Σκεφτόμουν τις προάλλες ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης διένυσε το μεγαλύτερο διάστημα της θητείας του κατασκευάζοντας αφηγήματα. Και ότι ο χρόνος αναλώνεται από τα μέλη της κυβέρνησής του, και από τον ίδιο, στην επικοινωνιακή διαχείριση όλων αυτών των αφηγημάτων. Γιατί μέχρι στιγμής δεν φαίνεται όλα αυτά τα αφηγήματα να συνθέτουν μια συνεκτική εθνική στρατηγική. Μάλλον αποτελούν ξεχωριστές επικοινωνιακές ιστορίες. Επικοινωνιακές ιστορίες όπως τον διάδρομο «Αμάλθεια», η Κύπρος ως γέφυρα με την Ινδία, η Κύπρος ως ενεργειακός κόμβος, η Κύπρος ως περιφερειακός παίκτης ασφάλειας, η επανεκκίνηση του Κυπριακού. Πιστώνω όμως σε αυτήν την κυβέρνηση ότι είναι εξαιρετικά αποτελεσματική στο να παράγει εικόνα κινητικότητας, αλλά πολύ λιγότερο ώς και καθόλου αποτελεσματική στο να παράγει απτά αποτελέσματα.
Κάπως έτσι σε αυτό το πλαίσιο κινήθηκαν και οι δηλώσεις που αφορούσαν τις συναντήσεις με την Ολγκίν. Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη αναφέρεται στη λύση σαν να πρόκειται για ένα γεγονός που θα προκύψει αυτόματα μέσα από διπλωματικές συναντήσεις. Και παράλληλα βαφτίζει τις φωτογραφίσεις με τους απεσταλμένους του ΟΗΕ ως δημιουργία δυναμικής. Η Ολγκίν δεν ήρθε στην Κύπρο για διαπραγματεύσεις. Ήρθε επειδή ο ΟΗΕ φοβάται ότι χωρίς νέα πρωτοβουλία το Κυπριακό κινδυνεύει να παγιωθεί οριστικά ως μια διαχειριζόμενη διχοτόμηση. Και ο τρόπος που διαχειρίζεται η κυβέρνηση τα τελευταία 3 χρόνια το Κυπριακό, δυστυχώς αυτό αποδεικνύει καθημερινά. Οι διαδικασίες ολοκλήρωσης της αίτησής μας για ένταξη στη ζώνη Σένγκεν ήδη δημιουργεί πολλά προβλήματα στα οδοφράγματα, μιας και η διαχείριση μοιάζει πολύ με αυτήν που γίνεται όταν μια χώρα έχει χερσαία σύνορα (η ζώνη Σένγκεν και πού θα μας βγάλει είναι από μόνο του ένα τεράστιο θέμα ενός άλλου άρθρου).
Όμως, ας βάλουμε τα πράγματα στην πραγματική τους διάσταση όσον αφορά αυτό που ονομάζει η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη «δημιουργία δυναμικής» για επίλυση του Κυπριακού και που λανθασμένα θεωρεί ότι σχετίζεται με τις δικές της ενέργειες. Η αλήθεια είναι ότι γίνεται μια προσπάθεια από τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ να πετύχει ένα πρώτο πολιτικό αποτέλεσμα λίγο πριν τη λήξη της θητείας του. Θέλει να φέρει τις πλευρές ξανά στο ίδιο τραπέζι, όχι όμως για να λύσει το Κυπριακό το καλοκαίρι, όχι για να παρουσιάσει σχέδιο λύσης, αλλά για να αποτρέψει την πλήρη κατάρρευση της διαδικασίας. Γίνεται μια προσπάθεια να επαναφέρει, αν τα καταφέρει, τη λογική των διαπραγματεύσεων. Και στην καλύτερη των περιπτώσεων να ξεκινήσει η διαπραγμάτευση από εκεί που διακόπηκε στο Κραν Μοντανά. Τώρα, το τι σημαίνει για τον Νίκο Χριστοδουλίδη να συνεχίσει η συζήτηση από εκεί που διακόπηκαν οι συνομιλίες είναι ένα άλλο κεφάλαιο. Και όπως φάνηκε, ούτε ο ίδιος ξέρει!
