«Οι ιστορίες του αείμνηστου αρχιτέκτονα Abdullah Onar» της Sevgul Uludag

 

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ο Abdullah Onar, ο οποίος ήταν ένας από τους πιο διάσημους αρχιτέκτονες στην Κύπρο, έχει πεθάνει πριν λίγα χρόνια και η κόρη του έχει τώρα αρχίσει να γράφει γι’ αυτόν. Μαζεύει όλα του τα πράγματα, σχέδια και πίνακες. Θέλω να μοιραστώ μαζί σας μερικές από τις ιστορίες της κόρης του Anber Onar. Λέει:

 



Ο Abdullah Onar στην Αγγλική Σχολή το 1948-49.

Η ιστορία με το βιολί

«Ήταν το 1948. Οι καλοκαιρινές διακοπές είχαν τελειώσει και ο Abdullah Mulla Ali επέστρεψε στην Αγγλική Σχολή (English School) όπου φοιτούσε οικότροφος.

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, με κάθε ευκαιρία προσπαθούσε να παραμένει ενεργός κάνοντας διάφορα πράγματα. Ήταν η αρχή του εξαμήνου και ο κ. Jackson κάλεσε τον διάσημο βιολιστή και δάσκαλο μουσικής Vahan Bedelian στο δωμάτιό του. Ο Abdullah ήταν καλά ντυμένος, όπως πάντα, και χτύπησε την πόρτα του διευθυντή. Αφού τον εξέτασε λεπτομερώς, ο κ. Jackson χαμογέλασε και του ζήτησε να δείξει στον κ. Bedelian το όργανο που έφερε μαζί του. Ο Abdullah βγάζει ένα ολοκαίνουργιο βιολί από την τσάντα του και ο κ. Bedelian έκπληκτος κοίταξε το χαμογελαστό πρόσωπο του κ. Jackson. Ο νεαρός άνδρας, ο Abdullah, έδωσε το βιολί και το δοξάρι στον κ. Bedelian κι αυτός αρχίζει να παίζει. Το δοξάρι που είναι φτιαγμένο από τρίχες από ουρά αλόγου κινείται μπρος-πίσω στο χέρι του Vahan Bedelian και ο Abdullah Mulla Ali χαμογελά παρακολουθώντας τον. Κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών είχε φτιάξει το βιολί παρατηρώντας το όργανο ενός τυφλού βιολιστή. Πιθανόν να μην είχε φανταστεί ότι το βιολί που έφτιαξε θα το έπαιζε ο Bedelian! Μόλις τελείωσε να παίζει, ο κ. Bedelian χαιρέτησε τον κ. Jackson και τον Abdullah και του είπε ότι έμεινε γοητευμένος από τις πιο μικρές λεπτομέρειες στην κατασκευή του βιολιού. Και ο διευθυντής ένιωσε περήφανος για αυτόν. Ο κ. Bedelian ζήτησε από τον σχεδόν 16χρονο Abdullah να παίξει. Παρ' όλο που ήταν ντροπαλός, ο Abdullah πήρε το κουράγιο και ξεκίνησε να παίζει ένα φολκλορικό τραγούδι για τον κ. Bedelian – ο Abdullah δεν είχε επίσημη εκπαίδευση στο βιολί. Ο Bedelian έγινε μάρτυρας του ταλέντου του και τον συνεχάρη. Ήταν τόσο εντυπωσιασμένος από αυτό το ταλαντούχο παιδί, που για να τον ενθαρρύνει, του είπε ότι το ξύλο δεν πρέπει να είναι σουηδικό, αλλά από σφένδαμο. Στον Abdullah πάντα άρεσε να παίζει μόνος του ή όταν ήταν με φίλους – έπαιζε φλάουτο ή βιολί ή το σαντούρι. Και έπαιζε αυτό το βιολί που είχε φτιάξει μόνος του για πολλά χρόνια. Αυτό το βιολί τώρα αγνοείται.

 

 



Η ομάδα Kitchener της Αγγλικής Σχολής το 1946. Ο Abdullah Onar στην μπροστινή σειρά πρώτος από δεξιά, ως αρχηγός της ομάδας.

 

