«Καημένη Κύπρος» του Χρήστου Πουργουρίδη

 

Σαν χθες, στις 11 Φεβρουαρίου 1958, μονογράφηκε στη Ζυρίχη από τους τότε Πρωθυπουργούς της Ελλάδας και Τουρκίας Κωνσταντίνο Καραμανλή και Αντνάν Μεντερές η συμφωνία για την Κύπρο. Λίγες μέρες αργότερα, η συμφωνία υπογράφηκε επίσημα στο Λονδίνο, από εκπροσώπους του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελλάδας, Τουρκίας και των δύο κοινοτήτων της Κύπρου. Σαν αποτέλεσμα των συμφωνιών Ζυρίχης – Λονδίνου, η Κύπρος έπαψε να είναι αποικία του Ηνωμένου Βασιλείου και απέκτησε την ανεξαρτησία της. Οι συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου ήταν ένας ιστορικός συμβιβασμός για τους Έλληνες της Κύπρου. Ο προαιώνιος πόθος των Ελλήνων της Κύπρου, που ήταν η ένωση με την Ελλάδα, αποκλείσθηκε.

Αποκλείσθηκε επίσης και η διχοτόμηση που ήταν η επιδίωξη μιας μερίδας των Τούρκων της Κύπρου. Για τους κατοίκους της Κύπρου ξεκινούσε μια νέα εποχή. Τα γεγονότα που ακολούθησαν και οδήγησαν στη σημερινή εφιαλτική κατάσταση είναι λίγο ή πολύ γνωστά και δεν θα ασχοληθώ με αυτά. Θα αναδείξω όμως μερικά ζητήματα τα οποία θεωρώ σαν βασικές αιτίες των εξελίξεων που οδήγησαν στη σημερινή εφιαλτική κατάσταση. Ενώ οι Έλληνες της Κύπρου αγωνιζόμεθα για την ένωση με την Ελλάδα από την πρώτη μέρα της ανεξαρτησίας μας, τόσο οι ηγέτες μας όσο και εμείς ως λαός, λησμονήσαμε εντελώς ότι στην Ελλάδα, από την αρχαιότητα, ανακαλύφθηκε η δημοκρατία και η αριστοκρατία.

Γύρω από τον πανίσχυρο και εξαιρετικά δημοφιλή Αρχιεπίσκοπο και Πρόεδρο Μακάριο σχηματίσθηκε μια αυλή από ανίκανους αυλοκόλακες. Στο πολιτικό προσωπικό όλων των πολιτικών σχηματισμών κυριαρχούσαν οι ανίκανοι, ετερόφωτοι και οι άνθρωποι χωρίς τις θεμελιώδεις αξίες, όπως ακεραιότητα, εντιμότητα, συνέπεια, κοινωνική ευθύνη, δικαιοσύνη και συνεργασία. Το πολιτικό σύστημα, ουσιαστικά, ήταν ο Πρόεδρος Μακάριος και ο στενός του περίγυρος. Μια μικρή μειοψηφία εξαιρετικών επιχειρηματιών και πνευματικών ανθρώπων ζούσε στο περιθώριο αυτού του συστήματος. Το ΑΚΕΛ προσπάθησε να αντιδράσει, αλλά σύντομα, για να επιβιώσει, συμπορεύτηκε με τον Μακάριο.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι στην Κύπρο, τα πρώτα κρίσιμα χρόνια της ανεξαρτησίας, δεν υπήρξαν φωνές που να υποστηρίζουν το αυτονόητο: Να δοθεί στη λύση και στη νέα συνταγματική τάξη η ευκαιρία να δουλέψει. Δεν υπήρξαν ούτε και φωνές για την ανάγκη συνεργασίας με τους συνεταίρους μας Τ/κύπριους. Δυστυχώς, τα σχολεία όλων των βαθμίδων, όπως και οι υπόλοιποι μηχανισμοί διαπαιδαγώγησης και διαμόρφωσης κουλτούρας, συνέχισαν να μην δίδουν στους συμπολίτες μας αξίες και να μην τους μαθαίνουν πολλά από τα θεμελιώδη πράγματα που είναι αναγκαία για να κάνουν σωστές επιλογές, τοποθετήσεις και συμπεριφορές, σε ένα κράτος που ήταν δικοινοτικό και με τις πολιτικές εξουσίες διαμοιρασμένες. Αντίθετα, τους δημιουργούσαν στερεότυπα, φυλάκιζαν τη σκέψη τους, τους έστρεφαν προς τον αρρωστημένο εθνικισμό και τους οδηγούσαν στο να ικανοποιούν λάθος ανάγκες με λάθος τρόπο. Η όλη κατάσταση εξελίχθηκε σύντομα σε ένα καρκίνωμα που ήταν δύσκολο να γιατρευτεί.

Αυτή η ανίατη ασθένεια, με περιόδους άλλοτε έξαρσης και άλλοτε υποχώρησης, συνεχίσθηκε μέχρι τις μέρες μας. Με τις συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου, η κοινότητά μας τα είχε όλα, αλλά ήθελε περισσότερα. Δεν εκτίμησε τα όσα οι θυσίες των αγωνιστών της ΕΟΚΑ και οι διεθνείς συγκυρίες της έδωσαν σαν δώρα. Δεν κατανόησε ότι η απληστία, η αλαζονεία και η αχαριστία και το εγώ οδηγούν με μαθηματική βεβαιότητα στην ύβριν και στην τιμωρία από τους θεούς. Παρά την καταστροφή του ’74, δεν μάθαμε τίποτε από την ιστορία. Συνεχίσαμε στις ίδιες ράγες. Και φθάσαμε στο εφιαλτικό σήμερα, αλλά συνεχίζουμε να θεωρούμε την ανεντιμότητα ως εξυπνάδα και την τιμιότητα ως ηλιθιότητα. Κάναμε τρόπο ζωής τη μετριότητα και μισάμε την αριστεία. Τα ξέρουμε όλα και δεν μας ενδιαφέρει να μάθουμε από τους άλλους. Αισθανόμαστε ακαταμάχητοι, συμπεριφερόμαστε ως αλαζόνες. Αγνοούμε και λοιδορούμε όσους μας λέγουν την αλήθεια. Δεν μάθαμε ότι η λύτρωση επέρχεται από τη μετάνοια και την προσωπική μας αλλαγή.

Παρακολουθώ με αγωνία τις διεργασίες για τις προεδρικές εκλογές. Διάθεση για αλλαγή από πουθενά. Ενώ η τιμωρία αυτών που οδηγήθηκαν στην ύβρι είναι δεδομένη, είτε από τους «θεούς», είτε από τους άλλους, καμία διάθεση για να αντιμετωπίσουμε την εθνική μας ασθένεια δεν διαπιστώνεται. Κανένας δεν δείχνει προβληματισμό και ετοιμότητα να συνειδητοποιήσει τα λάθη του παρελθόντος, να μετανοήσει ειλικρινά και να αλλάξει τρόπο σκέψης, επιλογές και συμπεριφορές, ώστε να ξεκινήσει μια νέα πορεία. Πάλιν η επιλογή μας θα είναι μεταξύ του λιγότερου κακού. Καημένη Κύπρος!