«Είχα πάρει την υποτροφία για το μεταπτυχιακό μου, είχα αγοράσει το αυτοκίνητο που ήθελα, (κατ’ ακρίβεια μου το αγόρασαν οι γονείς για να γλιτώσουν από τη μανία μου για τις μηχανές), ήμουν σε σχέση με την κοπέλα που μου άρεσε από τα 21 μου, είχα τους φίλους μου, δεχόμουν με ευχαρίστηση κομπλιμέντα για την εμφάνισή μου, σώμα φιτ χωρίς ίχνος λίπους, τέσσερις πέντε φορές τη βδομάδα χτυπιούμουν στο γυμναστήριο. Απολάμβανα να μου λένε ότι είμαι ψώνιο. Ένιωθα πολύ δυνατός. Ένιωθα ότι είχα μια άτρωτη αυτοπεποίθηση. Ένιωθα ότι είχα τον έλεγχο. Ήμουν 24 χρονών, και ήμουν μια ανάσα από τα όνειρά μου που ήθελα να φτάσω».
Ο Γιώργος σε λίγες γραμμές περιγράφει τη ζωή του στην ηλικία των 24, και δεν το κάνει από ενοχή ή επειδή προσπαθεί να εξευμενίσει τις κακές δυνάμεις, ορατές και αόρατες. Τον ενδιαφέρει μόνο η «ανταλλαγή» που έκανε με τον καρκίνο για να μπορεί σήμερα να είναι στη ζωή, όπως τονίζει και αυτοσαρκάζεται.
Προσπάθησα να τον ακούσω χωρίς να τον διακόψω και να συμπορευθώ κατά το δυνατό.
«Ήταν τέλη Ιουλίου όταν για πρώτη φορά ψηλάφισα στον όρχι μου ένα ξένο σώμα, σαν μια μάζα, με σκληρή υφή. Δεν κατάλαβα αν αυτό υπήρχε μέρες πριν και απλώς δεν το είχα αντιληφθεί. Όταν το εντόπισα θεώρησα ότι ήταν λόγω της έντονης γυμναστικής που έκανα εκείνο το διάστημα. Δεν έδωσα ιδιαίτερη σημασία και ούτε μου πέρασε από το μυαλό ότι ήταν κάτι άλλο. Δέκα μέρες μετά και η παράξενη μάζα δεν έφευγε. Τότε το είπα σε έναν φίλο μου. Ευτυχώς. «Γιατί δεν πας σε έναν γιατρό να σου φύγει η έγνοια;». Άκουσα τη συμβουλή του και πήγα μόνος μου σε έναν ουρολόγο. Δεν το είχα πει στους γονείς μου. Ο γιατρός έκανε τις απαραίτητες εξετάσεις. […] Κάποια στιγμή τον βλέπω να αλλάζει όψη, να σοβαρεύει επικίνδυνα. Πάγωσα. Τότε άκουσα: “Καρκίνος στον αριστερό όρχι”. Η απάντησή μου ή μάλλον η αντίδρασή μου ήταν μονολεκτική: “Εγώ;”. Δεν θυμάμαι και πολύ καθαρά εκείνες τις στιγμές. Είχε σιγήσει κάθε κομμάτι του κορμιού μου ενώ στο μυαλό μου γραφόταν και ξαναγραφόταν η λέξη: “Αποκλείεται, αποκλείεται, αποκλείεται…”. Δεν θέλεις να σου περιγράψω τις αντιδράσεις της συντρόφου μου και των γονιών μου. Ο τρόμος στο βλέμμα της μάνας μου είναι μια εικόνα που θα κουβαλώ για πάντα μαζί μου. Και όσες τέτοιες περισσότερες αντιδράσεις έβλεπα τόσο ένιωθα μελλοθάνατος. Ήταν ξαφνικό ή σχεδόν ξαφνικό. Εκείνο το βράδυ κωδικοποίησα πλήρως πολλές λέξεις: Αγωνία, πανικός, φόβος, θυμός, απελπισία, ανασφάλεια, άρνηση... Δεν θυμόμουν πότε είχα κλάψει για τελευταία φορά μέχρι εκείνη τη μέρα. Οι ώρες μέχρι να ξημερώσει χρόνος ατελείωτος. Οι γονείς μου μέσα στη νύκτα κινητοποίησαν φίλους τους γιατρούς. Το πρωί βρέθηκα ξανά στον γιατρό που έκανε τη διάγνωση, η οποία επαληθεύτηκε και από άλλους ειδικούς. Κι ύστερα ήρθα αντιμέτωπος με την επόμενη οικογένεια λέξεων: επιπλέον εξετάσεις για τυχόν μετάσταση, χειρουργείο-αφαίρεση όρχι με ό,τι αυτό σήμαινε, χημειοθεραπεία, παρενέργειες κ.