Αξιοπρέπεια και περηφάνια

 

Θέλω να μοιραστώ μαζί σας μια ιστορία που μου αρέσει πολύ. Δεν ξέρω ποιος τη διηγήθηκε. Νομίζω ότι ταιριάζει και σε εμάς. Και είναι η εξής: Ήταν η περίοδος που οι Άγγλοι κατείχαν την Ινδία. Μια μέρα ένας Άγγλος στρατιώτης έριξε ένα δυνατό χαστούκι σε έναν Ινδό στον δρόμο χωρίς απολύτως κανένα λόγο. Ο Ινδός του απάντησε αμέσως. Έριξε μια γροθιά στο πρόσωπο του Άγγλου. Τον σώριασε στο έδαφος. Ο Άγγλος αξιωματικός, που δεν περίμενε αυτή την αντίδραση, από τη μια φοβήθηκε και από την άλλη θύμωσε πολύ. Όταν κατάλαβε ότι δεν θα μπορούσε να κάνει τίποτα μόνος του, πήγε στον λόχο του για να ζητήσει βοήθεια. Τον πείραξε πολύ, πάρα πολύ. Πώς γίνεται ένας απλός Ινδός να τολμά να χτυπά έναν Άγγλο βασιλικό αξιωματικό. Ο αξιωματικός πηγαίνει στον στρατηγό και του ζητά στρατιώτες. Αφού τον ακούει, ο στρατηγός τον οδηγεί σε ένα δωμάτιο. Βγάζει πενήντα χιλιάδες ρούπια από μια κάσα και τα δίνει στον αξιωματικό. «Πάρε αυτά τα χρήματα», του λέει, «δώσε τα στον Ινδό που σε γρονθοκόπησε και ζήτησέ του συγγνώμη»! Ο Άγγλος αξιωματικός θυμώνει όταν το ακούει αυτό: «Ένας κακόμοιρος Ινδός χτυπάει και προσβάλλει έναν Άγγλο βασιλικό αξιωματικό και εγώ θα του δώσω χρήματα και θα του ζητήσω συγγνώμη και από πάνω!» Όμως, η απόφαση του στρατηγού δεν αλλάζει. Τον διατάζει: «Είναι διαταγή! Δεν γίνεται να την αμφισβητείς! Θα υπακούσεις». Μη μπορώντας να κάνει τίποτα, ο αξιωματικός παίρνει τα χρήματα, τα δίνει στον Ινδό και του ζητάει συγγνώμη. Ο Ινδός πετάει από τη χαρά του μόλις βλέπει τόσα χρήματα. Τότε εκείνα τα χρήματα ήταν μια περιουσία! Με εκείνα τα χρήματα αγοράζει σπίτι και αυτοκίνητο. Με το κατάστημα που ανοίγει μετά από ορισμένο χρονικό διάστημα συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πλούσιους Ινδούς εμπόρους. Μια μέρα, ο στρατηγός καλεί τον αξιωματικό που έφαγε το χαστούκι. «Γνωρίζεις τον Ινδό που κάποτε σου έριξε γροθιά», τον ρωτά. «Μήπως είναι δυνατόν να τον ξεχάσω κύριε», του λέει ο αξιωματικός. Και ο στρατηγός: «Τώρα είναι η ώρα να πάρεις την εκδίκησή σου. Πήγαινε τώρα και χτύπησέ τον μπροστά σε όλους»! Ο αξιωματικός έφερε αντίρρηση: «Δεν μου επιτρέψατε να χτυπήσω εκείνο τον Ινδό όταν ήταν φτωχός και καημένος. Θέλετε να τον χτυπήσω αυτή τη στιγμή που είναι ένα από τα πιο γνωστά, τα πιο αξιοσέβαστα πρόσωπα της πόλης; Δεν μπορώ να τον χτυπήσω! Μόλις τον χτυπήσω, οι γύρω του θα με κάνουν κομμάτια κύριε». Ο στρατηγός του λέει με σιγουριά: «Δεν υπάρχει κάτι να ανησυχείς. Κάνε αυτό που σου είπα. Πήγαινε, χτύπησέ τον και έλα»! Ο Άγγλος αξιωματικός πηγαίνει στο μαγαζί του Ινδού. Εκεί είναι και οι άνδρες του Ινδού. Ο αξιωματικός, χωρίς να πει απολύτως τίποτα, χτυπάει με τέτοιο τρόπο τον Ινδό που ο άνθρωπος πέφτει στο έδαφος παραπατώντας. Όχι μόνο δεν απαντάει καθόλου, αλλά δεν μπορεί να σηκωθεί και από το έδαφος! Το ενδιαφέρον της υπόθεσης είναι ότι ο Ινδός δεν τολμάει καν να κοιτάξει τον αξιωματικό στα μάτια. Ο αξιωματικός μένει έκθαμβος όταν δεν του απαντά. Πάει τρέχοντας στον στρατηγό χαρούμενος που πήρε την εκδίκησή του. Ο στρατηγός του λέει: «Σε βλέπω και χαρούμενο και σαστισμένο». Ο αξιωματικός του απαντά: «Ναι κύριε, είμαι χαρούμενος και έκπληκτος. Όταν ήταν φτωχός την πρώτη φορά εκείνος ο Ινδός, δεν έμεινε σιωπηλός όταν τον χτύπησα και μου απάντησε με πιο σκληρό τρόπο. Όμως τώρα δεν μου είπε απολύτως τίποτα παρά το γεγονός ότι κατέχει περιουσία και αξίωμα». Ο στρατηγός, με ύφος σοφού, του είπε: «Την πρώτη φορά όταν τον χτύπησες είχε αξιοπρέπεια και περηφάνια. Και αυτό ήταν το μεγαλύτερό του κεφάλαιο. Σου απάντησε για να τα προστατεύσει. Όμως, τη δεύτερη φορά πούλησε την αξιοπρέπειά του στα χρήματα. Φοβήθηκε να σου απαντήσει μήπως κινδύνευε το συμφέρον του. Γι' αυτό δεν μπόρεσε να υπερασπιστεί τον εαυτό του».

