Η πιο σκοτεινή ώρα…

 

Σε μια εποχή όπου όλο και περισσότερο η Ακροδεξιά ερμηνεύει τον κόσμο με τον τρόπο που τον ερμήνευε η ορθόδοξη Αριστερά την περίοδο του ψυχρού πολέμου («φονιάδες των λαών Αμερικάνοι»), και σ’ έναν κόσμο όπου η διεφθαρμένη Δεξιά ταυτίζεται πότε με το ρωσικό κεφάλαιο και πότε με το ΝΑΤΟ, ο άνθρωπος που θέλει να σκέφτεται πρέπει να ξεφύγει από τα προ-σχήματα· και να βάλει στη ζυγαριά αυτά που πραγματικά διακυβεύονται κάθε φορά.

Καθαρή σκέψη

Για να βγάλουμε άκρη για το τι μας γίνεται, τι συμβαίνει αυτήν τη στιγμή στην Ουκρανία και στον κόσμο, θα πρέπει πρώτα να καθαρίσουμε το τοπίο από τα διανοητικά «σκουπίδια»:

         Δεν θα πρέπει να αποτελούν άλλοθι για το ξεστράτισμα της σκέψης μας οι λανθασμένες  επιλογές του ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα τα τελευταία είκοσι χρόνια. Και κυρίως η επιλογή να ξυπνήσει τη ρωσική ανασφάλεια και τον εθνικισμό, μέσα από την επέκταση προς την ανατολική Ευρώπη. Ούτε και οι άστοχοι λαϊκισμοί του Ουκρανού Προέδρου σε σχέση με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, τα τελευταία χρόνια. Αυτά όλα είναι σημαντικά και διδακτικά. Αλλά δεν έχουν άμεση σχέση με το τι πραγματικά διακυβεύεται ΤΩΡΑ με την εισβολή στην Ουκρανία.

         Παράσιτο που εμποδίζει την καθαρή σκέψη είναι και ο «ελληνοκυπριακός αναλογισμός» για ό,τι γίνει. Στην προκειμένη περίπτωση: (α) Ο πανικός των ξενοδόχων και των λογιστών για τις απώλειες από τη ρωσική αγορά τουριστών και υποκόσμου. Όταν διαλέγεις το εύκολο τουριστικό χρήμα και τις εύκολες-βρόμικες λύσεις, αντί για ένα υγιές αναπτυξιακό μοντέλο (ευκαιρία που χάσαμε ακόμη και το 2013, σαφέστατα από επιλογή) να δέχεσαι και τις εύκολες απώλειες. (β) «Γιατί η Δύση ακολουθεί δύο μέτρα και δύο σταθμά, και δεν επιβάλλει κυρώσεις και στην Τουρκία για την εισβολή;». Αν το μυαλό κολλήσει σε τέτοιες «ανακαλύψεις» -μόνο και μόνο για να δικαιώσει το αίσθημα του αδικημένου και να συνεχίσει να είναι άπραγο- τότε δεν πάει παρακάτω. Να δει καθαρά αυτό που πραγματικά διακυβεύεται.

Τι πεθαίνει

1.         Το τέλος του μύθου της ανύπαρκτης Ευρώπης:  Τις πρώτες μέρες της ρωσικής εισβολής, πολλοί ακολούθησαν την πεπατημένη του «η ΕΕ αδρανεί, δεν κάνει τίποτε για να βοηθήσει τους Ουκρανούς». Ακριβώς οι ίδιοι, όταν η ΕΕ βγήκε δυναμικά μπροστά, διαμαρτύρονται σήμερα ότι τροφοδοτεί τη συνέχιση του πολέμου! Στην πραγματικότητα, είναι οι «αντιεμβολιαστές» της πολιτικής κουλτούρας: Επειδή είναι φύσει αντιευρωπαϊστές, μετά την πρώτη παγωμάρα, τώρα ψάχνουν από την πέτρα αφορμή για να συνταχθούν με τον Πούτιν. Όμως αυτό το άλλοθι παίρνει οριστικό διαζύγιο με τη λογική πια. Οι ΗΠΑ αναγνώρισαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ΕΕ, που τον επιτελεί αυτές τις μέρες υποδειγματικά. Ο Μπάιντεν αρκείται στο «θα εφαρμόσω ό,τι και η ΕΕ». Μακρόν και Σολτς έγιναν σε χρόνο ρεκόρ ηγέτες μιας ΕΕ εφιαλτικά παρούσας για τους αντιευρωπαϊστές.