ά. Μου έλεγαν διαρκώς «να είσαι δυνατός, θα περάσει». Πρόσταγμα και ευχή μαζί. Το να λέμε ότι η ψυχολογία παίζει σημαντικό ρόλο είναι μια θεωρία, το θέμα είναι τι ακριβώς κάνουμε στην πράξη. Ένιωθα χαμένος. Το μυαλό μου είχε γεμίσει με εικόνες κηδείας και αναλογιζόμουν τις αντιδράσεις των δικών μου. Δεν ήξερα και δεν είχα ιδέα από πού θα μπορούσα να πιαστώ για να παλέψω. Οι συμβουλές έπεφταν σαν βολίδες. Μια ξαδέλφη μου με έφερε σε επαφή με κάποιους συνδέσμους. “Θέλεις να σου στείλουμε έναν ψυχολόγο;”. Αυτό το είχα ακούσει με τον ίδιο τρόπο που κάποιος θα μου έλεγε “να σου στείλω έναν ηλεκτρολόγο;”. Λες και με το να μιλούσα σε έναν άγνωστο για μια ώρα θα μπορούσα να συμφιλιωθώ με αυτό που μου συνέβαινε. Σωστό ή λάθος. Έτσι το έβλεπα. Οι πολλές επισκέψεις μου προκαλούσαν ένα βουητό σκέψεων. Σταδιακά λιγόστευαν οι άνθρωποι γύρω μου μπορούσαν να με νιώσουν. Πολλά ονόματα βγήκαν από τις λίστες μου. Το crash test απέδωσε. Η υπομονή που έκανε ο γιατρός μου μαζί μου και οι καθαρές επεξηγήσεις σε κάθε βήμα νομίζω ότι ήταν το πρώτο σκαλί για να αρχίσω να συνειδητοποιώ κάποια πράγματα. Με τεράστια συναισθηματική κόπωση, αλλά το έκανα. “Γιώργο μου θα αλλάξουν κάποια πράγματα. Να ξέρεις όμως ότι είσαι τυχερός γιατί δεν μιλάμε για κάποια μετάσταση”. Ήταν η πρώτη φορά που άκουγα τη λέξη “τύχη” σε ένα πλαίσιο καρκίνου. Το χειρουργείο, η χημειοθεραπεία και η μετέπειτα παρακολούθηση δούλεψαν. Ναι, άλλαξαν πολλά στη ζωή μου. Ο χωρισμός από τους στόχους και τα όνειρα που είχα στα 24 ήταν ένας θάνατος, ένας βιασμός για μένα. Δεν το κρύβω. Δεν το παίζω σούπερ ήρωας. Τώρα μιλώ για δεύτερη ευκαιρία ζωής με άλλο περιεχόμενο. Η συμφιλίωση όμως με τα νέα δεδομένα δεν ήταν αναίμακτη. Συγκρούστηκα με μένα και με μια γροθιά “γιατί”. Αυτό που μπορώ να σου πω με σιγουριά είναι ότι τιμώ και δίνω αξία σε κάθε στιγμή μου. Χρειάστηκε όμως καιρός για να τολμήσω να πω ότι ο καρκίνος μου πήρε μια ζωή, όχι όμως το γινάτι να ζήσω. Και το εννοώ, χωρίς πολλές, ανώφελες λεπτομέρειες, χωρίς αππώματα... και είμαι περήφανος για τούτο. Κατάλαβες τώρα φίλε ποια ζωή μου πήρε ο καρκίνος;».
Η προσωπική ιστορία του Γιώργου –υπάρχουν χιλιάδες σαν αυτή- αναδεικνύει για ακόμα μια φορά το θέμα πώς ο καθένας από εμάς «μεταφράζει» ένα γεγονός στη ζωή του και σε ποιο βαθμό μπορεί να το δει ως ένα σταθερό σημείο όπου θα πατήσουν τα πέλματά του, θα λυγίσουν τα γόνατα-όσο χρειάζεται- και θα δώσουν μια ώθηση για το επόμενο δυνατό βήμα. «Νιώθω τυχερός, ευλογημένος… γιατί δεν μπήκα στη λίστα των ασθενών που ακούνε τον γιατρό να λέει: «Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι άλλο».
