Οι έντονες αντιδράσεις και οι απειλές των οποίων έγινα αποδέκτης στα social media, τόσο σε προσωπικό όσο και επαγγελματικό επίπεδο, για το άρθρο μου της περασμένης εβδομάδας με τίτλο «Η οικογένεια δεν ορίζεται από δυο ονόματα πάνω σε ένα κομμάτι πλαστικό» -είχε θέμα τον ξεσηκωμό μερίδας πολιτών και την οπισθοχώρηση της κυβέρνησης στην απόφαση να αφαιρεθούν τα ονόματα των γονέων από την πολιτική ταυτότητα- μου δίνουν την ευκαιρία να μιλήσω για ένα θέμα που με ανησυχεί βαθιά. Χρόνια τώρα.
Για να πω την αλήθεια, περίμενα αντιδράσεις. Όταν αμφισβητείς αντιλήψεις που για δεκαετίες παρουσιάζονται περίπου ως ιερές και απαραβίαστες, οφείλεις να είσαι έτοιμος να ακούσεις και τον αντίλογο. Αυτό είναι η δημοκρατία. Γράφεις, επιχειρηματολογείς, διαφωνούν, σου απαντούν. Κι έχεις την υποχρέωση να ακούσεις και να αξιολογήσεις τα επιχειρήματά τους.
Μόνο που άλλο ο αντίλογος και άλλο η λογοκρισία και οι ύβρεις, άλλο η διαφωνία και άλλο οι απειλές και ο εκφοβισμός. Δεν με φοβίζουν ούτε οι χαρακτηρισμοί ούτε οι απειλές. Με φοβίζει αυτό που αποκαλύπτουν. Την αδυναμία ενός σημαντικού ποσοστού αυτής της κοινωνίας, εκ των οποίων πολλοί εκπροσωπούν θεσμούς, να συνομιλήσει με οτιδήποτε αμφισβητεί τον κόσμο όπως τον γνώρισε και όπως θα ήθελε να παραμείνει. Για αυτό και καταφεύγει στην απόρριψη οτιδήποτε νέου και διαφορετικού, χαρακτηρίζοντάς το προδοσία, woke και πατριδοκαπηλία.
Το είχα ζήσει από πρώτο χέρι και το 2004. Όσοι υποστήριζαν το «ναι», εκτός του ότι βαφτίστηκαν «Ναιναίκοι», δεν είχαν εθνική συνείδηση, ήταν επικίνδυνοι και ύποπτοι ότι «τα πήραν». Δεν χρειαζόταν να αντικρούσεις επιχειρήματα. Αρκούσε να κολλήσεις μια ταμπέλα. Να δημιουργήσεις την εντύπωση ότι απέναντι δεν βρίσκεται ένας συμπολίτης σου με διαφορετική πολιτική άποψη αλλά ένας θανάσιμος αντίπαλος από τον οποίον πρέπει να προστατευτείς.
Είκοσι δύο χρόνια μετά, φοβάμαι ότι δεν μάθαμε σχεδόν τίποτα. Προφανώς ούτε από τον διχασμό της περιόδου ’50 -’74 μάθαμε. Ότι το ζήτημα δεν είναι η διαφωνία. Είτε πρόκειται για το Κυπριακό, τον Μακάριο και τον Γρίβα, την οικογένεια, τους μετανάστες, τα δικαιώματα των ομόφυλων ζευγαριών, των παιδιών τους, των παιδιών μεικτών γάμων μεταξύ Τ/Κ και εποίκων, ή για οποιοδήποτε άλλο θέμα διχάζει την κοινωνία όπως η υπόθεση «Σάντη» και Μακάριου Δρουσιώτη. Μπορούμε να διαφωνούμε σε όλα. Με μια διαφορά. Δεν είμαστε εχθροί. Και στο πλαίσιο του δημοκρατικού διαλόγου μπορούμε να μιλάμε. Κόσμια. Δεν απορρίπτω αυτό που αισθάνονται και εκπροσωπούν αλλά τον τρόπο που το «φωνάζουν» και το διεκδικούν. Με προσβολές, βρισιές και ενίοτε με τη βία.
Πιστεύω, και δεν θα φοβηθώ να το λέω, σε μια κοινωνία συμπεριληπτική. Σέβομαι τη θρησκεία όλων. Σέβομαι τη διαφορετικότητα. Ο κόσμος προχωρεί. Τα στερεότυπα πέφτουν. Διαπραγματεύομαι μέσα μου νέες νόρμες και απόψεις που φέρνει η εξέλιξη. Κάθε τι που έρχεται δεν σημαίνει αυτομάτως πρόοδο. Αλλά μπορώ να την κρίνω και να αποφασίσω αν θα την ασπαστώ χωρίς να στήσω στον τοίχο κανέναν. Εμπιστεύομαι. Προσφέρω ό,τι μπορώ. Δεν είμαι άγγελος. Κανένας δεν είναι. Το σίγουρο είναι πως δεν είμαι εχθρός σου επειδή έχω διαφορετική άποψη και πολεμώ το ακροδεξιό αφήγημα. Με τις απειλές και τις βρισιές δεν σώθηκε ποτέ καμιά παραδοσιακή αξία. Γι’ αυτό θα μιλώ, για να αλλάξω την πεποίθηση που χρόνια είχα, ότι δεν αξίζει τον κόπο να ανοίγω το στόμα μου όταν αυτοί που κατέχουν πιστοποιητικά πατριωτισμού και ηθικής δεν έχουν αφτιά για να ακούνε.
Αφήνω εδώ το ποίημα* του Γιάννη Αγγελάκα που αυτές τις μέρες αισθάνθηκα πως με εκπροσωπεί: «Μου λεν αν φύγω από τον κύκλο θα χαθώ/Στα όριά του μονάχα να γυροφέρνω/Και πως ο κόσμος είν' ανήμερο θεριό/Και όταν δαγκώνει εγώ καλά είναι να σωπαίνω/ Και όταν φοβούνται πως μπορεί να τρελαθώ/Μου λεν να πάω κρυφά κάπου να κλάψω/Και να θυμάμαι πως αυτό το σκηνικό/Είμαι μικρός, πολύ μικρός για να τ’ αλλάξω/Σιγά μην κλάψω/Σιγά μην φοβηθώ»...
