Η φιλία μεταξύ της οικογένειάς μου και της οικογένειας της μαμμούς Αρετής από το Λευκόνοικο, ενέπνευσε τους ανθρώπους να μοιραστούν μαζί μου τις δικές τους ιστορίες για τη δική τους φιλία με άτομα από την άλλη κοινότητα. Μία από αυτές είναι μια γυναίκα από την Κυθρέα, η οποία ζει στην Αμερική. Μου στέλνει ένα μήνυμα και μου λέει:
Η επιστολή
«Αγαπητή Sevgul,
Το όνομα μου είναι... (μετά από παράκλησή της της δεν αποκαλύπτουμε το όνομά της) και ζω στις ΗΠΑ από τον Δεκέμβριο του 1975. Γεννήθηκα στην Κυθρέα και τον Αύγουστο του 1974, τόσο εγώ όσο και η οικογένειά μου αναγκαστήκαμε να γίνουμε πρόσφυγες. Εργαζόμουν για την κυπριακή κυβέρνηση. Και μεταξύ Απριλίου και Νοεμβρίου 1970, δούλευα στις συνεδριάσεις της επιτροπής στη Λευκωσία. Εκεί, ο Denktash και ο Μακάριος πραγματοποιούσαν τις διαπραγματεύσεις τους, αλλά δεν έγινε ποτέ όσο ήμουν εκεί. Είχαν μόνο μία συνάντηση σε αυτό το γραφείο πριν ξεκινήσω να εργάζομαι, ενώ από τότε που έπιασα δουλειά δεν συναντήθηκαν ποτέ. Σε αυτό το γραφείο δούλευαν μαζί μου μια Τουρκοκύπρια που έγινε η καλύτερή μου φίλη και δύο Τουρκοκύπριοι. Εκτός από όλες εκείνες τις Ελληνοκύπριες γυναίκες που είχα γνωρίσει λόγω της δουλειάς μου στην κυβέρνηση, η Muazzez ήταν κάποια που σεβόμουν, εμπιστευόμουν και αγαπούσα σαν αδερφή μου. Μετά την εισβολή είχα χάσει τα ίχνη της, μιας και είχε πάει στο Λονδίνο για να ζήσει εκεί. Την έψαχνα αλλά δεν θυμόμουν το επίθετό της. Το 1994, η αδερφή μου έλαβε ένα τηλεφώνημα από μια κοπέλα που ήξερε και εμένα και τη Muazzez. Στην πραγματικότητα, καθώς εγώ έψαχνα τη Muazzez, και εκείνη έψαχνε εμένα. Μετά τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων το 2003 τη συνάντησα στη Λευκωσία. Όταν διάβασα για τη φιλία της γιαγιάς και του παππού σου με τους Ελληνοκύπριους γείτονές τους, μου θύμισε τη φιλία μου με τη Muazzez. Δεν είχαμε κανένα πρόβλημα μαζί σας. Ήταν όλοι αυτοί οι πολιτικοί και εκείνος ο Kissinger που μπέρδεψε τα πράγματα και δημιούργησε έναν ολόκληρο εφιάλτη. Ελπίζω μια μέρα να μπορέσουμε να επιστρέψουμε σε εκείνα τα ειρηνικά χρόνια και να ξαναβρούμε την αγάπη. Το γραφείο που δουλέψαμε μαζί με τη Muazzez ήταν κοντά στο Κυπριακό Μουσείο και ήταν στην πραγματικότητα το σπίτι που ανήκε στον Κρίτωνα Τορναρίτη. Νομίζω ήταν μεταξύ της λεωφόρου Ομήρου και του δρόμου που οδηγεί στο παλιό Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Όταν επισκέφτηκα το νησί το 2018, αυτό το μέρος υπήρχε ακόμα, νομίζω ότι ίσως το διατήρησαν και το προστάτευσαν ως ιστορικό μέρος. Τα δωμάτια ήταν πολύ μεγάλα και είχαν μπαλκόνια στο μπροστινό μέρος και στα πλάγια. Οι διαπραγματεύσεις υποτίθεται ότι θα γίνονταν σε αυτό το κτήριο αλλά δεν έγιναν εκεί, όπως επίσης γνωρίζω, οι διαπραγματεύσεις έγιναν στο ξενοδοχείο Ledra Palace. Εκτός από εμένα και τη Muazzez, δούλευαν εκεί δύο Τουρκοκύπριοι και ένας Ελληνοκύπριος».
