινε πασίγνωστος και στα αριστερά κόμματα της Λατινικής Αμερικής. Τώρα, σαν άλλος Βαρουφάκης, θα γυρίζει τον κόσμο για ομιλίες και συνέδρια αλλά θα χρεώνει πολύ περισσότερα από τον Γιάνη με ένα ν. Μόλις παραιτήθηκε έκοψε και την περίφημη αλογοουρά του. Στην τελική ανάλυση όλοι έρχονται και παρέρχονται, όπως για παράδειγμα ο Ιγκλέσιας και ο Τσίπρας. Μόλις πριν έξι χρόνια ο Πάμπλο υποσχόταν ότι θα αλλάξει την Ευρώπη και εμφανιζόταν σε προεκλογικές συγκεντρώσεις του ΣΥΡΙΖΑ στην Αθήνα. Καταποντίστηκαν και οι δυο στις πολιτικές τρικυμίες, αλλά στον Ιγκλέσιας θα μείνει η βίλα με την πισίνα σε εκλεκτό προάστιο της Μαδρίτης, έστω και αν δεν ήταν πρωθυπουργός, αλλά ο 2ος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ. Η συντριπτική νίκη της Αγιούσο ωστόσο έχει υπερβεί τα σύνορα της αυτόνομης περιφέρειας της Μαδρίτης. Στην Κεντροδεξιά του πολιτικού φάσματος η πανωλεθρία του Ciudadanos ενίσχυσε τη Δεξιά και κυρίως το Λαϊκό Κόμμα. Αυτό έχει κερδίσει και τις 26 έδρες που έχασε το Ciudadanos και ξεκινά τη συσπείρωση αυτού του πολιτικού χώρου. Στα αριστερά του πολιτικού φάσματος, η καταστροφική ήττα του Σοσιαλιστικού Κόμματος δίνει έναν απόηχο απόρριψης, που ήδη προκάλεσε προβληματισμό στα ανώτερα στρώματα της κυβέρνησης. Άλλοι περιφερειακοί ηγέτες, ειδικά στην Ανδαλουσία, μπορεί να μπουν στον πειρασμό να επαναλάβουν τη συνταγή και την επιτυχία της Αγιούσο. Οι εκλογές της Μαδρίτης έχουν προκαλέσει έναν ισχυρό σεισμό πολλών Ρίχτερ. Το PSOE κατάπιε το πικρό ποτήρι μιας αδιαμφισβήτητης αποτυχίας μεγάλων διαστάσεων, αποτέλεσμα παλιών και νέων σφαλμάτων. Το πενιχρό αποτέλεσμα του Podemos και η εξαιρετική επιτυχία του Más Madrid, που ξεπέρασε το PSOE σε αριθμό ψήφων στη Μαδρίτη, διαμορφώνουν ένα νέο σενάριο μελλοντικών εξελίξεων. Ήταν ένα ηχηρό ράπισμα για τον ριζοσπαστικό χώρο στα αριστερά του PSOE, αλλά και μια προειδοποίηση για τους ίδιους τους Σοσιαλιστές ότι αυτός ο χώρος μπορεί να εξελιχθεί σε μια νέα πολιτική δύναμη σε βάρος τους.

 

*Ο Ηλίας Ηλιάδης είναι πρέσβης ε.τ.