Αναζητώντας τον «αγνοούμενο» Mehmet Raif

Ο Mehmet Raif καταγόταν από το χωριό Ψυλλάτος (Ipsillat στα τουρκικά) και εργαζόταν στη Cyta. Έμενε μαζί με την οικογένειά του στη Λευκωσία και τον ενδιέφερε πολύ η φωτογραφία. Ο γιος του, Tozum Tardjan διηγείται την ιστορία του:

«Έτος 1963, Δεκέμβριος, Παρασκευή βράδυ. Στον Ταχτακαλά ο Zeki Halil Karabuluk και η Zalihe Hasan, δηλαδή η Djemaliye, πυροβολήθηκαν και σκοτώθηκαν. Στις 21 Δεκεμβρίου 1963, Σάββατο στις 11 το πρωί, ο Μακάριος και ο δρ. Kuchuk είχαν την τελευταία συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Ο πατέρας μου το βράδυ της Κυριακής ήταν καθήκον στη Cyta. Γύρω στις 10.30 δυστυχώς άρχισε η διακοινοτική σύγκρουση μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Μίλησα μαζί του εκείνο το βράδυ γύρω στα μεσάνυχτα, με τη βοήθεια ενός θείου μου που ήταν αστυνομικός. Από τότε δεν έχουμε λάβει καμία είδηση γι' αυτόν. Καταριέμαι όλους εκείνους και από τις δύο κοινότητες οι οποίοι προκάλεσαν όλα αυτά και εύχομαι το κυπριακό πρόβλημα να τελειώσει με ειρήνη το συντομότερο δυνατόν».

«Τον είχε σκοτώσει κλητήρας»

Ένας από τους Τουρκοκύπριους αναγνώστες μου που δούλευε στη Cyta διηγείται τα εξής για τον Mehmet: «Δουλεύαμε με βάρδιες στη Cyta. Για παράδειγμα, δουλεύαμε από τις 7 το πρωί μέχρι τις 2.00 ή από τις 2.00 μέχρι τις 9.00 το βράδυ. Τη νύκτα δούλευαν περισσότερο οι άντρες. Ο 'αγνοούμενος' Mehmet Raif εργαζόταν στο τηλεγραφείο. Επειδή θα πάντρευε την κόρη του, ήθελε να δουλεύει υπερωρίες τα Σαββατοκύριακα και τη νύχτα, καθώς χρειαζόταν τα λεφτά. Όταν ξέσπασαν οι διακοινοτικές μάχες στις 21 Δεκεμβρίου 1963, φύγαμε από τη δουλειά το Σάββατο στις 11.30. Ο Mehmet Raif πήγε στη δουλειά κανονικά. Ενώ επέστρεφε στο σπίτι, κοντά στην Αστυνομία, τον σκότωσαν. Είχαμε ακούσει εκείνες τις μέρες ότι τον είχε σκοτώσει ένας κλητήρας που εργαζόταν στη Cyta. Υπήρχαν ένα σωρό κλητήρες στη Cyta που η δουλειά τους ήταν να διανέμουν τα τηλεγραφήματα».

Ευχαριστώ τον αναγνώστη. Δεν ξέρω αν είναι αλήθεια ή όχι, αφού υπάρχουν εκατοντάδες ιστορίες που μπορεί να μην είναι αληθινές, αλλά γράφω για να μπορέσετε εσείς ως αναγνώστες μου να μας βοηθήσετε να μάθουμε την αλήθεια.



1. Ο Mehmet Raif, «αγνοούμενος» από το 1963... Σε μια παλιά φωτογραφία με την οικογένειά του...

 

«Κι εμείς ακούσαμε το ίδιο»