Η συνάντηση
Μόλις δημοσίευσα την ιστορία αυτή στις σελίδες μου με τίτλο «Κύπρος: Οι ανείπωτες ιστορίες» στην εφημερίδα Yeniduzen, λαμβάνω αμέσως μήνυμα από την οικογένεια της Muazzez. Προφανώς, η κυρία Muazzez και αυτή η Ελληνοκύπρια από την Κυθρέα που μου έγραψε και που δεν θέλει να αποκαλυφθεί το όνομά της, συναντήθηκαν μετά τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων. Η κυρία Muazzez ήρθε από το Λονδίνο και αυτή ήρθε από την Αμερική και συναντήθηκαν και αγκαλιάστηκαν στη Λευκωσία μετά από δεκαετίες. Η συγγενής της μου λέει ότι μπορεί να θυμούμαι την κυρία Muazzez μιας και έμενε στον δρόμο ακριβώς πίσω από το σπίτι μου και είχε τρία παιδιά. Λέει ότι η Muazzez και αυτή η Ελληνοκύπρια είχαν επίσης παρελθόν από την περίοδο που εργάζονταν μαζί στη Cyta και μου είπε τις ιστορίες τους όταν βρεθήκαμε τις επόμενες μέρες. «Της έχω ήδη στείλει το άρθρο σου» λέει και χαίρομαι που τέτοιες αναμνήσεις βγαίνουν από εκεί που είναι κρυμμένες. Αν υπήρχε μια υποδομή για ειρήνη, συμφιλίωση και αμοιβαία κατανόηση, τέτοιες ιστορίες θα περιφέρονταν ελεύθερα, αλλά όχι - κανείς δεν ενθαρρύνει τέτοιες ιστορίες και η κάθε «πλευρά» σε αυτή την ξεπερασμένη «κυπριακή σύγκρουση» σπρώχνει την ψευδαίσθηση ότι «αυτοί είναι τα μόνα θύματα, ότι αυτοί είναι οι μόνοι σωστοί» και τρομάζει τους ανθρώπους από το να μοιραστούν ελεύθερα τις δικές τους εμπειρίες. Η γυναίκα από την Κυθρέα είναι τόσο φοβισμένη που μου ζήτησε να μην αναφέρω το όνομά της. Λέει ότι «θέλει να συνεχίσει να μπορεί να περνάει και δεν χρειάζεται φασαρίες στα οδοφράγματα» και προσπαθώ να την πείσω ότι δεν μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο αφού η ίδια δεν διέπραξε κανένα έγκλημα! Απλώς μιλά για τη φιλία της με μια Τουρκοκύπρια. Αλλά είναι απόλυτα πεπεισμένη ότι η TMT θα την ακολουθούσε και ίσως να την εμπόδιζε να περάσει στην άλλη πλευρά. Της στέλνω συνδέσμους από την εφημερίδα Cyprus Mail για το πώς πραγματοποιούνται καθημερινά εκατομμύρια διελεύσεις χωρίς επεισόδια, αλλά λέει ότι αυτή ξέρει καλύτερα. Η κυπριακή «σύγκρουση» έχει κάνει τους ανθρώπους να φοβούνται, τους έχει τραυματίσει, και γι' αυτό πρέπει να το λύσουμε και να δημιουργήσουμε μια υποδομή για να υποστηρίξουμε και να θεραπεύσουμε τέτοια τραύματα.
Οι πολλές ιστορίες και η ανάγκη για συνεργασία
Υπάρχουν πολλές ανείπωτες ιστορίες φρίκης που βίωσαν οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων τόσο το 1963 όσο και το 1974 και τέτοιες αναμνήσεις εμποδίζουν τους ανθρώπους να μοιραστούν την καλοσύνη και την ανθρωπιά που υπήρχε σε αυτή τη γη - υπήρχε πάντοτε αυτό και όμως ο φόβος υπερνικά τα πάντα. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η γάτα μου. Πρόσφατα πήρα δύο μαξιλάρια από το Jumbo. Αυτά τα μαξιλάρια έχουν πάνω τους μεγάλα πορτρέτα δύο γατών - μιας κίτρινης και μιας σκούρας γάτας. Το σχήμα των μαξιλαριών ήταν το σχήμα του προσώπου των γατών. Τα έβαλα στο σαλόνι σε μια πολυθρόνα και μια από τις γάτες μου γενικά κοιμάται εκεί το βράδυ.
