Σε ένα περιοριστικό οικονομικό περιβάλλον καλείται να κινηθεί η νέα κυβέρνηση με τον ρυθμό ανάπτυξης να κυμαίνεται κοντά στο 1,6% το 2023 και τον πληθωρισμό να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα στο 4%, όπως αναφέρουν οι χειμερινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Οι δεσμεύσεις
Η αβεβαιότητα για την πορεία των τιμών της ενέργειας, λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, καθιστά επισφαλείς τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό, την κύρια πηγή προβλημάτων για όλες τις οικονομίες, που οδηγεί σε υψηλά επίπεδα τα επιτόκια και στη μείωση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών.
Η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ακρίβειας είναι ένα από τα πρώτα θέματα τα οποία θα κληθεί να διαχειριστεί ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, όπως είχε αναφέρει κατ' επανάληψη και ο ίδιος κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου.
Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Χριστοδουλίδης έχει υποσχεθεί αύξηση του αφορολόγητου στα €24.500, μείωση 5% των ασφαλιστικών εισφορών σε όσους έχουν εισόδημα κάτω από το αφορολόγητο και αύξηση 5% στις συντάξεις των χαμηλοσυνταξιούχων.
Επίσης, έχει υποσχεθεί επανεξέταση του θεσμού της ΑΤΑ με στόχο τη δικαιότερη κατανομή της σε όφελος όλων των χαμηλόμισθων. Δηλαδή, δεν τάσσεται υπέρ της κατάργησης του θεσμού (θέση που ίσως έπαιξε ρόλο στη στήριξη της υποψηφιότητάς του από τη ΣΕΚ), αλλά την απόδοσή της προοδευτικά με στόχευση στα χαμηλότερα εισοδήματα που επηρεάζονται δυσανάλογα από τον πληθωρισμό, σε σχέση με τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Στο πολιτικό του πρόγραμμα γίνεται αναφορά στην παροχή «στοχευμένης οικονομικής στήριξης στις ευάλωτες ομάδες, ανάλογα και με τις εξελίξεις στο πεδίο του πληθωρισμού, τηρώντας δημοσιονομική πειθαρχία και ενθαρρύνοντας, παράλληλα, την πειθαρχία και στα νοικοκυριά, αξιοποιώντας τα προγράμματα της χρηματοοικονομικής παιδείας». Επίσης, θα αξιοποιηθούν θεσμοί του κράτους, όπως η Υπηρεσία Προστασίας του Καταναλωτή και η Επιτροπή Ανταγωνισμού για την αποτροπή της αισχροκέρδειας.
Το πιο ενδιαφέρον σημείο είναι η αναφορά στην ενθάρρυνση συνετών πολιτικών ως προς την αύξηση των δανειστικών επιτοκίων, αναφορά που μπορεί να ερμηνευτεί ως πίεση προς τις τράπεζες για συγκράτηση των επιτοκίων τους.
Άρση μέτρων για ακρίβεια;
Ο κ. Χριστοδουλίδης στην ομιλία του στην τελετή ανακήρυξής του έκανε λόγο για την άμεση εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων, για την οικονομία, για την κοινωνία και γενικά για όλες τις προτεραιότητες που αναδείχθηκαν κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας.
«Είμαι συγκεντρωμένος στην επόμενη μέρα για την άμεση εφαρμογή συγκεκριμένων ενεργειών, για την οικονομία, για την κοινωνία, για όλα αυτά που εσείς μου αναδείξατε ως προτεραιότητες. Έχω ολοκληρώσει την προεργασία και έχω συγκεκριμένο σχέδιο δράσης για κάθε υπουργείο, ώστε να ξεκινήσουμε να εργαζόμαστε αμέσως», είπε, μεταξύ άλλων.
Ωστόσο, η νέα κυβέρνηση θα βρεθεί μπροστά στην υποχρέωση να άρει ή να προσαρμόσει τα μέτρα στήριξης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από το κόστος της ενέργειας, όπως η απευθείας επιδότηση των λογαριασμών της ΑΗΚ και η μείωση των φόρων στα καύσιμα.
Τον Δεκέμβριο, οι υπουργοί της ευρωζώνης δεσμεύτηκαν να καταργήσουν σταδιακά τα έκτακτα ενεργειακά μέτρα, καθώς οι τιμές της ενέργειας πέφτουν.
Ευρωπαϊκή πηγή (ΑΠΕ-ΜΠΕ) σε ενημέρωση των δημοσιογράφων κατά τη χθεσινή συνεδρίαση του Eurogroup εξήγησε ότι, τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που έχουν λάβει οι χώρες της ευρωζώνης για να στηρίξουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή κρίση, θα πρέπει να γίνουν περισσότερο στοχευμένα, καθώς η πίεση της αγοράς στις τιμές της ενέργειας υποχωρεί.
Στη συνεδρίαση του Eurogroup, ο διευθυντής του Οργανισμού για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) προέβη σε απολογισμό της κατάστασης των αγορών ενέργειας στην ΕΕ, η οποία χαρακτηρίζεται από μια απότομη πτώση των τιμών του φυσικού αερίου στα τέλη του 2022 σε σύγκριση με την κορύφωση που είχαμε το περασμένο καλοκαίρι. Αυτό οφείλεται, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, στα ακόμη άφθονα αποθέματα των χωρών της ευρωζώνης, στον ήπιο χειμώνα και στην εισαγωγή ανώτατου ορίου στις ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου.
Οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης προέβησαν χθες σε απολογισμό της μακροοικονομικής κατάστασης, υπό το φως των πρόσφατων εξελίξεων στις αγορές ενέργειας, την αγορά εργασίας και τις επιπτώσεις της επιθετικότητας του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία. Δεν ελήφθησαν αποφάσεις.
Τα μέτωπα στη Βουλή
Η νέα κυβέρνηση κληρονομεί και σημαντικές νομοθετικές εκκρεμότητες για την επίλυση των οποίων θα χρειαστεί άμεσα τη βοήθεια του ΔΗΣΥ ή/και του ΑΚΕΛ.
Πρώτος φάκελος στο τραπέζι, η εφαρμογή του μειωμένου ΦΠΑ στην απόκτηση πρώτης κατοικίας. Η Κύπρος κινδυνεύει με παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για παραβίαση του κοινοτικού κεκτημένου λόγω του τρόπου εφαρμογής του μειωμένου ΦΠΑ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη στείλει επιστολή στο ΥΠΟΙΚ, η οποία κοινοποιήθηκε στη Βουλή για τη νομοθέτηση έως τις 15 Φεβρουαρίου, δηλαδή αύριο, της εφαρμογής μειωμένου ΦΠΑ 5% στην απόκτηση πρώτης κατοικίας, σε οικίες έκτασης έως και 170 τ.μ. και σε διαμερίσματα έως 90 τ.μ. µε συνολικό εμβαδόν 220 τ.µ. και µε συνολική αξία που να µην υπερβαίνει τις €350.000.