Τα κοράκια και το κρίκετ

Το 1943, ο Abdullah είχε περάσει στις εξετάσεις και είχε εγγραφεί στην Αγγλική Σχολή και ήταν ανάμεσα στους 7 Τουρκοκύπριους μαθητές από τη Γαληνόπορνη. Μετά από έξι χρόνια, ήταν ο μόνος από αυτούς τους επτά μαθητές από τη Γαληνόπορνη που αποφοίτησε. Ανεξάρτητα από την εθνικότητα ή τη θρησκεία, ο κοινός παρονομαστής των μαθητών στη σχολή ήταν η επίσημη γλώσσα του σχολείου, δηλαδή τα αγγλικά. Δεδομένου ότι το σχολείο δεχόταν μαθητές μετά από εξετάσεις, οι μαθητές έπρεπε να είχαν υψηλό επίπεδο για να καταφέρουν να μπουν στη σχολή, ενώ έπρεπε να έχουν και δεξιότητες. Τονίζονταν όχι μόνο οι ακαδημαϊκοί στόχοι, αλλά και οι τέχνες και ο αθλητισμός Αν ένας μαθητής ήταν επιτυχημένος σε έναν κλάδο, υπήρχε μεγάλη ενθάρρυνση για να γίνει ακόμα πιο επιτυχημένος. Ο Abdullah, που μεγάλωσε κυρίως στο χωριό τα πρώτα 12 χρόνια της ζωής του, απέκτησε πολλές δεξιότητες και μάζεψε πολλές εμπειρίες. Σε αυτήν την περίοδο έφτιαχνε μικρά αγάλματα από βράχο ή πηλό, έγινε καλός ψαράς και σταθερός κυνηγός των κορακιών. Όταν μιλούσε για αυτό, έβλεπες ένα χαμόγελο και ακόμα και ένα σιωπηλό γέλιο.

Ενώ προσπαθούσε να προστατεύσει τα οπωροφόρα δέντρα της οικογένειάς του από τα κοράκια, συνήθως τους έριχνε πέτρες. Και μια μέρα αυτό θα ήταν πολύ χρήσιμο! «Ουάου! Τι είναι αυτό; Από πού ήρθε αυτή η μπάλα; Ποιος την έριξε;» - ενώ οι μαθητές χειροκροτούσαν, ο δάσκαλος αθλητικών, ο κ. Brown, προσπαθούσε να ανακαλύψει... Ο κ. Brown είχε δώσει το καθήκον στον μικρό Abdullah που ήταν εγγεγραμμένος στην 1η τάξη στο σχολείο να μαζεύει τις μπάλες των μαθητών που προπονούνταν στο κρίκετ. Καθώς ο Abdullah έριχνε πίσω τις μπάλες αυτές, οι μαθητές άρχισαν να τον επευφημούν, αφού τις έριχνε πολύ δυνατά, λέγοντας: «Μπράβο Mulla Ali! Μπράβο, μπράβο! Ουάουυυυ!»

Ο Abdullah δεν καταλάβαινε γιατί τον επευφημούσαν!

Ξεκινώντας από εκείνες τις μέρες, ο Abdullah αγωνιζόταν σε πολλά αθλήματα και ήταν αρχηγός ομάδων, πήρε μετάλλια και έσπασε ρεκόρ στο «Ρίξιμο μπάλας του κρίκετ». Ίσως ήταν φανταστικό, αλλά ίσως ήταν η αλήθεια, καθώς αυτός απέδιδε τη δύναμη του χεριού του στο γεγονός ότι κυνηγούσε τα κοράκια στο χωριό.

 



Ο Abdullah Onar με το βιολί που έφτιαξε, μαζί με τους φίλους του στην Αγγλική Σχολή.

Το ρεκόρ του

Ο πατέρας μου, μου είχε διηγηθεί μια ιστορία: «Ήταν το 1960. Έντεκα χρόνια μετά την αποφοίτησή μου. Είχα μόλις παντρευτεί με τη μητέρα σου. Είδα μια μέρα ότι στην Αμερικανική Ακαδημία στη Λάρνακα θα γίνονταν αθλητικοί αγώνες μεταξύ σχολείων και ζήτησα από τη μητέρα σου να πάω, αφού η Αγγλική Σχολή ήταν επίσης μεταξύ των συμμετεχόντων. Δέχτηκε και πήγαμε στη Λάρνακα. Εκείνη τη μέρα ήμουν πολύ ενθουσιασμένος. Βρήκα δασκάλους και φίλους που γνώριζα. Ένας από αυτούς μου είπε ότι ένα από τα ρεκόρ μου στο «Ρίξιμο μπάλας του κρίκετ» δεν είχε ακόμα καταρριφθεί! Δεν μπορούσα να πιστέψω τα αφτιά μου! Είχαν περάσει 11 χρόνια από τότε που αποφοίτησα! Εκείνη την ημέρα, ένας μαθητής πέταξε την μπάλα και είπα, αυτό πρέπει να είναι ρεκόρ! Και ήταν! Είχε σπάσει το ρεκόρ μου! Στις ανακοινώσεις, το όνομά μου ανακοινώθηκε ως Abdullah M. Ali ως ο προηγούμενος κάτοχος του ρεκόρ! Ήταν πολύ συναρπαστικό.