Κάθε τέτοια μέρα -4 Φεβρουαρίου- στη σκέψη μας έρχονται δικοί μας άνθρωποι που έχουν παλέψει ή παλεύουν με τον καρκίνο. Κάποιοι έχουν νικήσει, κάποιοι συνεχίζουν να νικούν, κάποιοι δεν τα κατάφεραν, όχι γιατί δεν είχαν το σθένος να παλέψουν αλλά γιατί συνάντησαν την ασθένεια στην πιο ύπουλη και επιθετική της μορφή. Συγκίνηση και τιμή. Γιατί μόνο όσοι έχουν συναντηθεί με τον καρκίνο αναγνωρίζουν το μαρτύριο ή/και την ελπίδα. Όσοι μελετούν τον καρκίνο κάνουν αναφορά για μια επιδημία που δεν αφήνει έξω καμία ηλικιακή ομάδα. Η Κύπρος δεν αποτελεί εξαίρεση. Ο καθένας μας έχει και μια ανάλογη μάχη να μοιραστεί-είτε προσωπική είτε από το ευρύτερο περιβάλλον του.
«Δεν ξέρω τελικά τι μπορεί να είναι πιο τραγικό: η ανακοίνωση του γιατρού ότι έχεις καρκίνο ή η αναμέτρηση με το ότι θα μπορούσες να τον προλάβεις αν...;»
Και συνεχίζει ο Γιώργος: «Ξέρεις τι με εξοργίζει σήμερα; Ότι ενώ κάθε μέρα ακούμε για περιστατικά καρκίνου, ελάχιστοι ασχολούνται σοβαρά και σταθερά με την πρόληψη. Είναι πολλά τα παραδείγματα. Δικαίωμά σου να καπνίζεις, να μην αθλείσαι, να τρως το πιο ανθυγιεινό μενού, να μην κουμαντάρεις τις έγνοιες σου και να παράγεις το στρες με το κιλό. Σκέφτηκες όμως ποτέ πόσες μορφές καρκίνου συνδέονται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής; Όταν έχεις τις πληροφορίες, δεν μπορείς να αφήνεις τη ζωή σου στην τύχη και τον αυτόματο πιλότο. Κάτι πρέπει να κάνεις για αυτήν, για σένα, για τα παιδιά σου, τους γονείς σου, τους φίλους σου, τους δικούς σου ανθρώπους. Με εξοργίζει επίσης η συλλογική κάποιων που συνδέει τον καρκίνο με μια απλούστευση και ότι τα σόσιαλ μίντια –όχι από μόνα τους φυσικά-μεταφέρουν την προσπάθεια χωρίς ίχνος ντροπής. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές για πρόληψη και αντιμετώπιση του καρκίνου-όσο και αν κάποιοι τίτλοι μας πουλούν ατάκες παρέα σε συνεργασία με τον Κόπερφιλντ. Το μόνο που υπάρχει είναι η απόφαση αλλαγής τρόπου ζωής-σήμερα, τώρα, όσο είναι εφικτό, και η γνώση για τις βασικές προληπτικές εξετάσεις. Μας τα λένε, τα ακούμε, αλλά φαίνεται πως προσπαθούμε περισσότερο να πείσουμε ότι μπορούμε να συνηθίσουμε τον καρκίνο παρά να τον προλάβουμε. Δεν αρκεί ένα "ok". Απαιτείται πράξη και αλλαγή νου. Γίνεται; Η Ιατρική επιστήμη έχει κάνει άλματα στη διάγνωση και θεραπεία του καρκίνου. Αν δεν συνεργαστούμε όμως ατομικά και συλλογικά στο κομμάτι της πρόληψης, οι νίκες θα είναι λιγότερες».
Πολλοί παράγοντες έχουν ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση καρκίνου, τόσο κληρονομικοί όσο και περιβαλλοντικοί. Σαφέστατα όμως ρόλο έχουν και οι ατομικοί παράγοντες κινδύνου, που ο καθένας μας επηρεάζει ανάλογα με τον τρόπο ζωής που ακολουθεί. Παλαιότερα ακούγαμε συχνότερα απ’ ό,τι σήμερα την έκφραση «επάρατη νόσος». Μήπως όμως επάρατη είναι η άγνοια, η αμέλεια, η επιπολαιότητα σε πολλές περιπτώσεις; Είναι ξεκάθαρο το μήνυμα που μας μεταφέρει ο Γιώργος κλείνοντας την προσωπική του ιστορία: «Δεν ξέρω τελικά τι μπορεί να είναι πιο τραγικό: η ανακοίνωση του γιατρού ότι έχεις καρκίνο ή η αναμέτρηση με το ότι θα μπορούσες να τον προλάβεις αν...;».
