Μπροστά σε κάθε κρίσιμη συγκυρία, δύο πράγματα οφείλουμε να κάνουμε: Να λέμε με παρρησία την εκτίμησή μας για την κατάσταση, και να προτείνουμε λύσεις. Το αν θα αποδειχτούν οι απόψεις μας ορθές ή λανθασμένες, είναι κάτι που δεν μπορούμε να προδικάσουμε. Αλλά ο φόβος της αστοχίας δεν πρέπει να μας κάνει να αοριστολογούμε.
Το ίδιο και με τις αναστολές που δημιουργεί στους περισσότερους ένα ιδιότυπο «φιλότιμο» που έχουμε: Αν πω τα πράγματα με το όνομά τους, τότε θα κακοφανίσω πολλούς – το κακοφάνισμα είναι πολύ διαδεδομένο, ιδιαίτερα ανάμεσα στα δημόσια πρόσωπα. Αν αφήσουμε αυτούς τους δύο φόβους να μας καθοδηγούν, τότε είναι προτιμότερο να μην μιλάμε καθόλου. Ούτε και να γράφουμε.
Η εκτίμηση
Στο ερώτημα «ποια είναι τα σημαντικά ζητήματα που έχουμε ως πολιτεία σήμερα;», ισχυρίζομαι ότι η αξιολόγηση είναι η εξής:
(α) Το Κυπριακό και η κατάσταση ταχείας αποσύνθεσης των όρων λύσης του τα τελευταία χρόνια.
(β) Η βαθιά ριζωμένη διαφθορά σε όλους τους τομείς.
(γ) Η ανάγκη εκσυγχρονισμού και μεταρρύθμισης του κράτους, των θεσμών και της κοινωνίας, που δεν είναι άσχετη με τα δύο πρώτα.
Δεν είναι όμως αρκετή αυτή η αξιολόγηση. Πρέπει να κάνουμε και μιαν υπεύθυνη και ειλικρινή εκτίμηση για το σε ποια κατάσταση βρίσκονται σήμερα αυτά τα ζητήματα. Ισχυρίζομαι, λοιπόν, ότι και στα τρία αυτά ζητήματα δεν μπορεί να αναμένει κανείς κάτι ουσιαστικό από την παρούσα διακυβέρνηση. Για τον απλούστατο λόγο ότι απουσιάζουν τα βασικά συστατικά για την επίλυση τόσο σοβαρών προβλημάτων: Η βούληση, η δυναμική και η αξιοπιστία.
Στο Κυπριακό, ο Πρόεδρος κάνει ό,τι μπορεί για να μην γίνει τίποτε θετικό. Ή για να γίνονται και να παγιώνονται όλα τα αρνητικά, και μετά να τα «καταγγέλλουμε». Το μόνο που μπορούμε να ευχόμαστε είναι να μην χαθεί οποιαδήποτε προοπτική, μέχρι να παραδώσει την εξουσία. Και ο διάδοχός του να μην είναι απλά υποχρεωμένος να διαχειριστεί το τελεσίδικο της διχοτόμησης. Στη διαφθορά, αμφιβάλλω αν υπάρχει πολίτης που πιστεύει ότι υπάρχει πιθανότητα η παρούσα διακυβέρνηση να κάνει κινήσεις, έστω για τον περιορισμό της. Τα πολλά λόγια περιττεύουν. Για τον εκσυγχρονισμό και τη μεταρρύθμιση, το πιθανότερο είναι πως όποα σχετικά κονδύλια απορροφηθούν μέχρι το 2023 από την ΕΕ, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, θα «αγωνιστούμε» να έχουν όσο πιο έντονο γίνεται το στοιχείο της ενίσχυσης των πελατειακών σχέσεων. Για κανένα από τα τρία δεν υπάρχει από τον Πρόεδρο η βούληση για κάτι ουσιαστικό, από τον ίδιο και την κυβέρνηση η αναγκαία αξιοπιστία, από το κυβερνών κόμμα η απαραίτητη δυναμική.
