Το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς για το βιβλίο του Μακάριου Δρουσιώτη δεν αφορά μόνο τον τέως Πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη. Ούτε αφορά αποκλειστικά τα δεκαπέντε πρόσωπα για τα οποία η Αρχή εισηγείται τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών. Το πραγματικό του αντικείμενο είναι πολύ μεγαλύτερο. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο οικοδομήθηκε η εξουσία στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ένα πολιτικό σύστημα που έμαθε να λειτουργεί θεωρώντας ότι η λογοδοσία είναι προαιρετική, ότι οι θεσμοί υπάρχουν για να προστατεύουν την εξουσία και όχι για να την ελέγχουν και ότι, όσο ισχυρότερο είναι το πολιτικό αξίωμα, τόσο μικρότερη είναι η πιθανότητα να λογοδοτήσει κανείς.
Επομένως, αυτό το πόρισμα δεν κλείνει καμία υπόθεση, αλλά θα έλεγα, ότι ανοίγει λογαριασμό με την ιστορία του πολιτικού μας συστήματος. Για χρόνια ακούγαμε ότι όλα αυτά ήταν «φαντασιώσεις», «εμμονές», «προσωπικές βεντέτες», ότι είναι «άμωμοι και αμόλυντοι». Όποιος τολμούσε να μιλήσει χαρακτηριζόταν εμπαθής, συκοφάντης! Ακόμα και σήμερα οι αντιδράσεις απέναντι στο Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και το videogate θεωρήθηκε εμπάθεια. Αντί να εστιάσουμε ότι είναι ένα ακόμα σοβαρό σκάνδαλο διαφθοράς και διαπλοκής. Όποιος αποκάλυπτε και αποκαλύπτει στοιχεία στοχοποιείται περισσότερο από εκείνον που αφορούν οι αποκαλύψεις. Η δημόσια συζήτηση μετατρέπεται σε μια επιχείρηση εξόντωσης του αγγελιοφόρου.
Σήμερα, όμως, δεν μιλά ο Μακάριος Δρουσιώτης. Μιλά η ίδια η Κυπριακή Δημοκρατία, μέσα από μια ανεξάρτητη Αρχή που επί δυόμισι χρόνια διερεύνησε μαρτυρίες, έγγραφα και γεγονότα και κατέληξε ότι υπάρχουν ζητήματα που δεν μπορούν να μπουν στο αρχείο με πολιτικές δηλώσεις ή επικοινωνιακές ανακοινώσεις. Το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς αποκτά σημασία όχι επειδή καταδικάζει κάποιον. Δεν καταδικάζει κανέναν. Αποκτά σημασία γιατί για πρώτη φορά ένας θεσμός της Κυπριακής Δημοκρατίας λέει ότι υπάρχουν αρκετά στοιχεία ώστε να ερευνηθεί ακόμη και ένας πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό γεγονός. Και τώρα αρχίζει η δοκιμασία. Όχι του Αναστασιάδη. Των θεσμών. Η ισότητα απέναντι στον νόμο δεν δοκιμάζεται όταν ερευνάται ένας απλός πολίτης. Δοκιμάζεται όταν ερευνάται ένας πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Θα επιτρέψουν να ολοκληρωθεί η διαδικασία ανεξάρτητα από το πολιτικό κόστος; Θα αντέξουν τις πιέσεις; Θα αποδείξουν ότι στην Κυπριακή Δημοκρατία ο νόμος δεν σταματά στην πόρτα του Προεδρικού; Ή θα παρακολουθήσουμε ακόμη μία υπόθεση να βυθίζεται στις καθυστερήσεις, στις διαδικασίες, στις γνωματεύσεις, στις αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και τελικά στη λήθη; Πάντως συζητώντας με κόσμο, οι περισσότεροι δεν έχουν εμπιστοσύνη στους θεσμούς ούτε στον διάδοχο του Αναστασιάδη, Νίκο Χριστοδουλίδη. Στην Κύπρο δεν μας έλειψαν ποτέ οι αποκαλύψεις. Μας έλειψαν οι συνέπειες. Δεν μας έλειψαν τα σκάνδαλα. Μας έλειψε η λογοδοσία. Δεν μας έλειψαν οι έρευνες. Μας έλειψαν οι καταλήξεις.
