Επικρατήσαμε σαν ανθρώπινο είδος χάρις και σε μιαν ισχυρή λειτουργία μέσα στον εγκέφαλό μας, το μυθικό: Η δυνατότητα να γενικεύουμε και να φτιάχνουμε έννοιες, από ένα σημείο και μετά, τροφοδοτεί αυτό που ονομάζουμε φαντασία, μυθικό, μεταφυσικό. Αυτά μας βοηθούν να φτιάχνουμε κοινότητες. Ενωνόμαστε σε μεγάλες ομάδες γιατί φανταζόμαστε ότι ανήκουμε στην ίδια φατρία, στην ίδια φυλή, ή γιατί λατρεύουμε τον ίδιο Θεό, ή γιατί ανήκουμε στο ίδιο έθνος, στην ίδια ομάδα, και πάει λέγοντας. Ο μύθος είναι η συγκολλητική ουσία κάθε μορφής κοινότητας.
Στις σύγχρονες κοινωνίες της επιστήμης και του ορθολογισμού, μεγάλα τμήματα του πληθυσμού εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τα παλιά υλικά του μύθου για να αισθάνονται ως συμπαγείς κοινότητες. Όμως, όσοι δεν ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία δεν σημαίνει ότι έχουν τιθασέψει το ανθρώπινο DNA. Και οι επιστήμονες δημιουργούν συχνά μύθους. Και οι ορθολογιστές το ίδιο.
Αποδόμηση
Προκειμένου να περιορίζουμε όσο γίνεται περισσότερο την παραπλανητική επίδραση του μύθου και της μεταφυσικής στη σκέψη μας, πρέπει να έχουμε διαρκώς στο μυαλό μας πως, όσο ορθολογιστές και να θεωρούμε τους εαυτούς μας, ο μύθος τρυπώνει πάντα από τις χαραμάδες. Και άπαξ και μπει στο δωμάτιο, αλλάζει τα φώτα στη λογική. Γι’ αυτό χρειάζεται να αποδομούμε σε τακτά χρονικά διαστήματα τους δικούς μας μύθους.
Για παράδειγμα, όσοι επιμένουμε πως η μόνη εφικτή λύση στο Κυπριακό είναι η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία έχουμε τον τελευταίο ενάμιση χρόνο αναπτύξει τους δικούς μας μύθους. Είτε ότι ο Πρόεδρος θα ανακάμψει, είτε ότι η πραγματικότητα θα μας υποχρεώσει ως κοινότητα να σοβαρευτούμε, είτε ότι ο διεθνής παράγοντας δεν θα ανεχτεί άλλο τους παραλογισμούς των Ελληνοκυπρίων. Καλό είναι να ξέρουμε πως όλα αυτά είναι εν πολλοίς μύθοι. Που όπως και εκείνοι όλων των άλλων ανθρώπων, τροφοδοτούνται από την ελπίδα και την προσδοκία, από την επιθυμία να παραμείνουμε υπαρκτή κοινότητα, με προοπτικές δικαίωσης.
Το πρώτο που πρέπει να κάνουμε είναι να απαλλαγούμε από την κλίμακα της αισιοδοξίας και της απαισιοδοξίας. Αποδομώ τους μύθους μου δεν σημαίνει ότι από αισιόδοξος γίνομαι απαισιόδοξος. Σημαίνει ότι από παραμυθιασμένος γίνομαι γνώστης και ικανός να κάνω τα σωστά και αποτελεσματικά πράγματα.
Ο Μαντζουράκης
Ένας παλιός Ελλαδίτης προπονητής, με πολυετή θητεία στην Κύπρο, συνήθιζε να χρησιμοποιεί στις διαπιστώσεις του την κατακλείδα «αυτά είναι τα πράγματα». Λοιπόν, οι έχοντες προσδοκίες για ευόδωση των προσπαθειών για λύση, ας αρχίσουμε να αποδομούμε τους μύθους μας, προκειμένου να δούμε μετά τι πρέπει και τι μπορούμε να κάνουμε:
- Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει δύο βασικές έγνοιες: Την προσωπική και οικογενειακή του ευημερία, και τη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για να εξασφαλίσει τρίτη θητεία στην προεδρία. Τελεία.