2.         Το τέλος της απάτης Πούτιν: Αποδείχτηκε τεκμηριωμένα πια ότι το παραδοσιακό σχήμα ερμηνείας με το ΝΑΤΟ δεν λειτουργεί. Ο Πούτιν δεν φοβάται το ΝΑΤΟ. Το ήξερε ότι η Ουκρανία δεν θα γινόταν ποτέ μέλος του, με τόσα ανοιχτά ζητήματα. Εκείνο που φόβισε τον Πούτιν ήταν το στέριωμα μιας φιλελεύθερης δημοκρατίας στα σύνορά του. Αυτός ήταν και είναι ο εφιάλτης του, αυτό προσπαθεί να καταστρέψει. Επομένως, το «φονιάδες των λαών Αμερικάνοι» έχει πεθάνει πια τελεσίδικα ως αποκλειστικό εργαλείο ερμηνείας του κόσμου!

3.         Το τέλος της περιόδου χάριτος για την Αριστερά: Από τον καταποντισμό του ονείρου με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, μέχρι σήμερα, έχουν μεσολαβήσει 32 ολόκληρα χρόνια. Σε όλα αυτά τα χρόνια η ορθόδοξη Αριστερά δεν κατάφερε να αναπροσαρμοστεί, να αποβάλει τα βαρίδια της σύνδεσης με ένα καθεστώς που αποδείχτηκε ολοκληρωτικό. Να οικοδομήσει ένα νέο όραμα, συνδεδεμένο με τις νέες συνθήκες, και που να προτεραιοποιεί τις νέες ευαισθησίες της κοινωνίας. Από τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα/ελευθερίες, μέχρι την κλιματική κρίση. Και όλα τα ενδιάμεσα. Έτσι, έμεινε δεμένη στην παράδοση, με την έξη να συνδέει τον εαυτό της με οτιδήποτε αντικαπιταλιστικό, ανεξάρτητα του πόσο αυταρχικό ή λαϊκιστικό είναι. Και να τροφοδοτεί άθελά της συντηρητικές αντιλήψεις, μέσα από τη νομιμοποίηση της συνωμοσιολογικής ερμηνείας της πραγματικότητας.

4.         Το τέλος του ολοκληρωτισμού ως συνώνυμου της αποτελεσματικότητας: Δυστυχώς, με την ήττα του φασισμού και του ναζισμού το 1945 ΔΕΝ ξεμπερδέψαμε με την κύρια ψευδαίσθηση: Ότι, δηλαδή, η Δημοκρατία και οι ελευθερίες είναι συνώνυμο του χάους και της αναποτελεσματικότητας. Ελέω και του ψυχρού πολέμου, εξακολουθούσε να σέρνεται μέσα στις δυτικές κοινωνίες το φίδι του αυταρχισμού ως λύση. Λοιπόν, τέλος σ’ αυτήν την ψευδαίσθηση της «αποτελεσματικότητας» των δικτατόρων! Δεν το χωνέψαμε όταν ο Χίτλερ διέλυσε τον κόσμο. Ούτε όταν οι Χουσεΐν, οι Αγιατολλάδες, ή οι Τσάβες μετέτρεπαν σε ερείπια κοινωνίες οι οποίες θα μπορούσαν να γίνουν υπόδειγμα ευημερίας. Υποχρεωτικά, καλούμαστε να το πιστέψουμε τώρα με τον Πούτιν: Η δικτατορία, η ανοχή σε «αυτοκράτορες» που ονειρεύονται να αλλάξουν με τη βία τον κόσμο, ΔΕΝ είναι πιο αποτελεσματικά από τη Δημοκρατία, τον σεβασμό του άλλου και της ανθρώπινης ζωής!

