«Αρχίστε να συνεργάζεστε, αλλιώς οι συνομιλίες θα παραμείνουν άπιαστος στόχος»: Άρθρο - μήνυμα Ολγκίν προς τους ηγέτες μέσω του «Π»

Παραμονή της πρώτης κοινωνικής συνάντησης των δύο ηγετών και ενόψει της δικής της επίσκεψης στην Κύπρο, η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, κάλεσε τους δύο ηγέτες να αρχίσουν να εργάζονται μαζί και να διερευνήσουν τρόπους συνύπαρξης στη βάση της πολιτικής ισότητας. Πρέπει να καθήσουν στο ίδιο τραπέζι και να συμφωνήσουν σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) και στους κανόνες ενός μελλοντικού διαλόγου. Η πρόοδος προς την επανέναρξη των συνομιλιών εξαρτάται από αυτό, σημείωσε. Σε μήνυμά της χωρίς περιστροφές, η Ολγκίν υπογράμμισε τη διαχρονική δέσμευση των Ηνωμένων Εθνών στο Κυπριακό, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι «η απόφαση για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ανήκει στους ηγέτες».

Αναφερόμενη στα τρία βασικά ζητήματα που απαιτούνται για να προχωρήσει η διαδικασία, η απεσταλμένη του ΟΗΕ σημείωσε ότι το ζήτημα που χαρακτηρίζεται ως ουσιώδες αφορά τη συγκέντρωση των συγκλίσεων που επιτεύχθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις πριν από μία δεκαετία. Η συγκέντρωση αυτή θα παρουσιαστεί όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις, είπε. Απαντώντας εμμέσως στις ελληνοκυπριακές εκκλήσεις να δοθεί το έγγραφο από τώρα σε όλες τις πλευρές για σχολιασμό, η Ολγκίν ανέφερε: «Δεν θα θέσουμε στο τραπέζι τίποτα που θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω συζήτηση και να οδηγήσει σε νέα πισωγυρίσματα».

Πολιτική βούληση στην πράξη

Για τα ΜΟΕ και τη μεθοδολογία, η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Κολομβίας δήλωσε ότι οι ηγέτες πρέπει να διαπραγματευθούν και να συμφωνήσουν και στα δύο, κάτι που απαιτεί «τη βούληση να αρχίσουν να εργάζονται μαζί και να διερευνήσουν πώς μπορούν να συνυπάρξουν στη βάση της πολιτικής ισότητας».

Αν οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν τα τελευταία δύο χρόνια να συμφωνήσουν σε ζητήματα όπως τα οδοφράγματα, η αποναρκοθέτηση ή η από κοινού αντιμετώπιση της ρύπανσης από πλαστικά, «πώς μπορούν να συμφωνήσουν σε ένα πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που θα μπορούσε να υπερβεί δεκαετίες διαίρεσης;», διερωτήθηκε.

Τα ΜΟΕ πρέπει να εφαρμοστούν, ώστε να αποδειχθεί έμπρακτα η πολιτική βούληση και να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη, πρόσθεσε η Ολγκίν. Η συμφωνία στους «κανόνες του παιχνιδιού» είναι επίσης καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία των διαπραγματεύσεων, ανέφερε, καλώντας τους ηγέτες να μην συγχέουν τη μεθοδολογία με την ουσία. «Η μεθοδολογία καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις για την ατζέντα, ενώ η ουσία καθορίζει τα θέματα που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης».

Αν οι δύο πλευρές καταφέρουν να συμφωνήσουν σε μια λειτουργική μεθοδολογία, θα μπορέσουν να καθορίσουν βασικές κατευθυντήριες αρχές, συμπεριλαμβανομένης της πρόωρης εφαρμογής ορισμένων συμφωνιών.

Η Ολγκίν, η οποία αναμένεται να φθάσει στα τέλη Οκτωβρίου στην πιθανότατα τελευταία της επίσκεψη στην Κύπρο, κάλεσε αμφότερους τους ηγέτες να λάβουν τις μακροπρόθεσμες αποφάσεις που απαιτούνται για την υπέρβαση της διαίρεσης.

Όλο το άρθρο

Στο σημαντικό άρθρο-μήνυμα της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, υπό τον τίτλο «Η οικοδόμηση των κανόνων του διαλόγου δεν σημαίνει διαπραγμάτευση της ουσίας», η Μαρία Άνχελα Ολγκίν γράφει συγκεκριμένα:

«Τους τελευταίους μήνες, οι Κύπριοι συναντούν σχεδόν καθημερινά τους όρους "μεθοδολογία", "ουσία" και "μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης". Όλες οι προσπάθειές μας αποσκοπούν στη δημιουργία συνθηκών που θα ευνοήσουν την έναρξη διαπραγματεύσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε οριστική διευθέτηση του Κυπριακού. Ο Γενικός Γραμματέας επισκέφθηκε το νησί για να προωθήσει αυτή την αντίληψη και ενθάρρυνε την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Παρά το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν επαναρχίσει, τα Ηνωμένα Έθνη έχουν αποδείξει τη δέσμευσή τους διατηρώντας την παρουσία τους στο νησί και παραμένοντας έτοιμα να συνδράμουν. Η απόφαση για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων εναπόκειται στους ηγέτες. Στο μεταξύ, τα Ηνωμένα Έθνη εξακολουθούν να συμβάλλουν στη διατήρηση της επικοινωνίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων και στην οικοδόμηση γεφυρών μεταξύ των ηγετών, οι οποίοι θα διαμορφώσουν τη μελλοντική διευθέτηση του Κυπριακού. Το έργο των τεχνικών επιτροπών αποδεικνύει τι μπορεί να επιτευχθεί μέσω της συνεργασίας και εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις προτεραιότητες των Ηνωμένων Εθνών στο νησί.

