Νέος Συνεργατισμός με τα ίδια παλιά υλικά

 

Ύστερα από πέντε χρόνια, η προσπάθεια για αναβίωση του Συνεργατισμού έλαβε επίσημο χαρακτήρα με την εγγραφή της Παγκύπριας Συνεργατικής Εταιρείας Προώθησης Συνεργατισμού και την πρώτη γενική συνέλευσή (της) την περασμένη βδομάδα. Στόχος, όπως εξήγησε ο πρόεδρός της Πανίκος Χάμπας, είναι να δημιουργηθεί ένα πιστωτικό ίδρυμα που να στηρίζεται στις αξίες και αρχές ενός Συνεργατικού Ιδρύματος. Η Συνεργατική Εταιρεία -σημείωσε- θα προωθήσει τη συνεργατική ιδέα και χαρακτήρισε έγκλημα την απόφαση της κυβέρνησης για κλείσιμο του Συνεργατισμού. Το ίδιο επανέλαβε, φιλοξενούμενος μια μέρα αργότερα στο Omega και στην εκπομπή «Αιχμές», όπου βρέθηκε μαζί με τον επί 45 χρόνια γενικό γραμματέα της Ένωσης Κυπρίων Αγροτών, τον αντιπρόεδρο της ΠΟΕΔ και τον πρόεδρο της Ένωσης Κοινοτήτων Κύπρου, με όλους μαζί να αναδεικνύουν την αναγκαιότητα αναβίωσης του Συνεργατισμού, ο οποίος ωφέλησε σε τεράστιο βαθμό την κοινωνία, και να κάνουν λόγο για καθήκον προς τον κυπριακό λαό.

Ο Συνεργατισμός όμως δεν πρόσφερε μόνο καλά. Άφησε και μια τεράστια τρύπα με το κλείσιμό του, φορτώνοντας στον πολίτη επιπλέον 7,5 δις σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια (ΜΕΔ). Γι’ αυτό και θα ανέμενε κάποιος από αυτούς τους ανθρώπους (που έτσι κι αλλιώς είχαν συμμετοχή -με άμεσο ή έμμεσο τρόπο- στον προηγούμενο Συνεργατισμό) και όσους υποδέχθηκαν την προσπάθεια πανηγυρίζοντας (που επίσης ήταν εμπλεκόμενοι), ότι θα είχαν πρώτα αναλύσει σε βάθος τα όσα οδήγησαν στην κατάρρευσή του, κυρίως όμως σε ποιο βαθμό τα αίτια αυτά έχουν ξεπεραστεί ή διαφοροποιηθεί.

Ο Συνεργατισμός, άλλωστε, αποτέλεσε ωδή στην ανικανότητα, τη διαφθορά και τη συγκάλυψη (σε μια χώρα όπου όλα αυτά δεν είναι ξένα). Αυτό κατέγραψε στο πόρισμά της η ερευνητική επιτροπή για τον Συνεργατισμό, η οποία ανέδειξε «σωρεία λαθών, παραλήψεων, εγκληματικής αμέλειας και πιθανόν παράνομων πρακτικών» και απέδωσε ευθύνες σε κάθε έναν από τους θεσμούς που ήταν επωμισμένοι με την υποχρέωση προστασίας του: Στην κυβέρνηση, στα χέρια της οποίας βρέθηκε ο Συνεργατισμός, η οποία συνέχισε τις τοξικές πρακτικές επιφέροντας το τελειωτικό κτύπημα στον Συνεργατισμό. Στον Πρόεδρο, ο οποίος απέκρυψε τις δραματικές εξελίξεις του 2014 ώστε να αποφύγει το πολιτικό κόστος. Στην επιτροπή εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, η οποία προχώρησε σε αλόγιστες διαγραφές δανείων που στερούσαν από την τράπεζα σημαντικά κεφάλαια (κάποιες ύποπτες). Στον διευθυντή της υπηρεσίας διαχείρισης ΜΕΧ, στον οποίον χρέωσε ύποπτες και πιθανόν ποινικά επιλήψιμες συμπεριφορές που οδήγησαν («σε αγαστή συνεργασία με τον κ. Χατζηγιάννη») στην απευθείας ανάθεση στην Altamira. Στην Κεντρική Τράπεζα, στη Βουλή, αλλά και σε πρώην κυβερνήσεις, επειδή γνώριζαν και δεν αντιμετώπισαν το πρόβλημα, καθώς και στο σύνολο των κομμάτων, για τα οποία σημείωσε πως κριτήριο των αποφάσεών τους ήταν η εξυπηρέτηση του δικού τους κομματικού συμφέροντος. «Η ανεξαρτησία των ΣΠΙ (που τα κόμματα επιδίωξαν και διασφάλισαν) δημιούργησε ένα ευνοϊκό πεδίο για κομματικές επιρροές», ενώ ο τρόπος επιλογής των μελών της Επιτροπείας με κομματικά κριτήρια «δεν είχε μόνο σαν αποτέλεσμα την τήρηση κακών τραπεζικών πρακτικών, αλλά ευνοούσε τη διάπραξη ατασθαλιών και καταχρήσεων» και, το χειρότερο, τη συγκάλυψή τους. Τα αίτια αυτά αποδέχθηκαν και επανέλαβαν και οι τέσσερις φιλοξενούμενοι στην εκπομπή, όπως αναγνώρισαν και τις ευθύνες των κομμάτων. Εκφράζοντας την ελπίδα ότι «το πάθημα θα γίνει μάθημα» και πως «δεν θα διαπραχθούν τα ίδια λάθη».