Τι γεννιέται

Η Δημοκρατία ως συνείδηση: Κάθε μέρα που αντιστέκονται οι Ουκρανοί, ματώνει η πατρίδα τους, συνεπάγεται δεκάδες νεκρούς και εκατομμύρια δυστυχισμένες ψυχές. Κι όμως, την ίδια στιγμή, κάτι αλλάζει στον κόσμο. Ποτέ άλλοτε η καταστροφή και η δυστυχία κάποιων ανθρώπων δεν ήταν τόσο καταλυτική για το μέλλον των υπολοίπων: Κάθε μέρα αντίστασης των Ουκρανών εδραιώνει την πεποίθηση ότι, πέρα από τα προσχήματα, η μεγάλη μάχη είναι ανάμεσα στη Δημοκρατία και τον Ολοκληρωτισμό, τον ανθρωπισμό και τον φασισμό. Και η συνειδητοποίηση μετρά για το αύριο.

Μετά την πιο σκοτεινή ώρα, δεν ξέρουμε αν το αύριο θα είναι καλύτερο. Σίγουρα όμως θα οδηγεί μεθαύριο σε έναν πιο πολυκεντρικό κόσμο. Όπου η πίεση για περισσότερη Δημοκρατία και λιγότερο αυταρχισμό θα είναι ισχυρότερη. Η Ρωσία και η Κίνα θα νιώσουν πρώτες αυτήν την πίεση.

Εν τέλει, μέσα από αυτήν την περιπέτεια, η Ευρώπη θα έχει οικονομικές συνέπειες, αλλά θα έχει και δύο κέρδη: Την αναβάθμιση της συνοχής και των αντανακλαστικών της. Και την αναβάθμισή της στις συνειδήσεις μας· ως το μοντέλο που, παρόλα τα φωναχτά ελλείμματά του, εξακολουθεί να είναι το πιο κοντινό στη δημοκρατία, τον ουμανισμό, και τον σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή. Από όλα τα υπαρκτά μοντέλα στον κόσμο.

 

•           Αποκαλυπτικά (1): Όσοι έτυχε να δουν τη συνέντευξη Οσάτσι στον Χρύσανθο Τσουρούλη είμαι βέβαιος ότι μοιράζονται ένα αρνητικό συναίσθημα· από το «ένιωσα άβολα» μέχρι το «ένιωσα να με προσβάλλουν». Επιθετική συμπεριφορά προς ιθαγενείς, με ένα διαρκώς απειλητικό τόνο και περιεχόμενο λόγου.

•           Αποκαλυπτικά (2): Για δεκαετίες, ο Πούτιν απευθυνόταν στον ρωσικό λαό με έναν λόγο στον οποίο τον είχε «εκπαιδεύσει». Τώρα, που ό,τι λέει το ακούει όλος ο κόσμος, αισθάνεται κανείς ότι ο άνθρωπος είναι βγαλμένος από άλλη εποχή, τη δεκαετία του 1960. Παγανιστικό υπόστρωμα λόγου, έξη στο μύθευμα και το ιδεολόγημα (από το ότι δεν υπάρχει ουκρανικό έθνος, μέχρι το ότι οι Ουκρανοί χρησιμοποιούν ως ασπίδα Κινέζους φοιτητές), κυνισμός μπροστά στον πόνο και στον θάνατο. Μια καταθλιπτική αντίθεση με τους λόγους π.χ. του Μακρόν και του Ζελένσκι προχθές.

•           Αποκαλυπτικά (3): Ο Νιαζί Κιζίλγιουρεκ είχε πείσει εξαρχής για την ανεξαρτησία της σκέψης του. Με την ψήφο του στην τελευταία ψηφοφορία στο Ευρωκοινοβούλιο, και με τις αναλύσεις του για τη φύση της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, απλώς μας το επιβεβαίωσε.