- Επειδή το πιο πάνω είναι δυσκολοχώνευτο, είναι πάρα πολλοί οι φίλοι που το επόμενο διάστημα θα θέλουν να ανακαλύπτουν ψήγματα «αλλαγής» στον Πρόεδρο. Μην τους ακούτε. Ναι, ο Πρόεδρος μπορεί να αλλάξει πλεύση. Όχι, όμως, αυτό δεν φαίνεται να συμβαίνει τώρα, ούτε και θα γίνει ως διά μαγείας από μόνο του στο μέλλον.
- Κανένας διεθνής παράγοντας δεν είναι διατεθειμένος να ασχοληθεί με το Κυπριακό πλέον. Ο Πρόεδρος πέτυχε το απόλυτο μηδέν. Η κατάψυξη είναι πλήρης.
- Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ είχε διαβάσει το σκηνικό πριν το καθοριστικό δείπνο της 6ης Ιουλίου 2017. Κατάλαβε τα πάντα. Εκείνο το βράδυ απλώς τα επιβεβαίωσε. Από εκεί και μετά κάνει διαχείριση. Έχει τελεσίδικα κατατάξει το Κυπριακό στα άλυτα προβλήματα, και δεν προτίθεται να κάψει τα χέρια του για χάρη κανενός Κύπριου περιθωριακού οραματιστή της ΔΔΟ. Αν δεν αλλάξει δραματικά στάση ο ίδιος ο Πρόεδρος, δεν πρόκειται να ασχοληθεί ξανά στα σοβαρά μαζί μας. Τελεία.
- Ακόμη και αν κατεβεί στη γη ο Αρχάγγελος Μιχαήλ και μας πει τι πραγματικά συμβαίνει στο Κυπριακό, αν υπάρχει ή δεν υπάρχει «προφορικό έγγραφο της 4ης Ιουλίου», αν ο Πρόεδρος θέλει ή δεν θέλει «λύση δύο κρατών» κ.λπ., δεν θα υπάρχει εκεί καμιά Μαρία για να παραλάβει τον κρίνο. Τα ΜΜΕ έχουν κατά πολύ μεγάλο ποσοστό «απαχθεί». Επομένως, ο Αρχάγγελος δεν θα παίξει ως είδηση ούτε στα αθλητικά. Το ζήτημα είναι πέραν της αλήθειας, πέραν του καλού και του κακού. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν υποκαθιστούν τα ΜΜΕ. Και με αυτήν την κατάσταση, ενδογενής ανάσταση της αλήθειας δεν θα υπάρξει. Παρά μόνο αν γίνει χαλασμός κυρίου.
- Για πρώτη φορά, η ελληνοκυπριακή κοινωνία είναι απόλυτα εξοικειωμένη πλέον με τη μονιμοποίηση της κατοχής. Πριν από μια δεκαετία, όσοι μιλούσαν για δύο κράτη το έλεγαν ψελλίζοντας και ψιθυριστά. Και ήταν απόλυτα απομονωμένοι. Οι άλλοι, όσοι αντιδρούσαν στις προσπάθειες για λύση επειδή την ήθελαν «με το σωστό περιεχόμενο», διαχώριζαν πλήρως τη θέση τους από τους διχοτομιστές. Σήμερα, η διχοτόμηση είναι ηθικά «νομιμοποιημένη» στην κοινωνία. Και όλο το φάσμα των αντιθέτων στη ΔΔΟ, από τους «διστακτικούς» στη λύση μέχρι τους «καθαρούς» διχοτομιστές, πίνουν το κρασάκι τους παρέα.
Στην εποχή των παγετώνων
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει κανείς όταν ζει στην εποχή των παγετώνων είναι να αποδεχτεί τη θερμοκρασία περιβάλλοντος. Να αποφύγει τις ψευδαισθήσεις του τύπου «χιονίζει, αλλά με λίγο χοροπήδημα θα ζεσταθώ».
Τα πιο πάνω θα πρέπει να αντικριστούν επιτέλους πέρα από τον μύθο. Και πέρα από την καταραμένη κλίμακα «αισιοδοξία-απαισιοδοξία». Πρόκειται για μια κατάσταση που αντιμετωπίζεται μόνο με συναίσθηση:
(α) Σαφείς κουβέντες. Η εποχή του «ναι μεν αλλά», του «ήξεις αφήξεις» έχει παρέλθει τελεσίδικα. Η ζώνη της μη λύσης έχει ομογενοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό. Η ζώνη της λύσης δεν έχει χρόνο να κολοκυνθίζει άλλο.
