Το διεθνές πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον

Με την ένταση να κλιμακώνεται στο Ουκρανικό γίνεται αντιληπτό ότι η αστάθεια και η μεταβλητότητα στην παγκόσμια οικονομία μεγαλώνουν, στοιχεία που επηρεάζουν αρνητικά τις οικονομίες.

Σύμφωνα με αναλυτές η τωρινή παγκόσμια τάξη πραγμάτων, οικονομικά και πολιτικά, αναμένεται να αλλάξει και να γίνει πολύ πιο περίπλοκη και πολυσύνθετη. Ρωσία και Κίνα αναζητούν ισχυροποίηση του ρόλου τους στην παγκόσμια πολιτική καριέρα, ως αντίβαρο στην επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ).

Υπενθυμίζεται ότι ο προηγούμενος Πρόεδρος των ΗΠΑ εφάρμοσε πολιτικές προστατευτισμού με την επιβολή δασμών σε εισαγωγές στη χώρα, ενώ ο κ. Μπάιτεν και γενικότερα η κυβέρνησή του είναι υποστηριχτές της παγκοσμιοποίησης. Αυτό δεν βρίσκει σύμφωνες άλλες ισχυρές οικονομίες που θεωρούν ότι η διαφορετικότητα αποτελεί θετικό στοιχείο, ανά χώρα ή περιοχή, και πρέπει να διαφυλαχθεί.

Ουσιαστικά Ρωσία και Κίνα πρώτα θέλουν να διαφυλάξουν τις περιοχές οι οποίες βρίσκονται στη σφαίρα επιρροής τους, και μετέπειτα να διεισδύσουν σε άλλες, νέες αγορές. Υπάρχει η άποψη ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται ένα ισχυρό οικονομικό αντίβαρο, ειδικά μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Εξάλλου υπάρχουν σημαντικές διαφορές ως προς τις ιδέες που αντιπροσωπεύονται από τη Δύση και τις δύο προαναφερθείσες χώρες.

Φυσικά, αυτή τη στιγμή η δυναμική της κινεζικής οικονομικής είναι μεγαλύτερη από αυτή της Ρωσίας, εφόσον τα τελευταία χρόνια έχουν ακολουθήσει αντίθετες πορείες. Οι φθίνουσες τιμές σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο την προηγούμενη περίοδο (φυσικά τους τελευταίους μήνες βλέπουμε αναστροφή του κλίματος) έπληξαν τη Ρωσία, την ώρα που η Κίνα αναπτυσσόταν ως μία ισχυρή εξαγωγική χώρα (διατηρώντας φυσικά τη δυναμική της εσωτερικής της αγοράς), με σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές σε χώρες του εξωτερικού όπως λιμάνια, αεροδρόμια και δρόμους. Αυτό καταδεικνύει, σύμφωνα με αναλυτές, ότι ενδεχομένως η Ρωσία, αν επιτρέπεται η έκφραση, θα ήταν περισσότερο διατεθειμένη να εμπλακεί σε μια στρατιωτική σύρραξη.

Συρία, Αφγανιστάν, Ουκρανία, Καζακστάν αποτελούν πεδία διαμάχης ΗΠΑ και Ρωσίας, με την τελευταία να θεωρεί ότι υπάρχει μια προσπάθεια περιορισμού της περιοχής που επηρεάζει. Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα η Κίνα με αποφάσεις της μπλόκαρε το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου με τη Λιθουανία όταν αυτή προχώρησε στην εμβάθυνση των σχέσεων με την Ταϊβάν.

Όπως γίνεται αντιληπτό οποιαδήποτε πολεμική σύρραξη μεγάλης εμβέλειας με την εμπλοκή Ρωσίας και ΗΠΑ αναμένεται να προκαλέσει αλυσιδωτές αρνητικές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία, με πρώτο αντίκτυπο την αύξηση του κόστους ενέργειας και κατασκευής/παραγωγής την ίδια στιγμή που τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα θα πολλαπλασιαστούν.

Το ζητούμενο είναι αν τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα θα «τολμήσουν» να εμπλακούν στρατιωτικά ή η κορύφωση των τελευταίων ημερών είναι μια προσπάθεια πολιτικής επιβολής.

Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, γίνεται αντιληπτό ότι για μια εξωγενή οικονομία όπως αυτή της Κύπρου επηρεάζεται αρνητικά από οποιαδήποτε εξωτερικά γεγονότα προκαλούν αστάθεια, μεταβλητότητα και αβεβαιότητα.

Σημειώνεται ότι η συμμετοχή σε διεθνείς ή ευρωπαϊκούς θεσμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση επηρεάζει σημαντικά τις αποφάσεις ενός κράτους εφόσον πολλά ζητήματα πολιτικής, όπως π.χ. οι κυρώσεις για τη Ρωσία αποφασίζονται συλλογικά.

Η οικονομική διπλωματία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της οικονομικής και πολιτικής στρατηγικής ενός κράτους και της κυβέρνησής του. Η σωστή δομή και οργάνωση των φορέων που ασκούν την οικονομική διπλωματία, σε συνδυασμό με τη δημιουργία της σωστής εικόνας για τη χώρα, (branding), θεωρούνται απαραίτητα συστατικά για την προσέλκυση επενδύσεων και άλλων μορφών επιχειρηματικής δραστηριότητας από το εξωτερικό.

Το Υπουργείο Εξωτερικών, οι πρεσβείες, τα προξενεία, οι οργανισμοί προώθησης επενδύσεων, οι επαγγελματικοί συνδέσμοι, οι παροικίες και άλλοι φορείς αποτελούν τους μηχανισμούς άσκησης της οικονομικής διπλωματίας.

Οι συγκεκριμένες πολιτικές συνήθως έχουν δύο μορφές. Η μια είναι η άσκηση οικονομικών πιέσεων, όπως για παράδειγμα η επιβολή εμπάργκο, με σκοπό τη συμμόρφωση μιας χώρας με τους διεθνείς κανονισμούς ή την επιβολή συγκεκριμένων πολιτικών και η δεύτερη, αυτή της «δημιουργικής» διπλωματίας που σκοπό έχει να προωθήσει τη χώρα ως επενδυτικό και επιχειρηματικό προορισμό.

Όσον αφορά τη δεύτερη μορφή οικονομικής διπλωματίας αυτή ασκείται με πολλούς τρόπους. Υπάρχουν οι διακρατικές συμφωνίες οι οποίες ενισχύουν τις επιχειρηματικές σχέσεις μεταξύ δύο κρατών όπως οι συμφωνίες εμπορίου και οι συμφωνίες αποφυγής διπλής φορολογίας.