Το κοστούμι
Αν λοιπόν εκτιμούμε ότι κατά τον ενάμιση χρόνο που απομένει μέχρι τις προεδρικές δεν πρόκειται να γίνει τίποτε ουσιαστικό προς τη θετική κατεύθυνση, τότε γίνονται εξαιρετικά κρίσιμες οι εκλογές του 2023: Είτε τον σημερινό Πρόεδρο θα τον διαδεχθεί κάποιος με την απαραίτητη βούληση, δυναμική και αξιοπιστία για να αντιμετωπίσει τα τρία μεγάλα ζητήματα που βρίσκονται σε εξαιρετικά κρίσιμο σημείο, είτε θα τον διαδεχθεί κάποιος που θα διαχειρίζεται απλώς τις ζημιές από τη διαρκή επιδείνωσή τους.
Για να έχει τη δυνατότητα αυτός που θα διαδεχθεί τον κ. Ν. Αναστασιάδη να αντιμετωπίσει τα τρία μεγάλα ζητήματα με προοπτική επίλυσής τους, θα πρέπει απαραίτητα να έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
- Να είναι αποδεδειγμένα πολιτικό ον με σαφή άποψη στην προσωπική του διαδρομή, χωρίς όμως σε οποιαδήποτε φάση να είχε γίνει δουλικό γρανάζι του πολιτικού συστήματος και των πελατειακών σχέσεων.
- Να διαθέτει περγαμηνές επιτυχιών στους τομείς στους οποίους αναδείχθηκε.
- Να τυγχάνει ευρείας αξιοπιστίας, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
- Να μπορεί γύρω από το πρόσωπό του να δημιουργήσει δυναμική που να εκτείνεται πέραν του ενός κόμματος και πέραν της μίας τάξης. Από την αστική Δεξιά μέχρι την Αριστερά.
- Να έχει γνώση των προβλημάτων, αλλά και του διεθνούς διπλωματικού στίβου.
- Να έχει αποδείξει ότι επιθυμεί λύση του Κυπριακού, ότι είναι αδιάφθορος, και ότι είναι βαθιά εκσυγχρονιστής.
- Να είναι έντιμος στον προεκλογικό του λόγο, και όχι μεταλλασσόμενος μετεκλογικά.
Το πρόσωπο
Χωρίς να υποτιμάται κανένας, νομίζω ότι δύσκολα μπορεί κάποιος να εντοπίσει πολλά πρόσωπα που να πληρούν αυτές τις προδιαγραφές σε επαρκή βαθμό. Υπάρχουν αρκετοί αξιόλογοι άνθρωποι, οι οποίοι όμως πληρούν κάποιες – ίσως και τις περισσότερες – από αυτές τις προδιαγραφές. Σε έναν ίσως από αυτούς θα πρέπει να καταλήξει το τμήμα της κοινωνίας που αγωνιά για την ουσιαστική και έντιμη αντιμετώπιση των τριών μεγάλων ζητημάτων, αν τελικά δεν γίνει κατορθωτή η στήριξη εκείνου που διαθέτει σε επαρκή βαθμό όλα τα χαρακτηριστικά. Όμως, το λογικό είναι να αρχίσει κανείς από το πρόσωπο που πιστεύει ότι θα αποτελούσε την καλύτερη λύση. Και αν για οποιοδήποτε λόγο δεν είναι εφικτή η στήριξή του, τότε να κινηθεί σε άλλες επιλογές. Πρώτα όμως θα πρέπει να εξετάσεις, να δοκιμάσεις, να διαβουλευτείς, και να προσπαθήσεις να πείσεις αυτόν που θεωρείς ως την καλύτερη επιλογή.
Κατά την προσωπική μου άποψη, ο μόνος που πληροί σε επαρκή βαθμό όλα τα χαρακτηριστικά που έχει αυτήν τη στιγμή ανάγκη η κοινωνία μας (και η φάση στην οποία βρίσκονται τα τρία μεγάλα ζητήματα) είναι ο πρώην Ευρωπαίος επίτροπος Χρήστος Στυλιανίδης.