Πώς σας φάνηκε; Αυτή η ιστορία ταιριάζει πολύ και σε εμάς, έτσι δεν είναι; Είδαμε πολλούς εδώ παρόμοιους με αυτό τον Ινδό. Και νομίζω ότι αυτή η νοοτροπία κυριαρχεί και στους Κύπριους. Η αξιοπρέπεια είναι η απάντηση στο υλικό συμφέρον. Αν χάσαμε αυτή την υπόθεση, γι' αυτό τη χάσαμε. Όχι μόνο στον βορρά. Και στον νότο. Όμως, ειδικά στον βορρά. Πήρε το μυαλό όλων η τρέλα του πλιάτσικου του 1974. Και ακόμα συνεχίζει να το παίρνει. Το αγωνιστικό πνεύμα αντικαταστάθηκε από την παράδοση. Έσβησαν τα ιδανικά. Βγήκαν μπροστά τα υλικά συμφέροντα. Άρχισαν να καταπίνονται οι κάθε είδους προσβολές, βρισιές και ταπεινώσεις. Αν ένας αριστερός υπουργός μας δεν μπορεί να απαντήσει σε έναν συνταγματάρχη που του είπε «δεν μπορείτε να πάτε ακόμα και στην τουαλέτα χωρίς να μας ρωτήσετε», γι' αυτό ακριβώς δεν μπορεί να του απαντήσει. Σε τι διαφέρει άλλωστε αυτός από εκείνο τον Ινδό; Πού νομίζετε ότι οφείλεται το γεγονός ότι εκείνοι που πριν καθίσουν στους θώκους ήταν θαρραλέοι, έγιναν δειλοί μετά που κάθισαν στους θώκους; Μήπως δεν είναι επειδή έγιναν σαν εκείνο τον πλούσιο Ινδό έμπορο κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας;