Η εξωτερική πολιτική από τους «νεοσύλλεκτους» στους «εφέδρους», του Θεόδωρου Θεοδώρου

 

Ο διορισμός του Ιωάννη Κασουλίδη στη θέση του υπουργού των Εξωτερικών ήταν για πολλούς έκπληξη. Ας μην ξεχνούμε ότι ο ίδιος, όταν παρέδιδε το υπουργείο στον Νίκο Χριστοδουλίδη, δήλωνε, εμμέσως πλην σαφώς, ότι αναφορικά με την πολιτική βγαίνει οριστικά στη «σύνταξη».

Βέβαια, από τότε, τον Μάρτιο του 2018, αν και εκτός της ενεργού πολιτικής δράσης, ως ενεργός πολίτης με συχνές παρεμβάσεις του, έδειξε ότι δεν μένει αδιάφορος όταν η πατρίδα κινδυνεύει.

Η σημερινή παρουσία του στο Υπουργείο Εξωτερικών κάθε άλλο παρά έμεινε απαρατήρητη. Σε μόνο λίγες μέρες, με δηλώσεις του, έδωσε το στίγμα της πολιτικής που θα ακολουθήσει. Ανεξάρτητα του αν, κατά την παραλαβή του υπουργείου, δήλωσε ότι η εξωτερική πολιτική θα παραμείνει η ίδια, οι κινήσεις του άλλο καταδεικνύουν.

Στους τρεις βασικούς τομείς, στα ενεργειακά, στις ευρωπαϊκές κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας και στις τριμερείς συνεργασίες, έδειξε ότι είναι έτοιμος να βάλει πολλά πράγματα στη θέση τους.

Στα ενεργειακά, για τον EastMed, μας προσγείωσε ανώμαλα. «Ο EastMed ήταν από την αρχή στον αέρα», και το χειρότερο, «ήταν εργαλείο πρόκλησης προβλημάτων κυρίως στο εθνικό θέμα». Το «καμάρι» μας, ο αγωγός, που η κατασκευή του κατάντησε εθνικός στόχος, κατά τον Ιωάννη Κασουλίδη προκάλεσε προβλήματα στο εθνικό θέμα. Βέβαια, δεν περιμέναμε τον νέο υπουργό για αυτήν την παραδοχή. Πολλοί γνώριζαν την πικρή αλήθεια, αλλά, όποιος τολμούσε να μιλήσει, εξυπηρετούσε τουρκικά συμφέροντα.

Στον άλλο πυλώνα της εξωτερικής μας πολιτικής, αυτόν των κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας, και πάλι η αλήθεια. Ο Ιωάννης Κασουλίδης μίλησε για το αυτονόητο. «Κάθε απόρριψη και απομάκρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τον στόχο της επιβολής κυρώσεων ενισχύει την τουρκική αδιαλλαξία. Θα πρέπει να κινηθούμε με εναλλακτικούς τρόπους».

Τέλος, για την πονεμένη ιστορία των τριμερών και πολυμερών συνεργασιών, ο νέος ΥΠΕΞ έδωσε την ορθή έννοια. «Πρώτιστος στόχος τους ήταν η συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και σταθερότητας, με έμφαση στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας», δήλωσε, ξεκαθαρίζοντας το ότι δεν έχουμε συμμάχους έτοιμους να θυσιαστούν για τα δίκαιά μας. Ξεκαθάρισε επίσης το περιβόητο θέμα της γραμματείας των συνεργασιών, με έδρα την Κύπρο. «Επί του παρόντος, δεν έχει υλοποιηθεί, καθώς χρειάζεται συμπληρωματικός προϋπολογισμός», μια ξεκάθαρη απάντηση σε όσους νόμιζαν ότι η ιδέα του «ομφαλού της γης» έγινε πραγματικότητα.

Το κυριότερο όμως όλων είναι η άμεση εμπλοκή του στο Κυπριακό, κάτι που, για να είμαστε δίκαιοι, δεν έπραξε ή δεν τον άφησαν να πράξει κατά την προηγούμενη παρουσία του στο Υπουργείο Εξωτερικών. Το γεγονός αυτό, από μόνο του, ανοίγει έστω μια χαραμάδα ελπίδας, γιατί οι θέσεις του στο εθνικό θέμα είναι πεντακάθαρες και χιλιοειπωμένες. Ένας πολιτικός, πλήρως ταυτισμένος με το ρεαλπολιτίκ του Γλαύκου Κληρίδη, δεν θα αποδεχθεί περαιτέρω μεταλλάξεις και παλινδρομήσεις.