Την ίδια ιστορία είχε ακούσει και ο Tozum Tardjan, γιος του «αγνοούμενου» Mehmet Raif: «Όταν είχε αποφασίσει να πάει στη δουλειά εκείνο το βράδυ, του είπα 'πατέρα, σε παρακαλώ μην πας', αλλά επέμενε να πάει. 'Τι θα γίνει αν πάω. Τους αρέσω, δεν θα μου συμβεί τίποτα'. Είχε βλέπετε έξι παιδιά και χρειαζόταν τα λεφτά, έτσι ένιωθε την ανάγκη να πάει. Ήμουν μικρό αγόρι, όταν ξέσπασαν οι ταραχές, είχα πάει στον κινηματογράφο και γύρω στις 22.30 άρχισαν οι πυροβολισμοί. Ήμουν 17 χρονών. Γυρνώντας στο σπίτι η μητέρα μου διερωτήθηκε αν είχα νέα απ' τον πατέρα μου. 'Πήγε στη δουλειά', της είπα. Ο θείος μου ο Halil Tunar ήταν αστυνομικός, δεν ζει τώρα. Πήγα κοντά του και του ζήτησα να του τηλεφωνήσουμε κι έτσι κάναμε και μιλήσαμε. 'Μην ανησυχείς για μένα', είπε, 'Είμαι καλά'. Ήταν στη Cyta. Οι πυροβολισμοί είχαν αρχίσει γύρω στις 10.30 και του είχαμε τηλεφωνήσει γύρω στις 11.00-11.30. Ήταν σε βάρδια από τις 7.30 το βράδυ μέχρι τις 2.30 το πρωί. 'Μην ανησυχείς, ο κύριος Kenan - που ήταν επικεφαλής της Cyta εκείνες τις μέρες με καλεί πάντα', μου είπε. Οι διακοινοτικές μάχες συνεχίστηκαν για 3-4 ημέρες. Η τελευταία φορά που μιλήσαμε ήταν τότε, και μετά 'εξαφανίστηκε'. Περιμέναμε να γυρίσει αλλά δεν γύρισε ποτέ.

Πέρασαν τα χρόνια. Πήγα στην Αυστραλία για να δουλέψω και όταν άνοιξαν τα οδοφράγματα το 2003, είχα επιστρέψει στην Κύπρο για διακοπές και γνώρισα έναν Τουρκοκύπριο που εργαζόταν στη Cyta. Μετά τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων πήγα και βρήκα έναν Αρμένιο Κύπριο φίλο. Μου είπε ότι ο πατέρας σου ήταν στη δουλειά στη Cyta εκείνο το βράδυ. Υπήρχε ένας κλητήρας που ήταν της ΕΟΚΑ. Πιστεύω ότι δεν συμπαθούσε τον πατέρα σου. Σύμφωνα με τον Τουρκοκύπριο που μίλησε με τον Αρμένιο Κύπριο, εκείνο το βράδυ εκείνος ο κλητήρας πήγε στον δωμάτιό του με ένα όπλο στο χέρι και είπε 'Μην ανησυχείς δεν θα σου κάνω τίποτα' και γύρω 2.30 του είπε: 'Πήγαινε, σε περιμένουν τα παιδιά σου'. Όταν έφευγε φέρεται να τον πυροβόλησε από πίσω».

Και πάλι δεν ξέρουμε αν αυτές οι ιστορίες είναι αληθινές ή όχι, αλλά χρειαζόμαστε τη βοήθειά σας για να μάθουμε την αλήθεια. Αυτές ήταν οι φήμες που ειπώθηκαν στην οικογένεια. Ίσως υπάρχει αλήθεια σε αυτές, ίσως όχι. Με τη βοήθειά σας, ας ελπίσουμε ότι θα μάθουμε την αλήθεια. Καλώ την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων να ερευνήσει βαθύτερα και περαιτέρω για να δει πού έχουν θαφτεί τα οστά του Mehmet Raif. Πέρασαν 59 χρόνια και τα παιδιά του ακόμα περιμένουν να μάθουν τι συνέβη στον πατέρα τους και να πάρουν πίσω τα οστά του και να τον θάψουν.



Ο Mehmet Raif στην εργασία του στη Cyta, από όπου εξαφανίστηκε τον Δεκέμβριο του 1963.

 

