«Ουδέν λάθος αναγνωρίζεται μετά την απομάκρυνση από το ταμείο» του Θεόδωρου Θεοδώρου

«Η αλυσίδα των χαμένων ευκαιριών, που η καθεμιά τους ήταν χειρότερη από τις προηγούμενες, φαινόταν να έχει τελειώσει. Αλλά δεν είχε τελειώσει. Μια αλυσίδα πιο βαριά και από την πρώτη επρόκειτο να συνεχίσει», αναφέρει ο Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας στην εισαγωγή της δίτομης έκδοσης του βιβλίου του «Ιστορία Χαμένων Ευκαιριών, Κυπριακό 1950-1963», που κυκλοφόρησε το 1981. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδος θεωρούσε ότι με τη Συμφωνία Ζυρίχης-Λονδίνου, στην οποία είχε ενεργά εμπλακεί, το Κυπριακό είχε τελειώσει αισίως για τον κυπριακό ελληνισμό. «Ήταν η φάση των διαπραγματεύσεων και της συνάψεως των Συνθηκών της Ζυρίχης και του Λονδίνου, και στη συνέχεια η υπερτριετής περίοδος των εξαίρετων σχέσεων μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. Η φάση κατά την οποία είχαμε γενικότερες ευνοϊκές επιπτώσεις, είχαμε μια Κύπρο ανεξάρτητη, ελεύθερη και προοδεύουσα, και τον πολύτιμο ελληνισμό της Πόλης όχι μόνο σε ασφάλεια αλλά και σε άνθηση», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας.

Δυστυχώς όμως αυτή η «υπερτριετής περίοδος» έληξε εντελώς άδοξα το 1963 με υπαιτιότητα της δικής μας πλευράς και συγκεκριμένα με την ενέργεια του Μακαρίου να προτείνει αναθεώρηση των 13 σημείων του Συντάγματος με αποτέλεσμα την πρώτη διχοτόμηση της πατρίδας μας. Προφητική η αναφορά Αβέρωφ-Τοσίτσα. Η αλυσίδα των χαμένων ευκαιριών όχι μόνο συνεχίστηκε μετά το 1963 αλλά «μεγάλωσε» σε τέτοιο βαθμό που αν σήμερα ζούσε και προσπαθούσε να παραθέσει όλες τις χαμένες ευκαιρίες, μέχρι το 2017, σίγουρα δεν θα αρκούσε μια δίτομη έκδοση αλλά θα χρειαζόταν μια πολύτομη εγκυκλοπαίδεια. Ακόμα όσον αφορά τη βαρύτητα των χαμένων ευκαιριών, και εδώ αποδεικνύεται σωστός. Η αλυσίδα μετά το 1963 γίνεται όλο και πιο «βαριά» και από ό,τι φαίνεται δεν θα αντέξει πλέον το «βάρος» και θα κοπεί, κάτι που σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν πλέον νέες χαμένες ευκαιρίες γιατί απλούστατα δεν θα υπάρξουν άλλες ευκαιρίες.

Από πού να αρχίσεις και πού να τελειώσεις. Όλοι οι ορισμοί που χαρακτηρίζουν προτάσεις επίλυσης διεθνών προβλημάτων έχουν χρησιμοποιηθεί. Σχέδια, δείκτες, ιδέες, περιγράμματα και πλαίσια. Από το αμερικανοβρετανοκαναδικό σχέδιο του 1978, γνωστό ως δυτικό πλαίσιο, μέχρι το σχέδιο Ανάν του 2004 και το πλαίσιο Γκουτέρες του 2017. Σε όλες τις προτάσεις λύσης ισχύει η σωστή διαπίστωση του πρώην Έλληνα ΥΠΕΞ. Κάθε νέα πρόταση είναι χειρότερη από την προηγουμένη με ελάχιστες εξαιρέσεις. Κραυγαλέα περίπτωση βελτιωμένης πρότασης αποτελεί το πλαίσιο Γκουτέρες που μας παρουσιάστηκε στο Κραν Μοντανά στις 30 Ιουνίου του 2017. Αναφορικά με τη διεθνή πτυχή, και όχι μόνο, οι πρόνοιες του πλαισίου διασκεδάζουν τις ανησυχίες αναφορικά με τις εγγυήσεις, τα επεμβατικά δικαιώματα και τα ξένα στρατεύματα, κάτι που προεβλήθη ως ο κυριότερος λόγος για το βροντερό και δακρύβρεχτο «όχι» τον Απρίλιο του 2004.

