Τελικά, αγαπητοί συμπολίτες, μπορούμε να κοιμούμαστε ήσυχοι. Το συνταξιοδοτικό λύθηκε και οι συντάξεις σώθηκαν. Ο υπουργός Εργασίας, Μαρίνος Μουσιούττας, μάς διαβεβαίωσε ότι όλοι οι συνταξιούχοι θα πάρουν αυξήσεις. Σε 5 χρόνια από σήμερα όλοι θα πάρουν αυξήσεις από 5% μέχρι και 55%. Εν ολίγοις μην βιάζεστε. Στην Κύπρο έχουμε μάθει και είναι τοις πάσι γνωστό ότι όλα τα καλά πράγματα θέλουν τον χρόνο τους. Εκτός βέβαια από τις αυξήσεις στο Δημόσιο, ειδικά αν Πρόεδρος είναι πρώην δημόσιος υπάλληλος. Εκεί συνήθως υπάρχει μια αξιοθαύμαστη διοικητική ταχύτητα.
Ας πάρουμε, λοιπόν, ένα απλό παράδειγμα. Ένας συνταξιούχος δημόσιος υπάλληλος λαμβάνει €3.500 τον μήνα και εξασφαλίζει μια αύξηση 3%. Πόσα είναι; €105 τον μήνα. Δηλαδή €1.260 τον χρόνο. Ο υπουργός βέβαια λέει ότι αυτοί που έχουν υψηλούς μισθούς και κατ' επέκταση υψηλές συντάξεις θα πάρουν πολύ χαμηλές αυξήσεις. Αυτό βέβαια αν θέλουμε το πιστεύουμε καθότι η πραγματική υπερδύναμη στη νήσο Κύπρο δεν είναι η κατοχική Τουρκία αλλά η ΠΑΣΥΔΥ.
Η ΠΕΟ και η ΣΕΚ είναι παιδιά του φτωχοπρόδρομου. Ένας χαμηλόμισθος ιδιωτικός υπάλληλος με 42 χρόνια εργασίας, που παίρνει σήμερα 499 ευρώ, σε πέντε χρόνια θα παίρνει 577 ευρώ! Αντιλαμβάνεστε ότι ο άνθρωπος τόσα λεφτά δεν θα ξέρει πού να τα βάλει.
Ο δημόσιος υπάλληλος με €3.500 σύνταξη, διότι έρποντας ευτύχησε να αφυπηρετήσει σε κλίμακες Α14-16, είναι σίγουρο ότι δεν θα ικανοποιηθεί με μια αύξηση €105 και πιθανότατα θα αναρωτηθεί πώς θα τα βγάλει πέρα. Ας είμαστε και δίκαιοι, έχει ακριβύνει και ο καφές. Και επειδή η Πολιτεία γνωρίζει πόσο δύσκολη είναι η καθημερινότητα της δημοσιοϋπαλληλικής τάξης, φροντίζει τακτικά να της συμπαραστέκεται. Αυξήσεις, ΑΤΑ, προσαυξήσεις, μισθολογικές κλίμακες, ωριμάνσεις και διάφορες άλλες λέξεις που στον ιδιωτικό τομέα ακούγονται περίπου όπως η λέξη «μονόκερος», δηλαδή όλοι ξέρουν τι σημαίνει, κανείς δεν έχει δει έναν από κοντά.
Λέγεται, μάλιστα, ότι τα τελευταία χρόνια οι επιβαρύνσεις από τις αυξήσεις στο κρατικό μισθολόγιο μετρούν επαναλαμβανόμενα δεκάδες εκατομμύρια και φτάνουν περίπου στα €100 εκατ. ετησίως. Και πολύ καλά κάνουμε! Τους το οφείλουμε.