Από το νεκροτομείο στο νεκροταφείο Αγίου Βασιλείου

Γνωρίζουμε ότι κάποιους από εκείνους που σκοτώθηκαν εκείνες τις μέρες στη Λευκωσία και την Ομορφίτα τους μετέφεραν στο νεκροτομείο του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και στη συνέχεια συντάχθηκε κατάλογος με όσους είχαν στοιχεία ταυτότητας στο σώμα τους και ο κατάλογος αυτός στάλθηκε στις τουρκοκυπριακές αρχές μέσω του Ερυθρού Σταυρού και τους ζητήθηκε να παραλάβουν τα πτώματα των 21 ή 22 Τουρκοκυπρίων από το νεκροτομείο του νοσοκομείου. Οι τουρκοκυπριακές αρχές δεν πήγαν ή δεν μπόρεσαν να πάνε για να παραλάβουν αυτά τα πτώματα και μετά από λίγο οι ελληνοκυπριακές αρχές αποφάσισαν να τα θάψουν στο τουρκοκυπριακό νεκροταφείο του χωριού Άγιος Βασίλειος. Και το έκαναν, έσκαψαν και τους έθαψαν εκεί. Αλλά τα πράγματα δεν σταμάτησαν εκεί. Το έμαθε μια Βρετανίδα και πίεσε να ανοίξουν οι ομαδικοί τάφοι έξω από το νεκροταφείο του Αγίου Βασιλείου. Έτσι, στις 15 Φεβρουαρίου 1964, υπό την προστασία Βρετανών στρατιωτών, Τουρκοκύπριοι γιατροί και οι αρχές άνοιξαν τους ομαδικούς τάφους για να βγάλουν τα πτώματα. Αυτά ήταν τα πτώματα των Τουρκοκυπρίων που σκοτώθηκαν στη Λευκωσία γύρω στις 22-21-23-24-25 Δεκεμβρίου 1963, συμπεριλαμβανομένων κάποιων από την Ομορφίτα. Αλλά υπήρχαν και εκείνοι που σκοτώθηκαν στο χωριό Άγιος Βασίλειος. Αυτό που δεν ήξεραν τότε οι Τουρκοκύπριοι ήταν ότι το προηγούμενο βράδυ οι ελληνοκυπριακές αρχές είχαν στείλει μια ομάδα (πιθανότατα κρατούμενους από τη φυλακή) για να σκάψουν μερικούς από εκείνους τους ομαδικούς τάφους, να βγάλουν κάποια πτώματα και να τα μεταφέρουν αλλού. Γιατί; Επειδή ήθελαν να κρατήσουν τον «ίδιο αριθμό». Ο κατάλογος που είχαν στείλει στις τουρκοκυπριακές αρχές στις 4 Ιανουαρίου 1964 μέσω του Ερυθρού Σταυρού είχε 21 ή 22 ονόματα Τουρκοκυπρίων, όσων βρίσκονταν στο νεκροτομείο. Τώρα ήταν σαφές ότι υπήρχαν περισσότερα πτώματα στους ομαδικούς τάφους στον Άγιο Βασίλειο, επομένως ήθελαν να διατηρήσουν τον «ίδιο αριθμό» με τον κατάλογο. Έτσι πήραν ίσως γύρω στα 8 με 10 πτώματα Τουρκοκυπρίων και τα μετέφεραν και τα έθαψαν αλλού. Εξακολουθούμε να τους αναζητούμε και έχουμε υποψίες ότι ίσως ο Mehmet Raif να ήταν ένας από αυτούς. Και τι έκαναν οι Τουρκοκύπριοι με τα πτώματα που βρήκαν στον Άγιο Βασίλειο; Τους έθαψαν ως «Μάρτυρες του Αγίου Βασιλείου» στο νεκροταφείο στους Κήπους του Tekke, χωρίς να προσδιορίσουν ποιοι είναι. Μετά από χρόνια, κάναμε εκστρατεία για μια δεκαετία, ώστε η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων να σκάψει στο νεκροταφείο στους Κήπους του Tekke στο κέντρο της Λευκωσίας έτσι ώστε τα οστά των «αγνοουμένων» Τουρκοκυπρίων να επιστραφούν στις οικογένειές τους. Η οικογένεια του Mehmet Raif είχε μεγάλες ελπίδες ότι τα οστά του θα ήταν στους Κήπους του Tekke, αλλά μέχρι τώρα, αυτό δεν έγινε. Αν γνωρίζετε κάτι περισσότερο για τον πιθανό τόπο ταφής του Mehmet Raif, σας παρακαλώ τηλεφωνήστε ανώνυμα ή επώνυμα ή στείλτε μου μήνυμα για να σας τηλεφωνήσω. Μπορείτε να βοηθήσετε να σταματήσει ο πόνος μιας οικογένειας αν γνωρίζετε και μοιραστείτε κάτι που θα μπορούσε να δώσει τέλος στο μαρτύριό τους.



Ο Tozum Tardjan, γιος του «αγνοούμενου» Mehmet Raif.

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99966518