Την πρώτη μέρα, δεν πρόσεξε τα μαξιλάρια. Αλλά την επόμενη μέρα, ενώ κοιμόταν πάνω μου, ξαφνικά πρόσεξε τα δύο μαξιλάρια να την κοιτάζουν από εκεί που συνήθως κοιμόταν και τρόμαξε τόσο πολύ, πήδηξε και έφυγε. Εκείνο το βράδυ δεν κοιμήθηκε εκεί. Τις επόμενες μέρες, έφυγα τα μαξιλάρια και προσπάθησα να τη φέρω να κοιμηθεί εκεί, αλλά όχι. Για πάνω από έναν μήνα τώρα, κοιμάται οπουδήποτε εκτός από αυτόν τον καναπέ. Η ανάμνηση αυτών των δύο μαξιλαριών την ακολουθεί και όσο και να προσπάθησα, δεν κατάφερα να την πείσω ότι ο καναπές είναι ασφαλής. Η ανάμνηση του φόβου κέρδισε στο μυαλό της και δεν πήγαινε κοντά στον καναπέ. Αυτή είναι η κατάσταση των δικών μας κοινοτήτων στην Κύπρο - η ανάμνηση του φόβου από τις συγκρούσεις του 1963-64 και του 1974 έχουν παραλύσει το μυαλό τους και δεν μπορούν να προχωρήσουν. Και αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι δεν ενθαρρύνονται να προχωρήσουν, αλλά διευκολύνονται να παραμείνουν εκεί που βρίσκονται σε εκείνο το δωμάτιο του φόβου και της αβεβαιότητας. Έχουν καεί μια φορά και δεν θέλουν να καούν ξανά. Οι πληγές τους παρέμειναν ανοιχτές και κανένας δεν βοηθά να επουλωθούν αυτές οι πληγές, αλλά αντίθετα τροφοδοτούνται πάντα μεγαλύτεροι φόβοι και αβεβαιότητες για να διαβεβαιωθεί ότι θα παραμείνουν στον φόβο τους, κλειδωμένοι ώστε να μην μπορούν να μετακινηθούν. Υποθέτω ότι αυτή είναι η όλη ιδέα: Να αποτρέψουμε τις κοινότητές μας από το να συνεργάζονται πραγματικά σε αυτό το νησί. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να διασφαλιστεί η διχοτόμηση αυτής της γης. Είναι τόσο κρίμα και κλαίει η καρδιά μου για αυτή την κατάσταση. Γιατί οι άνθρωποι, ακόμα και όταν μοιράζονται καλές ιστορίες, φοβούνται πολύ μήπως τους συμβεί κάτι κακό. Έτσι είναι προσεκτικοί και ακόμα κι αν συναντούν φίλους τους από το παρελθόν, προσπαθούν να μην το διαφημίσουν σε περίπτωση που τους συμβεί κάτι κακό.
Τέτοια είναι η πολύ καταθλιπτική και θλιβερή κατάσταση στην Κύπρο.
Και επομένως πρέπει να συνεχίσουμε να προσπαθούμε να επουλώσουμε τις πληγές των κοινοτήτων μας, να ξεπεράσουν τους φόβους τους, ώστε να έχουμε ένα καλύτερο μέλλον, απαλλαγμένο από τον φόβο, απαλλαγμένο από αβεβαιότητες, χωρίς επεμβάσεις και στρατιωτικές συγκρούσεις σε αυτή τη γη.
Και γι' αυτό, ακόμα κι αν οι αξιωματούχοι των κοινοτήτων μας δεν συνεργάζονται, πρέπει εμείς ως πολίτες να συνεργαστούμε και να δείξουμε τον δρόμο για ένα καλύτερο μέλλον που αξίζει σε όλους μας. Τουλάχιστον για χάρη των παιδιών μας και των εγγονιών μας.
Sevgul Uludag
caramel_cy@yahoo.com
Τηλ: 99966518