(β) Η παθητική αποδοχή του ελέγχου των ΜΜΕ από έναν άνθρωπο, όποιος κι αν είναι αυτός, δεν οδηγεί παρά σε κακοτοπιές. Οι παραγκωνισμένοι θα πρέπει άμεσα να απαιτήσουν «επιθετικά» στοιχειώδη δικαιοσύνη. Και να αποβάλουν τον βαυκαλισμό ότι οι κουβέντες στις παρέες, στις συγκεντρώσεις, και στα ΜΚΔ αντισταθμίζουν.
(γ) Ο βασικός στόχος θα πρέπει να είναι η μεταστροφή του ίδιου του Προέδρου. Και αυτό δεν μπορεί να γίνει όσο αισθάνεται απόλυτος κυρίαρχος σε όλα. Κακοί υπηρέτες της Κύπρου είναι όσοι αυτοεξαπατώνται ότι πηγαίνοντας με τα νερά του θα τον μεταπείσουν. Οι χειρότεροι είναι όσοι το χρησιμοποιούν αυτό ως άλλοθι για να υπηρετήσουν τον εαυτό τους. Ο Πρόεδρος θα μεταστραφεί μόνο αν συνειδητοποιήσει ότι το σχέδιο «να μείνουμε όπως είμαστε» δεν βγαίνει.
(δ) Δεν υπάρχει «άλλος». Ούτε πρόσωπο-σωτήρας, ούτε συνθήκες. Ό,τι γίνει θα γίνει από σένα.
Η θερμοκρασία είναι 10 βαθμοί υπό το μηδέν. Και κατεβαίνει.
Καλάθι
- Είναι πάγια πολιτική των ΗΕ να μην εκδίδουν επίσημα πρακτικά διαβουλεύσεων, παρά μόνο όταν αυτές καταλήγουν κάπου. Το πλαίσιο Γκουτέρες όμως (30 Ιουνίου) επισημοποιήθηκε από τη στιγμή που εντάχθηκε σε δύο επίσημες εκθέσεις του γ.γ. προς το Συμβούλιο Ασφαλείας. Μέχρις εδώ καλά. Από εδώ και πέρα αρχίζουν οι παραλογισμοί: (α) Οι του Προέδρου επιμένουν πως είναι τάχα επίσημα πρακτικά οι επεξηγήσεις της 4ης Ιουλίου, και κάνουν πως δεν υπάρχει η 30η Ιουνίου. Κι ας είναι το μόνο πλαίσιο στο οποίο έκανε αναφορά ο ίδιος ο Πρόεδρος στην αλληλογραφία του με τα ΗΕ, μετά το Κραν Μοντανά. (β) Τα περισσότερα κανάλια προσπαθούν εδώ και τέσσερις μέρες να βρουν πατήματα για τον Πρόεδρο και τον Βίκτορα, μέσα από τις δηλώσεις Κοτζιά. Και δεν τα καταφέρνουν! Το μόνο που κάνουν είναι να μεταθέτουν τη σύγχυση, από το κρανίο του πρώην ΥΠΕΞ μέσα στην κοινωνία. (γ) Το αποκορύφωμα: Η κ. Λουτ άκουσε τις κασέτες της 4ης Ιουλίου, άρα αυτές είναι «προφορικό έγγραφο»! Θα μας τρελάνουν…
- Όταν κάποια στιγμή σύντομα θα κυκλοφορήσουν τα άτυπα πρακτικά για τις διαβουλεύσεις στο Κραν Μοντανά και τα όσα λέχθηκαν στο δείπνο (που μας καίνε με εγκαύματα τρίτου βαθμού), να είστε βέβαιοι ότι ο Πρόεδρος και ο Βίκτορας θα μας λένε: «Μα δεν είναι επίσημα πρακτικά αυτά. Τα ΗΕ δεν κρατάνε επίσημα πρακτικά. Πρόκειται για απλές σημειώσεις και ηχογραφήσεις υπαλλήλων»…
- Να βάλουμε ξύλα στη φωτιά. Μην περιμένουμε να τα βάλουν άλλοι. Θα παγώσουμε.