Πολλοί θεώρησαν τις δηλώσεις του ως κριτική για τον προκάτοχό του Νίκο Χριστοδουλίδη. Αν και κατανοητή αυτή η άποψη, δεν ευσταθεί. Η εξωτερική πολιτική δεν ήταν πολιτική Νίκου Χριστοδουλίδη αλλά του Προέδρου Αναστασιάδη και της ηγεσίας του ΔΗΣΥ, που τον στήριζε και συμπορευόταν μαζί του. Βέβαια, ο τέως υπουργός ήταν σύμφωνος με την πολιτική που ασκούσε και συνεπώς συνυπεύθυνος, γιατί, σε αντίθετη περίπτωση, δεν θα παρέμενε στη θέση του ή, για να ακριβολογούμε, ο Πρόεδρος θα τον απέπεμπε κακήν κακώς. Ακόμα, παιδαριώδες είναι το επιχείρημα ότι τάχατες ο Πρόεδρος παρασύρθηκε από τον υπουργό του. Είτε αρέσει σε ορισμένους είτε όχι, οι σωστοί ηγέτες δεν παρασύρονται, πόσω δε μάλλον όταν πρόκειται για χειρισμούς εθνικών θεμάτων.

Πολλοί οι πολιτικοί φωστήρες που μιλούν για διγλωσσία μεταξύ Προέδρου και υπουργού των Εξωτερικών. Ακόμα, πολλές οι Κασσάνδρες που «προφητεύουν» μελλοντική σύγκρουση μεταξύ των δύο. Προς απογοήτευση όλων αυτών, η «πολυπόθητη» σύγκρουση δεν θα επισυμβεί. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, προχωρώντας προς την «έξοδο», θα προσαρμόσει τη ρητορική και τους χειρισμούς του στη φιλοσοφία της λύσης και επανένωσης. Άλλωστε, έχοντας ως «δικλείδα ασφαλείας» τη στάση Τατάρ, ό,τι και να πράξει δεν έχει πλέον μεγάλη σημασία. Σε έναν χρόνο θα παραδώσει τη διακυβέρνηση χωρίς να επαληθευτούν οι «φόβοι» του, «να μην κινδυνέψει η Κυπριακή Δημοκρατία να μετατραπεί σε κοινότητα», κατά αναλογία με το μνημειώδες «δεν παρέλαβα κράτος για να παραδώσω κοινότητα» του Τάσσου Παπαδόπουλου. Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν κινδυνεύει να μετατραπεί σε κοινότητα, γιατί απλούστατα ε/κ κοινότητα είναι. Αυτό όμως που έχει τη μεγάλη διαφορά είναι ότι η κοινότητα ή το κράτος που θα παραδοθεί στον επόμενο Πρόεδρο, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες του νέου υπουργού των Εξωτερικών και την αλλαγή της εξωτερικής μας πολιτικής, δεν θα έχει καμία προοπτική να μετατραπεί σε κανονικό κράτος όπως μας προέτρεπε στο Κραν Μοντανά ο Αντόνιο Γκουτέρες.

«Νιώθω ότι με ανακαλέσατε από την εφεδρεία στην ενεργό μάχη», είχε δηλώσει ο Ιωάννης Κασουλίδης κατά την τελετή διαβεβαίωσης ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας. Εύστοχος ο παραλληλισμός, γιατί, με κριτήριο τις εμπειρίες και τη μέχρι σήμερα πολιτική του διαδρομή, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «έφεδρος», σε αντίθεση με τον «νεοσύλλεκτο» προκάτοχό του. Αυτό όμως που θα πρέπει να έχει κατά νουν είναι ότι μπορεί, μετά το πέρας της παρούσας θητείας, να κληθεί και πάλι στην ενεργό δράση, ίσως σε αναβαθμισμένη θέση. Ας μην ξεχνούμε ότι είναι ένας από τους λίγους πολίτικους, ταγμένος στη λύση και επανένωση, αξιόπιστος στις Βρυξέλλες, με αποδεδειγμένη εντιμότητα και ένας από τους πολύ λίγους που «μαθήτευσαν» παρά του ιστορικού ηγέτη Γλαύκου Κληρίδη, που θα μπορούσαν, χωρίς παλινδρομήσεις και μεταλλάξεις, να αναλάβουν το πολύ δύσκολο έργο της ανατροπής των δυσμενών σημερινών δεδομένων για απαλλαγή από την κατοχή. Αν αυτοί που συγκεντρώνουν τα πιο πάνω προσόντα και μπορούν να ηγηθούν μιας προσπάθειας για εθνική συνεννόηση είναι ένας ή δύο, σίγουρα ο Ιωάννης Κασουλίδης είναι ένας εξ αυτών.