Διότι πού αλλού θα βρεις τέτοια εξυπηρέτηση;
Η υποχρέωσή μας
Παίρνεις τηλέφωνο σε μια δημόσια υπηρεσία και πριν ακόμη ολοκληρωθεί ο πρώτος χτύπος, έχουν σηκώσει το ακουστικό. Στον δεύτερο χτύπο έχουν λύσει το πρόβλημά σου. Στον τρίτο σε παίρνουν πίσω να ρωτήσουν αν χρειάζεσαι κάτι άλλο. Ενίοτε, μάλιστα, η εξυπηρέτηση είναι τόσο άμεση ώστε το τηλέφωνο δεν χτυπά καθόλου. Κλείνει μόνο του από συγκίνηση.
Αν πάλι παρουσιαστείς στις Πρώτες Βοήθειες κρατικού νοσοκομείου, το σύστημα λειτουργεί με ελβετική ακρίβεια. Μπαίνεις στις 10 το πρωί και, προτού συμπληρώσεις έξι ώρες αναμονής, αρχίζεις ήδη να αισθάνεσαι ότι πλησιάζει η σειρά σου. Στις επτά ώρες έχεις γνωρίσει τους άλλους ασθενείς. Στις οκτώ έχετε δημιουργήσει ομάδα WhatsApp. Στις εννέα σκέφτεστε να οργανώσετε εκδρομή.
Και μην νομίζετε ότι αυτά γίνονται επειδή δεν υπάρχουν γιατροί ή επειδή το σύστημα έχει προβλήματα. Απλώς η δημόσια υπηρεσία θέλει να σου δώσει χρόνο να αναλογιστείς πόσο σημαντική είναι η υγεία. Δεν ευκαιρεί πάντα και 75χρονος Κύπριος προσωπικός γιατρός ο οποίος πριν το ΓεΣΥ πεντούσε μούγιες και τώρα κυκλοφορεί με Πόρσε. Ούτε βέβαια και ο εκ Καλαμαριάς γιατρός του ΟΚΥπΥ που εργάζεται στην Κύπρο πενθήμερο και το Σαββατοκύριακό κάνει private στην Αθήνα.
Το ίδιο και με τις άδειες οικοδομής.
Θέλεις να κτίσεις σπίτι; Κανένα πρόβλημα. Κάνεις την αίτηση, καταθέτεις τα σχέδια και περιμένεις. Έναν χρόνο. Δύο. Ίσως τρία. Μέχρι να εκδοθεί η άδεια, τα παιδιά σου έχουν μεγαλώσει, οι ανάγκες σου έχουν αλλάξει και το τεμάχιο που αγόρασες για να κτίσεις οικογενειακή κατοικία μπορεί πλέον να προορίζεται για κατοικία τρίτης ηλικίας. Αλλά και πάλι, υπάρχει λογική. Το κράτος προστατεύει τον πολίτη από παρορμητικές αποφάσεις.
«Θέλω να κτίσω σπίτι».
«Είσαι σίγουρος;»
«Ναι».
«Θα το ξανασυζητήσουμε το 2029».
Αυτή είναι διοίκηση!
Τα συνταξιοδοτικά ζητήματα
Ας εξετάσουμε και τη μεγάλη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση. Το νομοσχέδιο παρουσιάζεται στους κοινωνικούς εταίρους και αρχίζει το παραδοσιακό κυπριακό πάρε-δώσε. Οι συντεχνίες θα ζητήσουν περισσότερα, οι εργοδότες θα ζητήσουν λιγότερα και το κράτος θα εξηγήσει ότι πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή. Η χρυσή τομή, στην Κύπρο, είναι συνήθως το σημείο όπου όλοι δηλώνουν δυσαρεστημένοι αλλά τελικά ψηφίζουν. Τέσσερα είναι τα μεγάλα ζητήματα:
Πρώτον, πόσο θα αυξηθούν οι συντάξεις, κυρίως οι χαμηλές. Εδώ υπάρχει και η μεγάλη υπόσχεση: κανείς να μην βρεθεί κάτω από το όριο της φτώχειας. Εξαιρετικός στόχος. Αλλά από πότε το όριο της φτώχειας ξεπερνιέται με 500 ευρώ σύνταξη τον μήνα; Ως γνωστόν, η φτώχεια έχει την κακή συνήθεια να αυξάνει κι αυτή τα ποσοστά της χωρίς να περιμένει κοινωνικό διάλογο.
