Η πρόσκληση Τραμπ απέδειξε ακόμη μια φορά το κυβερνητικό ναυάγιο της σοβαρότητας. Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη κατάφερε, μέσα σε ελάχιστες ημέρες, να εμφανιστεί και αμήχανη και πρόθυμη, και επιφυλακτική και άκριτα κολακευμένη, χωρίς να αρθρώσει ούτε μία καθαρή πολιτική θέση. Το αποτέλεσμα; Ένα διπλωματικό φιάσκο μεταμφιεσμένο σε «σοβαρή αξιολόγηση».
Διότι ας είμαστε ειλικρινείς, όταν σε καλεί ένας πολιτικός παράγοντας με ιστορικό απαξίωσης του διεθνούς δικαίου, των πολυμερών θεσμών και της ίδιας της έννοιας της ειρήνης, δεν «αξιολογείς» επί εβδομάδες. Απαντάς. Και η απάντηση είτε είναι πολιτική είτε δεν είναι τίποτα. Το έχω γράψει άπειρες φορές ότι η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη δεν κάνει κάτι άλλο τα τελευταία 3 χρόνια από το να αναλώνεται στη διαχείριση εντυπώσεων. Ο Χριστοδουλίδης δεν τόλμησε να πει «όχι». Δεν τόλμησε ούτε να πει «ναι». Προτίμησε το γνώριμο μοτίβο! Δηλαδή, ανακοινώσεις χωρίς περιεχόμενο, διαρροές χωρίς θέση, δηλώσεις που αυτοαναιρούνται μέσα στην ίδια παράγραφο.
Από τη μία, η κυβέρνηση και οι αυλικοί πανηγυρίζουν ότι «η Κύπρος αναγνωρίζεται διεθνώς». Από την άλλη, διά του στόματος κυβερνητικού εκπροσώπου δηλώσεις ότι «υπάρχουν ερωτήματα». Από τη μία, διαμηνύει προσήλωση στον Χάρτη του ΟΗΕ. Από την άλλη, δεν έχει πρόβλημα να κάθεται στο ίδιο τραπέζι με πρωτοβουλίες που τον παρακάμπτουν. Αυτό δεν είναι ρεαλισμός. Είναι πολιτική σύγχυση για να μην γράψω κάτι άλλο…
Όταν οι άλλοι ηγέτες μιλούν καθαρά, η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη πρώτα χουμίζεται και μετά ψελλίζει! Η σύγκριση είναι αμείλικτη. Την ώρα που η Λευκωσία κρυβόταν πίσω από αόριστα «αξιολογούμε», άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες έκαναν αυτό που όφειλαν να κάνουν ηγέτες. Δηλαδή, τοποθετήθηκαν πολιτικά, θεσμικά και δημόσια.
Ο Εμανουέλ Μακρόν δεν άφησε καν περιθώριο παρερμηνείας. Κατέστησε σαφές, χωρίς καθυστερήσεις και διπλωματικές φιοριτούρες, ότι πρωτοβουλίες «ειρήνης» εκτός ΟΗΕ και χωρίς ευρωπαϊκή συναίνεση δεν αποτελούν βάση σοβαρής διεθνούς εμπλοκής. Δεν «αξιολόγησε». Απέρριψε πολιτικά.
Ο Όλαφ Σολτς, με ακόμη πιο θεσμικό λόγο, επανέλαβε ότι κάθε τέτοια διαδικασία οφείλει να περνά μέσα από τον Χάρτη του ΟΗΕ και τα ευρωπαϊκά συλλογικά όργανα. Χωρίς φωτογραφίες. Χωρίς «ερωτήματα». Χωρίς την ανάγκη να εξηγεί την αυτονόητη σοβαρότητα της στάσης του.
Ακόμη και ηγεσίες μικρότερων κρατών μελών επέλεξαν σιωπηρή απόρριψη. Ούτε φανφάρες, ούτε «χουμίσιν», ούτε παρουσία, ούτε συμμετοχή, ούτε δημόσια αγωνία να αποδείξουν ότι «είναι μέσα στον κύκλο». Επομένως, δεν είναι θέμα μεγέθους της χώρας ή του κράτους, είναι καθαρά θέμα ηγετικών ικανοτήτων. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης συμπεριφέρεται σαν να χρειάζεται διαρκώς επιβεβαίωση. Χαρακτηριστικό κομπλεξικών ηγετών που γνωρίζουν ότι δεν έχουν το περιεχόμενο και δεν γεμίζουν τα παπούτσια της θέσης που έχουν αναλάβει. Οι άλλοι ηγέτες:
- δεν κολακεύτηκαν από την πρόσκληση,
- δεν φοβήθηκαν την ενδεχόμενη δυσαρέσκεια της Ουάσνιγκτον,
- δεν μπέρδεψαν τη διπλωματία με την ανάγκη να «είμαστε παρόντες».
Η κυπριακή κυβέρνηση, αντίθετα, έτρεξε να εξηγήσει ότι «δεν υπάρχει κόστος», ότι «είναι τιμή η πρόσκληση», ότι «είναι καλύτερα να είμαστε μέσα παρά έξω». Δηλαδή, μίλησε όχι ως κράτος με θέση, αλλά ως καλεσμένος που φοβάται μήπως χάσει το τραπέζι.
Το πρόβλημα δεν είναι η συγκεκριμένη πρόσκληση. Το πρόβλημα είναι ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν διαθέτει στρατηγικό βάθος. Λειτουργεί μόνιμα με όρους εικόνας, όχι ουσίας.
Ένας ικανός Πρόεδρος:
- θα είχε απορρίψει εξαρχής μια πρωτοβουλία χωρίς θεσμική νομιμοποίηση,
- θα είχε ευθυγραμμιστεί καθαρά με ευρωπαϊκή θέση,
- θα είχε μιλήσει τη γλώσσα του διεθνούς δικαίου χωρίς αστερίσκους.
Αντί γι’ αυτό, έχουμε έναν Πρόεδρο που μπερδεύει τη διπλωματία με το networking και τη γεωπολιτική με τις δημόσιες σχέσεις.
Η ανικανότητα δεν προκύπτει από ένα λάθος. Προκύπτει από επανάληψη λαθών με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. (Ο ίδιος ακριβώς ανύπαρκτος τρόπος όπως και με το Videogate). Από την αδυναμία να ληφθούν δύσκολες αποφάσεις. Από τον φόβο της καθαρής πολιτικής τοποθέτησης.
Στην υπόθεση του «Συμβουλίου Ειρήνης», η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη απέδειξε ότι:
- δεν ξέρει πότε να πει όχι,
- δεν ξέρει πότε να υπερασπιστεί αρχές,
- δεν ξέρει πώς να σταθεί ως σοβαρός δρών στο διεθνές περιβάλλον.
Και αυτό, δυστυχώς, δεν είναι θέμα ύφους. Είναι θέμα ουσίας εξουσίας.
Η Κύπρος δεν χρειάζεται προσκλήσεις για φωτογραφίες. Χρειάζεται ηγεσία με πυξίδα και ουσία. Και αυτή, όσο περνά ο καιρός, γίνεται όλο και πιο εμφανές ότι δεν την έχει.