Η ειρήνη, σε ένα νησί διαιρεμένο πάνω από μισό αιώνα, απαιτεί προεργασία. Όπως άλλωστε και κάθε σοβαρή πολιτική αλλαγή απαιτεί πολιτικό κόστος. Απαιτεί προετοιμασία της κοινωνίας. Απαιτεί θάρρος. Αλλά το μεγάλο πρόβλημά μας είναι ότι η διαδικασία φαίνεται να προηγείται της πολιτικής ουσίας. Και το καταγράφω ως μεγάλο πρόβλημα γιατί όταν διαβάζει κανείς προσεκτικά τις δηλώσεις όλων των πλευρών βλέπει ότι η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης, τις ημερομηνίες, τη διαδικασία, τις επαφές της Ολγκίν. Δεν υπάρχει πουθενά αναφορά σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, πρόοδο στην Πύλα, άνοιγμα νέων οδοφραγμάτων, ουσιαστικές συγκλίσεις σε θέματα διακυβέρνησης, ασφάλειας ή εδαφικού.
Αυτή είναι η «δυναμική» την οποία επικαλείται η κυβέρνηση ότι δημιουργείται γύρω από το Κυπριακό. Πώς ακριβώς δημιουργείται; Γιατί στο δικό μου το μυαλό θεωρώ ότι δημιουργείται όταν οι ηγέτες αναλαμβάνουν πολιτικό ρίσκο. Όταν βλέπουμε πρωτοβουλίες που προετοιμάζουν την κοινωνία για συμβιβασμούς. Δημιουργείται όταν υπάρχει κοινό όραμα για το πώς θα είναι η Κύπρος μετά τη λύση. Και η αλήθεια είναι ότι δεν παρακολούθησα πουθενά μια δημόσια συζήτηση για το τι σημαίνει ομοσπονδία το 2026.
Η διπλωματία δεν είναι υποκατάστατο της πολιτικής. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης είναι αναμφίβολα ένας πολιτικός με ισχυρή διπλωματική αντίληψη. Προέρχεται από το Υπουργείο Εξωτερικών, γνωρίζει τους διεθνείς οργανισμούς και επενδύει ιδιαίτερα στις διεθνείς επαφές. Όμως, στο Κυπριακό η διπλωματία από μόνη της δεν αρκεί. Η εντύπωση που δημιουργείται είναι ότι η κυβέρνηση θεωρεί επιτυχία τη διατήρηση του ζητήματος στην ατζέντα του ΟΗΕ. Αυτό ασφαλώς είναι σημαντικό. Δεν είναι όμως το ίδιο με την παραγωγή πολιτικού αποτελέσματος. Νομίζω, μετά από δεκάδες συναντήσεις, επισκέψεις απεσταλμένων, δηλώσεις αισιοδοξίας και ανακοινώσεις περί «δυναμικής», οι πολίτες δυσκολεύονται να εντοπίσουν ένα συγκεκριμένο επίτευγμα που να έχει μεταβάλει την πραγματικότητα επί του εδάφους.
Το ερώτημα είναι αν ο Νίκος Χριστοδουλίδης διαθέτει μια ολοκληρωμένη πολιτική στρατηγική για τη λύση του Κυπριακού ή αν η πολιτική του εξαντλείται στη διατήρηση ζωντανής της διαδικασίας. Διότι η ιστορία του Κυπριακού είναι γεμάτη από διαδικασίες που συνεχίστηκαν. Και πολύ βέβαια φτωχότερη από ηγέτες που τόλμησαν να συγκρουστούν με τις βεβαιότητες της κοινωνίας τους για να δημιουργήσουν πραγματικές προϋποθέσεις λύσης. Και θεωρώ ότι αυτή είναι η ουσία που αφορά την όλη συγκυρία και όχι στο αν η Ολγκίν θα επιστρέψει ξανά στην Κύπρο. Αν, δηλαδή, η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη είναι έτοιμη να κάνει κάτι περισσότερο από το να υποδέχεται την Ολγκίν κάθε λίγους μήνες.