Για όσους παρακολουθούν τα πράγματα, ενώ έχουν περάσει δύο χρόνια από την αντικατάστασή του (τη στιγμή που τον θεωρούσαν όλοι οι συνάδελφοί του ως τον καλύτερο επίτροπο), εξακολουθεί να έχει έντονη πολιτική δραστηριότητα. Αθόρυβα. Πολλές από τις διπλωματικές επιτυχίες που προβάλλει η κυβέρνηση σήμερα έχουν τη σφραγίδα της δικής του αθόρυβης κινητικότητας, της μεγάλης αξιοπιστίας της οποίας τυγχάνει στους διεθνείς πολιτικούς και διπλωματικούς κύκλους, και της ικανότητάς του να διαβουλεύεται σκληρά, αλλά έντιμα και πειστικά, για να βρίσκει λύσεις. Ακόμη και στην υποχώρηση της έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, «αξιοποιήθηκε» σιωπηλά αυτή του η δεξιότητα και η αξιοπιστία.
Το αρνητικό με τον Χρήστο Στυλιανίδη είναι ότι δεν «καίγεται» να γίνει Πρόεδρος. Και δεν ήταν ποτέ παθιασμένος με αυτήν την προοπτική. Δυστυχώς, στην Κύπρο, θα πρέπει κανείς να κυκλοφορεί για χρόνια με την ταμπέλα στο μέτωπο «αν δεν γίνω Πρόεδρος θα πεθάνω» για να τον προσέξει η κοινωνία. Επειδή, όμως, οι αλλαγές αρχίζουν από τις ίδιες τις διαδικασίες, καιρός είναι να αντιστραφούν λίγο τα πράγματα: Όσοι πιστεύουν ότι πρόκειται για το πρόσωπο που θα μπορούσε να είναι η λύση, να τον κάνουν να το πιστέψει και ο ίδιος. Και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ώστε να πειστεί πως πράγματι η κοινωνία τον θεωρεί ως τον κατάλληλο.
- Και τώρα τι; (1): Ο διεθνής παράγοντας μας έδωσε ό,τι καλύτερο είχε να μας δώσει, τις τελευταίες μέρες, για το θέμα της Αμμοχώστου. Η δήλωση του προέδρου του ΣΑ, το ψήφισμα για την UNFICYP, οι ανακοινώσεις της ΕΕ. και του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ωραία! Και τώρα εμείς τι λογαριάζουμε να κάνουμε;
- Και τώρα τι; (2): Είναι σημαντικό ότι πολλοί ενδιαφερόμενοι Αμμοχωστιανοί, αλλά και πολλοί δημοσιογράφοι, έχουν αντιληφθεί το τραγικό κενό: Η κυβέρνηση τους ζητά να μην πάνε στην επιτροπή στα κατεχόμενα για να διεκδικήσουν την κυριότητα της περιουσίας τους, μιλά αόριστα για «κινδύνους», αλλά δεν τους δίνει ούτε εξηγήσεις ούτε εναλλακτικές επιλογές. Μήπως είναι καιρός, αφού η κυβέρνηση δεν μπορεί, να προτείνει κάτι σοβαρό και αξιόπιστο η αντιπολίτευση;
- Και τώρα τι; (3): Με αυτά και μ’ αυτά, φτάσαμε στις αυγουστιάτικες διακοπές. Όλοι ξέρουμε όμως ότι το φθινόπωρο μας περιμένει με ένα βουνό από προβλήματα, σε όλους τους τομείς. Μήπως, τουλάχιστον, οι πολιτικοί πρώτης γραμμής θα πρέπει να συντομεύσουν λίγο τις διακοπές τους; Τουλάχιστον εκείνοι που τις έχουν ήδη αρχίσει εδώ και πολλές μέρες…
