Η Κύπρος βρέθηκε τις τελευταίες εβδομάδες στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής. Η ένταση στη Μέση Ανατολή, τα περιστατικά ασφάλειας στην περιοχή και η στρατιωτική κινητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως οι ναυτικές και στρατιωτικές δυνάμεις από χώρες όπως Ελλάδα, Γαλλία, Ισπανία και Βρετανία (Βρετανικό αντιτορπιλικό) δημιούργησαν ένα νέο σκηνικό αβεβαιότητας. Σε τέτοιες συγκυρίες, οι μικρές χώρες καλούνται να επιδείξουν ψυχραιμία, σοβαρότητα και πολιτική ωριμότητα. Να προστατεύσουν τους πολίτες τους, αλλά και την εικόνα της χώρας τους στο εξωτερικό. Δυστυχώς, αυτό δεν είναι ακριβώς το μήνυμα που εξέπεμψε η κυπριακή κυβέρνηση τις τελευταίες ημέρες.
Αντί για μια συγκροτημένη, μετρημένη διαχείριση της κατάστασης, η δημόσια συζήτηση διολίσθησε σε μια επικοινωνιακή υπερβολή που περισσότερο ενίσχυσε το αίσθημα ανασφάλειας παρά το περιόρισε. Δηλώσεις, έκτακτες συσκέψεις, εικόνες «ετοιμότητας» και διαρκείς δημόσιες παρεμβάσεις δημιούργησαν την εντύπωση μιας χώρας που βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού. Το αποτέλεσμα ήταν διπλό. Οι πολίτες πανικοβλήθηκαν και οι ξένοι παρατηρητές άρχισαν να αντιμετωπίζουν την Κύπρο σαν να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή μιας σύγκρουσης. Σε μεγάλο βαθμό, αυτό ήταν αποτέλεσμα μιας πολιτικής προσέγγισης όπου η επικοινωνία φαίνεται να προηγείται της ουσίας. Ο Πρόεδρος επέλεξε να επενδύσει στην εικόνα του και της δήθεν «δραστηριότητας» της συνεχούς κινητικότητας και της διεθνούς προβολής, ταυτίζοντας την πολιτική με την επικοινωνιακή διαχείριση. Όμως η επικοινωνία, όταν δεν συνοδεύεται από ψυχραιμία και στρατηγική σκέψη, μπορεί εύκολα να γυρίσει μπούμερανγκ.
Η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει σοβαρές περιφερειακές κρίσεις, ως ευκαιρίες, για πολιτική προβολή. Γιατί κάθε λέξη, κάθε εικόνα και κάθε μήνυμα προς το εξωτερικό έχει συνέπειες, ιδιαίτερα σε μια οικονομία που βασίζεται στον τουρισμό. Κάποιος πολίτης έγραψε στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης ότι «για την πόζα του Χριστοδουλίδη θα κάνει ‘πούζα’ ο τουρισμός» και το βρήκα εντελώς εύστοχο! Και σαν να μην έφτανε αυτό, η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα και μια σειρά εσωτερικών ζητημάτων που αναδεικνύουν προβλήματα οργάνωσης και προετοιμασίας του κράτους.