Η συλλογική εμπειρία των πολιτών είναι ότι σχεδόν κάθε μεγάλη υπόθεση διαφθοράς ξεκινά με θόρυβο, εξελίσσεται σε πολιτική αντιπαράθεση και καταλήγει να χάνεται μέσα σε νομικές διαδικασίες, παραγραφές, θεσμικές ασάφειες και πολιτική λήθη. Γι’ αυτό και η κοινωνία έχει μάθει να αντιμετωπίζει κάθε νέα αποκάλυψη με κυνισμό. Η κοινωνία έχει πάψει να πιστεύει ότι στο τέλος θα αποδοθεί δικαιοσύνη. Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη ευθύνη του Νίκου Χριστοδουλίδη και του κράτους. Να αποδείξει δηλαδή ότι διαθέτει θεσμούς που λειτουργούν ακόμη και όταν αγγίζουν τους ισχυρούς. Η σημερινή κυβέρνηση δεν μπορεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις ως ουδέτερος θεατής. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν κληρονόμησε μόνο την Προεδρία. Κληρονόμησε και το βάρος μιας πολιτικής περιόδου στην οποία υπηρέτησε από τις σημαντικότερες θέσεις της εκτελεστικής εξουσίας. Για αυτό αν η κυβέρνηση επιθυμεί πραγματικά να πείσει ότι εκπροσωπεί μια νέα εποχή, τότε δεν αρκούν οι δηλώσεις περί μηδενικής ανοχής στη διαφθορά. Οι δηλώσεις του Νίκου Χριστοδουλίδη έχουν χάσει προ πολλού την αξία τους στην Κύπρο.
Και ένα τελευταίο, κλείνοντας αυτό το άρθρο, που θεωρώ πολύ σημαντικό και αφορά την εξέλιξη με το πόρισμα. Μέσα σε όλη αυτή τη συζήτηση, υπάρχει μια διάσταση που δεν πρέπει να την προσπεράσουμε. Και αυτή είναι η ερευνητική δημοσιογραφία. Και ο Μακάριος Δρουσιώτης, είναι ένας από τους πολύ λίγους δημοσιογράφους που έχουμε στην Κύπρο που δεν έχει καθόλου εξαρτήσεις και φόβο. Οι θεσμοί, δεν ξυπνούν, ένα πρωί για να αναζητήσουν την αλήθεια! Σχεδόν πάντα προηγείται κάποιος που επιμένει να ερευνά, να αμφισβητεί, να δημοσιοποιεί στοιχεία και να αναλαμβάνει το προσωπικό κόστος της αποκάλυψης. Αυτός είναι ο ιστορικός ρόλος της ερευνητικής δημοσιογραφίας. Είναι να φωτίζει εκείνα που κάποιοι επιθυμούν να παραμένουν στο σκοτάδι. Η δημοσιογραφία δεν απονέμει δικαιοσύνη. Δημιουργεί όμως τις προϋποθέσεις για να μπορέσει η δικαιοσύνη να λειτουργήσει.
Και αυτή να είναι η μεγαλύτερη παρακαταθήκη αυτής της υπόθεσης. Όχι μόνο ότι ερευνώνται σοβαρές καταγγελίες εις βάρος ενός τέως Προέδρου της Δημοκρατίας, αλλά ότι αποδεικνύεται πως σε μια δημοκρατία η επίμονη, τεκμηριωμένη και ανεξάρτητη δημοσιογραφική έρευνα μπορεί να ενεργοποιήσει τους θεσμούς. Γιατί όταν οι δημοσιογράφοι φιμώνονται, απαξιώνονται ή αντιμετωπίζονται ως εχθροί του κράτους επειδή ερευνούν την εξουσία, δεν κινδυνεύει μόνο η ελευθερία του Τύπου. Κινδυνεύει η ίδια η δημοκρατία.
Μια δημοκρατία χωρίς ερευνητική δημοσιογραφία είναι μια δημοκρατία που σταδιακά χάνει την ικανότητά της να ελέγχει την εξουσία. Και σε αυτό το σημείο βρίσκεται δυστυχώς αυτή τη στιγμή η εξουσία στην Κύπρο. Δεν λογοδοτεί σε κανένα. Και οι πολίτες βιώνουν καθημερινά αυτό το κόστος στην ποιότητα της ζωής τους.