Δεύτερον, το περίφημο πέναλτι του 12% για όσους συνταξιοδοτούνται στα 63. Η κυβέρνηση συζητά μείωσή του στο 7% ή 8%. Δηλαδή δεν θα φύγει το πέναλτι. Απλώς θα γίνει λίγο πιο ευγενικό. Θα το τρως το γκολάκι αλλά με τη σκαφτή τεχνική Πανέκα.
Δεν θα σου παίρνει 12%.
Θα σου παίρνει 7%.
Και θα πρέπει να λες κι ευχαριστώ που τα υπόλοιπα 5% σώθηκαν.
Τρίτον, οι περίπου 4.300 άνδρες που χήρεψαν πριν από το 2018 και ζητούν σύνταξη χηρείας. Το κόστος, λέει η κυβέρνηση, περίπου €35 εκατ. Αν οι κοινωνικοί εταίροι βρουν τα λεφτά, το συζητάμε. Πρόκειται για μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα νέα μέθοδο άσκησης κυβερνητικής πολιτικής: εσύ φέρνεις το αίτημα, εσύ φέρνεις και τα λεφτά. Αν συνεχίσουμε έτσι, σε λίγο όταν ζητάς νέο δρόμο από το κράτος, θα πρέπει να φέρνεις μαζί σου και την άσφαλτο.
Και τέταρτον, τα Ταμεία Προνοίας. Οι συντεχνίες θέλουν υποχρεωτικές εισφορές, οι εργοδότες δεν θέλουν ούτε να το ακούσουν και κάπου ανάμεσα βρίσκεται η κυβέρνηση, προσπαθώντας να πείσει όλους ότι το θέμα μπορεί να λυθεί σε βάθος χρόνου.
Είναι η αγαπημένη κυπριακή μονάδα μέτρησης: «σε βάθος χρόνου».
Δεν ξέρεις πότε θα γίνει κάτι;
Σε βάθος χρόνου.
Δεν υπάρχουν λεφτά;
Σε βάθος χρόνου.
Δεν συμφωνούμε;
Σε βάθος χρόνου.
Μπορείς να συνταξιοδοτηθείς πριν λυθεί;
Αυτό είναι το πιθανότερο.
Πάντως, πρέπει να αναγνωρίσουμε στον υπουργό Εργασίας αποφασιστικότητα. Είτε υπάρξει συμφωνία είτε όχι, λέει, το νομοσχέδιο θα πάει στη Βουλή τον Σεπτέμβριο, ώστε η μεταρρύθμιση να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Και καλά θα κάνει!
Γιατί το σημαντικό είναι να αυξηθούν οι συντάξεις, ιδιαίτερα οι χαμηλές, και να αποκτήσει το σύστημα περισσότερη δικαιοσύνη.
Απλώς, όταν τελειώσουμε με τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, ίσως να κάνουμε και μία μικρότερη μεταρρύθμιση.
Να μπορεί ο πολίτης να τηλεφωνεί σε μια δημόσια υπηρεσία και να του απαντούν.
Να πηγαίνει στις Πρώτες Βοήθειες και να μην χρειάζεται φορτιστή κινητού, σάντουιτς και υπνόσακο.
Να ζητά άδεια οικοδομής και να την παίρνει πριν το κτήριο χαρακτηριστεί διατηρητέο.
Να θέλει να πάει από τη Λευκωσία στο Τρόοδος αλλά να μην είναι υποχρεωμένος να σταματήσει στην Περιστερώνα, να αγοράσει βαζάνια και λουβί από τη φρουταρία Αναστασίου.
Εν κατακλείδι θέλουμε καλές συντάξεις για όλους αλλά, προς Θεού, να προσέξουμε τις συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων. Χωρίς αυτούς το κράτος θα βαρέσει διάλυση.