Η υπόθεση του αφθώδους πυρετού και η διαχείριση της κρίσης που προέκυψε, ανέδειξε για ακόμη μία φορά τις αδυναμίες ενός κρατικού μηχανισμού που φαίνεται να κινείται περισσότερο αντιδραστικά παρά προληπτικά. Η έλλειψη έγκαιρου σχεδιασμού και ξεκάθαρης ενημέρωσης δημιούργησε αναστάτωση στον αγροτικό κόσμο και ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των αρμόδιων υπηρεσιών. Και δυστυχώς, δεν φαίνεται κανένας αρμόδιος να αναλαμβάνει την ευθύνη για όλον αυτό τον εφιάλτη που βιώνουν οι κτηνοτρόφοι.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα που αποκαλύπτεται γύρω από τα καταφύγια πολιτικής άμυνας. Οι αποκαλύψεις για την κατάσταση πολλών από αυτά αλλά και τα ζητήματα που εγείρονται γύρω από τη διαχείριση και τη χρηματοδότησή τους, δημιουργούν ένα παράδοξο, που δύσκολα μπορεί να εξηγηθεί στους πολίτες. Οι πολίτες πληρώνουν εισφορές στο κράτος και για την πολιτική άμυνα, αλλά σε μια κρίσιμη στιγμή ενδέχεται να μην έχουν καν πού να καταφύγουν. Το ζήτημα δεν είναι μόνο πρακτικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Αγγίζει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος και την αίσθηση ασφάλειας που οφείλει να παρέχει.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι εικόνες των τελευταίων ημερών με τον Πρόεδρο να προβάλλει τις επαφές του με διεθνείς ηγέτες, από τον Γάλλο Πρόεδρο έως τον Έλληνα Πρωθυπουργό, έμοιαζαν περισσότερο με επικοινωνιακό στιγμιότυπο παρά με ουσιαστική διπλωματική πρωτοβουλία. Οι φωτογραφίες, οι δηλώσεις και η δημόσια προβολή αυτών των συναντήσεων δημιούργησαν ένα πολιτικό “show” που ίσως εξυπηρετεί την εικόνα και των τριών στο εσωτερικό της χώρας τους, αλλά δύσκολα μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη για σοβαρή και ήσυχη διπλωματία.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η ίδια η κυβέρνηση φαίνεται τώρα να αναγνωρίζει, έστω και εμμέσως, το πρόβλημα που δημιουργήθηκε στην εικόνα της χώρας. Φτάνει μονάχα να αναφέρω ότι μόνο μέσα σε μια ημέρα ακυρώθηκαν 44 πτήσεις από τα αεροδρόμια της Λάρνακας και της Πάφου. Βέβαια δεν θεωρούν ότι οφείλεται στην διαχείριση που έκαναν οι ίδιοι μέχρις στιγμής. Πιστεύουν ακράδαντα ότι φταίει ο πόλεμος στη γειτονιά, για την κακή εικόνα που άρχισε να διαμορφώνεται στο εξωτερικό για τη χώρα μας. Η απόφαση να μισθωθούν, όμως, εξειδικευμένοι οίκοι επικοινωνίας και δημοσίων σχέσεων από το εξωτερικό για να αναλάβουν την αποκατάσταση της εικόνας της Κύπρου στο διεθνές κοινό, αποτελεί, έστω και αν δεν το αντιλαμβάνονται, μια έμμεση παραδοχή ότι το μήνυμα που εξέπεμψε ο Πρόεδρος της χώρας τις τελευταίες εβδομάδες δεν ήταν το σωστό.
Το κράτος καλείται τώρα να δαπανήσει πόρους από τις εισφορές του φορολογούμενου πολίτη για να πείσει ξανά τους τουρίστες ότι η Κύπρος είναι ένας ασφαλής προορισμός για διακοπές. Με άλλα λόγια, η χώρα προσπαθεί να διορθώσει εκ των υστέρων μια εντύπωση που σε μεγάλο βαθμό, η ίδια συνέβαλε να δημιουργηθεί. Και δεν μας φτάνει το γεγονός ότι η οικονομία μας κινδυνεύει από την απουσία τουρισμού, σε δύο μήνες από τώρα, θα κληθούμε να διαχειριστούμε και τις συνέπειες στον πληθωρισμό από αυτόν τον πόλεμο. Η πραγματική διπλωματία δεν χρειάζεται σκηνικό. Και η πραγματική ηγεσία δεν μετριέται σε φωτογραφίες. Η Κύπρος βρίσκεται σε μια περιοχή όπου οι κρίσεις δεν είναι σπάνιες. Αυτό απαιτεί μια πολιτική κουλτούρα ψυχραιμίας, θεσμικής σοβαρότητας και στρατηγικής σκέψης. Η χώρα χρειάζεται λιγότερη επικοινωνιακή ένταση και περισσότερη ουσία. Γιατί στο τέλος της ημέρας, το ζήτημα δεν είναι πώς φαίνεται μια κυβέρνηση. Το ζήτημα είναι πώς προστατεύεται μια χώρα και οι πολίτες της.