Και εδώ έγκειται το πρόβλημα: γιατί κάποιος να δεχθεί ότι αυτή τη φορά θα είναι διαφορετικά σ' ένα πολύ πιο πολύπλοκο και το ίδιο (αν όχι περισσότερο) διεφθαρμένο περιβάλλον, από τη στιγμή που όλα τα στοιχεία που οδήγησαν στο κλείσιμό του την πρώτη φορά παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκεί; Υπάρχει κανείς που μπορεί να ισχυριστεί ότι έχει αλλάξει το κομματικό δυναμικό; Ότι έχει μειωθεί η διαπλοκή και η κομματοκρατία; Ότι οι διορισμοί αυτή τη φορά θα γίνουν με αξιοκρατικά κριτήρια; Ότι οι αποφάσεις δεν θα λαμβάνονται με βάση το πολιτικό κόστος που κουβαλούν; Ότι έχουμε λάβει τα μηνύματα από το 2013 ή ότι έχουμε αλλάξει νοοτροπίες, ακούγοντας τον Πανίκο Χάμπα εκ προοιμίου να ζητά την προστασία του Κοινοβουλίου και της Κεντρικής Τράπεζας; Ή να χαρακτηρίζει έγκλημα το κλείσιμο του Συνεργατισμού, αγνοώντας ότι η διαχείριση που προηγήθηκε, που βασίστηκε στις ίδιες αξίες και αρχές που επικαλούνται και σήμερα, οδηγούσε δεδομένα είτε σε κλείσιμό του είτε σε συνέχιση της κακοδιοίκησης και κατάχρησης;

Υπάρχει όμως και κάτι άλλο σημαντικό. Έκτοτε, μεσολάβησε η απόφαση του δικαστηρίου που αφορούσε άτομα που αναμείχθηκαν στην κατάρρευση του Συνεργατισμού. Η δικαιοσύνη, ενώ αποφάνθηκε ότι υπήρξε σωρεία παρανομιών -επιβεβαίωσε ότι οι κατηγορούμενοι λειτούργησαν με στόχο να εξυπηρετήσουν φίλους, γνωστούς, συγγενικά πρόσωπα και εταιρείες συνδεδεμένες με αυτούς- απάλλαξε όλους τους κατηγορούμενους απ’ όλες τις κατηγορίες. Επιβεβαιώνοντας πως ούτε η δικαιοσύνη μπορεί να ανταποκριθεί στον ρόλο της. Έχουμε, δηλαδή, ένα σύστημα που παραμένει στη θέση του και μια δικαιοσύνη που ως θεσμός αδυνατεί να αποτρέψει την ασυδοσία. Που με την ανικανότητά της την τρέφει. Ποιος θα διασφαλίσει ότι «δεν θα διαπραχθούν τα ίδια λάθη»; Ποιος θεσμός θα λειτουργήσει αποτρεπτικά; Διότι, δεν ήταν θέμα κακών εκτιμήσεων το κλείσιμο του Συνεργατισμού. Ήταν θέμα κομματικής (και όχι μόνο) ασυδοσίας και διαπλοκής. Και αυτή παραμένει η ίδια.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν ήταν έγκλημα το κλείσιμο του Συνεργατισμού ή αν υπάρχει ανάγκη για αναβίωσή του, αλλά αν μπορούν αυτή τη φορά να αποφευχθούν τα εγκλήματα που οδήγησαν στο κλείσιμό του. Αν μπορεί να χτιστεί ένας νέος Συνεργατισμός με τα ίδια παλιά υλικά. Κυρίως όμως, αν μπορεί διαφορετική να είναι η πορεία του.

antopoly@cytanet.com.cy