Τους τελευταίους μήνες, τα Ηνωμένα Έθνη εργάστηκαν για τη συγκέντρωση και καταγραφή των συγκλίσεων που επιτεύχθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις πριν από περίπου μία δεκαετία. Σε αυτές αναφέρεται ο όρος "ουσία". Αν και οι δύο πλευρές γνωρίζουν τι αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο παρελθόν και διαθέτουν όλα τα σχετικά έγγραφα στα αρχεία τους, τα Ηνωμένα Έθνη επανεξέτασαν διάφορα έγγραφα που ενδέχεται να αποδειχθούν χρήσιμα όταν οι δύο πλευρές αποφασίσουν να επαναλάβουν τις επίσημες διαπραγματεύσεις. Η καταγραφή αυτή θα παρουσιαστεί με την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Δεν θα προσθέσουμε τίποτα που θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω συζήτηση και να οδηγήσει σε νέα πισωγυρίσματα.

Τα άλλα δύο ζητήματα που αναφέρονται συχνά είναι τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και η μεθοδολογία. Και τα δύο πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και να συμφωνηθούν από τους ηγέτες. Η πρόοδος εξαρτάται από τη βούλησή τους να αρχίσουν να συνεργάζονται και να διερευνήσουν πώς μπορούν να συνυπάρξουν στη βάση της πολιτικής ισότητας.

Εάν τα τελευταία δύο χρόνια οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν ούτε στο άνοιγμα ενός οδοφράγματος για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας ούτε στην αποναρκοθέτηση ή σε μια κοινή προσπάθεια για την εξάλειψη της ρύπανσης από πλαστικά σε ολόκληρο το νησί, αλλά και σε πολλούς άλλους τομείς στους οποίους θα μπορούσαν να συνεργαστούν, πώς μπορούν να συμφωνήσουν σε ένα πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο ικανό να υπερβεί δεκαετίες διαίρεσης και αυξανόμενης απομάκρυνσης των δύο κοινοτήτων, ιδίως όταν οι διαχωριστικές γραμμές γίνονται όλο και πιο έντονες μέρα με τη μέρα; Για να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη και να αποδειχθεί έμπρακτα η πραγματική πολιτική βούληση, πρέπει να εφαρμοστούν τα ΜΟΕ. Αυτό θα επιτρέψει στις δύο πλευρές να συνεργαστούν και να εργαστούν από κοινού.

Έχουμε καλέσει τους ηγέτες και τους διαπραγματευτές να συζητούν τη μεθοδολογία των διαπραγματεύσεων στις εβδομαδιαίες συναντήσεις τους. Πρόκειται για ζήτημα ουσιαστικής σημασίας. Ο τρόπος διεξαγωγής των διαπραγματεύσεων είναι καθοριστικός για την επιτυχία τους. Η συμφωνία επί μιας διαδικασίας δεν σημαίνει ότι κάποια πλευρά πρέπει να εγκαταλείψει τις θέσεις της ή να αλλάξει την αντίληψή της για τα ζητήματα ουσίας.

Η μεθοδολογία καθορίζει τον τρόπο διεξαγωγής των διαπραγματεύσεων για την ατζέντα, ενώ η ουσία αφορά τα θέματα που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Οι δύο έννοιες εξυπηρετούν διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς σκοπούς και είναι απαραίτητο να διατηρούνται διακριτές. Η σύγχυσή τους εμποδίζει τη συμφωνία στους «κανόνες του παιχνιδιού», τους οποίους πρέπει να σέβονται και οι δύο πλευρές, ώστε να αποτελούν το πλαίσιο για τις διαπραγματεύσεις επί των ζητημάτων ουσίας.

Επιπλέον, η συμφωνία σε μια λειτουργική μεθοδολογία θα έδινε στις δύο πλευρές τη δυνατότητα να καθορίσουν βασικές κατευθυντήριες αρχές, όπως ότι τίποτα δεν θεωρείται συμφωνημένο αν δεν συμφωνηθούν όλα, η πρόωρη εφαρμογή ορισμένων συμφωνιών, η εμπιστευτικότητα της διαδικασίας και οι κανόνες ενημέρωσης των Κυπρίων για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.

Η συμφωνία στους διαδικαστικούς κανόνες αποτελεί από μόνη της ένδειξη της βούλησης για διάλογο και της ετοιμότητας και των δύο πλευρών να προχωρήσουν.

Ως διαμεσολαβήτρια της διαδικασίας, δεν θα σταματήσω τις προσπάθειές μου μέχρι την τελευταία ημέρα της εντολής μου. Έπειτα από δύο χρόνια επισκέψεων στην Κύπρο και συνομιλιών με τόσους ανθρώπους και από τις δύο πλευρές, πιστεύω ακράδαντα ότι εξακολουθεί να είναι εφικτή μια συνολική συμφωνία. Θα συνεχίσω να καλώ τους δύο ηγέτες να λάβουν τις μακροπρόθεσμες αποφάσεις που απαιτούνται, ώστε η Κύπρος να ξεπεράσει δεκαετίες αντιπαράθεσης, διαίρεσης και αυξανόμενης απομάκρυνσης μεταξύ των δύο κοινοτήτων».