Και ενώ οι χαμένες ευκαιρίες συνεχίζονται, σε λίγες βδομάδες ίσως φτάσουμε στο τέλος της αλυσίδας με την άτυπη πενταμερή διάσκεψη. Σίγουρα όπως διαμορφώνονται σήμερα οι πραγματικότητες θα ήταν ουτοπία ή καλύτερα επιπολαιότητα να περιμένουμε ότι ο γ.γ. θα υποβάλει ξανά το ίδιο πλαίσιο, δηλαδή αυτό της 30ής Ιουνίου του 2017. «Δυστυχώς θα χρειαστεί υπερπροσπάθεια για να πλησιάσουμε ή να επαναφέρουμε έστω και τροποποιημένα το πλαίσιο Γκουτέρες», ανάφερε ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου σε πρόσφατη συνέντευξή του. «Και στο Κραν Μοντανά δήλωσα ότι το πλαίσιο Γκουτέρες ήταν προίκα και έπρεπε να το προσυπογράψουμε. Φάγαμε μήνες και βδομάδες να συζητούμε ποιο πλαίσιο. Σίγουρα η ερμηνεία Ακιντζί ήταν διαφορετική, οφείλαμε όμως να πούμε ότι εμείς το προσυπογράφουμε ως πλαίσιο Γκουτέρες και όχι την ερμηνεία Ακιντζί», συνέχισε. Μπορεί στο Κραν Μοντανά να μην προσυπογράψαμε το πλαίσιο του γ.γ. αλλά με την ίδια ανεπάρκεια αντιμετωπίσαμε και τη δεύτερη ευκαιρία να το κατοχυρώσουμε αποδεχόμενοι την πρόταση / πρόκληση του Μουσταφά Ακιντζί της 30ής Απριλίου του 2018. Τότε μιλούσαμε για πυροτεχνήματα και, όπως μας θυμίζει ο Αβέρωφ Νεοφύτου, «φάγαμε μήνες και βδομάδες να συζητούμε ποιο πλαίσιο».

Ορθότατη η τοποθέτηση του προέδρου του ΔΗΣΥ, ίσως και θαρραλέα αν προσμετρήσει κανείς το ότι πρόκειται για τον πρόεδρο του κυβερνώντος κόμματος. Ακόμα, με τεράστιες πολιτικές διαστάσεις. Αυτό και αν είναι εσωτερικό «τσουνάμι». Με απλά λόγια ο Αβέρωφ Νεοφύτου επιρρίπτει ευθύνες στη δική μας πλευρά για το ότι χάσαμε την «προίκα» μας. Στην πορεία βέβαια δεν είναι σίγουρο αν θα ανασκευαστούν οι επικρίσεις και θα φταίει και πάλι για όλα μόνο η τουρκική αδιαλλαξία και ο «Χατζηπετρής». Το εξωφρενικό, πάμε στην τελευταία ίσως διαδικασία για λύση και ευχόμαστε η άλλη πλευρά να δεχθεί το πλαίσιο Γκουτέρες, έστω και κάτι παραπλήσιο, το οποίο, αν και δηλώναμε ότι το αποδεχόμαστε, στην ουσία με όλες τις παλινδρομήσεις, τους τακτικισμούς και την απαράδεκτη ρητορική, το είχαμε απορρίψει. Η δραματική όμως κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε δεν τελειώνει εδώ. Έστω χάριν συζητήσεως ότι προσυπογράφουμε ένα παρόμοιο πλαίσιο με αυτό του 2017 με όλες τις παραμέτρους, συμπεριλαμβανομένων της εκ περιτροπής προεδρίας και της θετικής ψήφου. Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς θα υιοθετηθεί η λύση σε ένα δημοψήφισμα. Πώς θα μπορέσει να υπερψηφιστεί όταν επί τρία και πλέον χρόνια καλλιεργούσαμε επισταμένως την κουλτούρα της μη λύσης; Με ποια επιχειρήματα θα πείσουμε; Μήπως θα πούμε στον λαό να αφαιρέσει τη φουστανέλα που επί τρία χρόνια την καταστήσαμε καθημερινό ένδυμα; Μήπως θα τους πούμε ότι τελικά η πολιτική ισότητα δεν αποτελεί ανισότητα και οδηγεί σε ένα λειτουργικό κράτος; Μήπως θα πούμε στον λαό «συγγνώμη κύριοι γράψατε λάθος»; Εκτός όμως των πιο πάνω, πώς αναμένουμε να αντιδράσει ο διεθνής παράγοντας; Μήπως θα τους πούμε, «Συγγνώμη κάναμε λάθος και ας συνεχίσουμε απ’ εκεί που μείναμε;». Δυστυχώς «ουδέν λάθος αναγνωρίζεται μετά την απομάκρυνση από το ταμείο». Στην προκειμένη περίπτωση το ταμείο ήταν το Κραν Μοντανά. Οι ηγέτες σίγουρα κάνουν λάθη, όμως λάθη που επηρεάζουν καταστροφικά το μέλλον των επόμενων γενεών δεν επιτρέπονται. Ηγέτες που υποπίπτουν σε εθνικά μη αναστρέψιμα σφάλματα δεν μπορούν να συνεχίσουν να διαχειρίζονται εθνικά θέματα. Απλά δεν μπορούν. Απολογούνται, αποχωρούν και ευελπιστούν στην επιείκεια της Ιστορίας. Δυστυχώς το Κραν Μοντανά θα μείνει στην Ιστορία ως η τελευταία χαμένη ευκαιρία για την οποία, αν ζούσε ο Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας, θα αφιέρωνε έναν τόμο από μόνο του γραμμένο σε μαύρες σελίδες για να δείχνει το μαύρο μέλλον που περιμένει αυτόν τον δύσμοιρο λαό.