 

Οι συμμαθητές του

Τον Νοέμβριο του 2016, ο συμμαθητής του πατέρα μου στην Αγγλική Σχολή, Samuel Giragosian και η σύζυγός του Τούλα, μας είχαν προσκαλέσει στο σπίτι τους για δείπνο. Συνόδευσα τη μητέρα και τον πατέρα μου στο δείπνο αυτό. Μετά το άνοιγμα των σημείων ελέγχου το 2003, ο πατέρας μου και ο κ. Giragosian είχαν βρει ο ένας τον άλλον και συναντιούνταν περιστασιακά. Από τότε παρευρέθηκαν ακόμα και σε κάποια δείπνα και συναντήσεις της Αγγλικής Σχολής. Ο κ. Giragosian ήταν συνταξιούχος, αλλά κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όπως πολλοί απόφοιτοι της Αγγλικής Σχολής, είχε αρχίσει να εργάζεται ως μηχανικός για το κράτος και δεν πήγε στο πανεπιστήμιο. Ένας άλλος συμμαθητής του πατέρα μου, ο κ. Ντίνος και η σύζυγός του Ηρώ, ήταν επίσης σε αυτό το δείπνο. Ο κ. Ντίνος είχε γίνει επιτυχημένος επιχειρηματίας μετά την αποφοίτησή του.

 

 



Φίλοι από την Αγγλική Σχολή, οι Samuel Giragosian, Ezel Orfi και Abdullah Onar στο Cafe Chimera στην Κερύνεια.

Άρχισαν να συνομιλούν στα αγγλικά και μερικές φορές στρέφονταν στα ελληνικά – Αν και ο πατέρας μου μιλούσε τέλεια ελληνικά, γύριζε πίσω στα αγγλικά ώστε να μπορώ να καταλαβαίνω τη συνομιλία. Έβγαλαν παλιές φωτογραφίες και γελούσαν ή μου έλεγαν κάποια ανάμνηση σχετική με τον πατέρα μου. Τα περισσότερα από αυτά τα ξέρω, αλλά μαθαίνω νέες λεπτομέρειες από αυτά που μου λένε. Τρεις φίλοι από το σχολείο κάθονται σε έναν καναπέ και συνομιλούν – Τουρκοκύπριος, Ελληνοκύπριος και Αρμένιος-Κύπριος – και παρ' όλο που για πολλά χρόνια είχαν μείνει μακριά ο ένας από τον άλλο, η φιλία τους δεν είχε παλαιώσει και ο σεβασμός, η αγάπη και ο θαυμασμός του ενός για τον άλλο συνεχιζόταν. Είναι ώριμα αγόρια, Κύπριοι σε κάθε λεπτομέρεια.»

Η περιοχή Chaghlayan και το ξενοδοχείο

Ο Abdullah Onar ήταν ο τρίτος εγγεγραμμένος αρχιτέκτονας το 1957 ανάμεσα στην τουρκοκυπριακή κοινότητα και άρχισε αμέσως να εργάζεται. Ανάμεσα στα σχέδια που βρήκε η κόρη του ήταν κάτι πολύ ενδιαφέρον για μένα: Υπήρχε ένα σχέδιο για την κατασκευή ενός ξενοδοχείου στο Chaghlayan. Το Chaghlayan είναι η περιοχή κοντά στην Πύλη Αμμοχώστου και το σχέδιο αυτό χρονολογείται από το 1961. Υποθέτω ότι αν δεν ξεσπούσαν οι διακοινοτικές συγκρούσεις το 1963, το περίφημο Chaghlayan Bar θα γινόταν ξενοδοχείο. Η περιοχή Chaghlayan ήταν μια περιοχή διασκέδασης και εκείνη την εποχή. Υπήρχε ο Παιδικός Κήπος που ο πατέρας μου είχε βοηθήσει να χτίσει, υπήρχαν υπαίθριοι κινηματογράφοι, μερικά διάσημα ζαχαροπλαστεία και μπαρ. Το πιο διάσημο ήταν το Chaghlayan Bar που έδωσε το όνομα του στην περιοχή. Ήταν ένα εστιατόριο φημισμένο για το κλέφτικό του και την ψυχαγωγία του. Έτσι, πιθανότατα, ο ιδιοκτήτης είχε ζητήσει από τον κ. Abdullah Onar να φτιάξει σχέδια για να επεκτείνει το εστιατόριο-μπαρ σε ξενοδοχείο. Αυτό δεν έγινε ποτέ, αφού το Chaghlayan έγινε μια περιοχή στην άκρη της σύγκρουσης – στη γραμμή του διαχωρισμού της Λευκωσίας τον Δεκέμβριο του 1963. Ο Abdullah Mulla Ali, με το ψευδώνυμο Abdullah Onar ζωγράφιζε και σχεδίαζε πολλές άλλες σκηνές από την Κερύνεια στη Λευκωσία και κάθε φορά που ολοκλήρωνε ένα έργο, έδινε στους νέους ιδιοκτήτες έναν πίνακα ζωγραφικής αυτού του σπιτιού. Η κόρη του Anber Onar προσπαθεί τώρα να τα συλλέξει αυτά και να γράψει ένα βιβλίο με τα απομνημονεύματα και το έργο του.

Ας αναπαυθεί εν ειρήνη.