Σημαντικός αριθμός προβλημάτων του Αυτοματοποιημένου Συστήματος Εισαγωγών AIS συνεχίζει να ταλαιπωρεί εκτελωνιστές και εισαγωγείς, δέκα μήνες μετά τη λειτουργία του, καταγγέλλει ο Σύνδεσμος Τελωνειακών Πρακτόρων, ο οποίος κάνει λόγο για έναν «ηλεκτρονικό λαβύρινθο» και καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις, δίνοντας προθεσμία μέχρι τις 29 Σεπτεμβρίου, για να δοθούν λύσεις.
Σε διάσκεψη Τύπου, στο λιμάνι Λεμεσού, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου, Χρίστος Άκαρος, υπενθύμισε ότι, στις 24 Σεπτεμβρίου 2025, οι εκτελωνιστές προχώρησαν σε πολυήμερη απεργιακή κινητοποίηση, με αφορμή το νέο Αυτοματοποιημένο Σύστημα Εισαγωγών, το οποίο στις 29 Σεπτεμβρίου αντικατέστησε το σύστημα «Θησέας», εκτιμώντας ότι δεν ήταν ακόμη επιχειρησιακά και λειτουργικά έτοιμο να υποστηρίξει την καθημερινή λειτουργία του εισαγωγικού εμπορίου της χώρας.
Δέκα μήνες μετά, συνέχισε, πολλές από τις προειδοποιήσεις του Συνδέσμου επιβεβαιώθηκαν καθώς «καταγράφονται επαναλαμβανόμενες τεχνικές δυσλειτουργίες, διακοπές, καθυστερήσεις, δύσχρηστες διαδικασίες, υπερβολικά πολλά βήματα, επαναλαμβανόμενη καταχώριση στοιχείων και περιορισμένες αυτοματοποιήσεις».
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στην οθόνη ενός υπολογιστή, ανέφερε ο κ. Άκαρος, προσθέτοντας ότι αυτές «μεταφράζονται σε καθυστερημένους εκτελωνισμούς, επιπρόσθετα έξοδα αποθήκευσης, καθυστερήσεις στις παραδόσεις, απώλεια παραγωγικών ωρών εργασίας και πίεση σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα», κάνοντας λόγο για τριπλασιασμό του χρόνου εκτελώνισης.
Επιπρόσθετα, απέδωσε τα προβλήματα, όχι μόνο στο λογισμικό αλλά, κυρίως, σε θέματα σχεδιασμού, προγραμματισμού και διαχείρισης του έργου, από τα πρώτα του στάδια, υποδεικνύοντας πως, αν και αναγκαία, η συμμόρφωση με τη νομοθεσία δεν αποτελεί προϋπόθεση επιτυχίας ενός πληροφοριακού συστήματος.
Όπως είπε, «ο κακός σχεδιασμός, οι λάθος προτεραιότητες και η κάκιστη διαχείριση του έργου, πριν την τελική εφαρμογή του, τον Σεπτέμβρη του 2025, έβαλε το τελωνείο σε έναν ηλεκτρονικό λαβύρινθο και δυστυχώς ενέπλεξε σε αυτόν και τους εκτελωνιστές και τους ναυτικούς πράκτορες και τους διαμεταφορείς και έμμεσα τους εισαγωγείς, που περιμένουν μέρες να παραλάβουν τα φορτία τους».
Εξέφρασε τη θέση ότι στις προδιαγραφές του έργου έπρεπε να είχαν ενσωματωθεί, από την αρχή, συγκεκριμένες απαιτήσεις «για τη διεπαφή του χρήστη, την ευχρηστία, την παραγωγικότητα, την απόδοση, την ταχύτητα ανταπόκρισης, τη μείωση των επαναλαμβανόμενων καταχωρίσεων, την αυτοματοποίηση των διαδικασιών και τη μείωση των ανθρώπινων λαθών».
Ανέφερε δε ότι, στην περίπτωση του AIS, «αυτοί που πήραν τις αποφάσεις για τη διαμόρφωση των προδιαγραφών του συστήματος, έπρεπε να λάβουν υπόψη και την έλλειψη προσωπικού που κατατρώει το Τμήμα Τελωνείων και ολόκληρη την κρατική μηχανή».
Εξήγησε ακόμη πως, στο νέο σύστημα του Τμήματος Τελωνείων, κατά 85% ο όγκος των πληροφοριών καταχωρούνται από τους εκτελωνιστές, 10% από τους ναυτικούς πράκτορες και διαμεταφορείς και μόνο 5% από το Τμήμα Τελωνείων, το οποίο ασκεί τους ανάλογους ελέγχους, ενώ σημείωσε πως ο Σύνδεσμος δεν κλήθηκε να συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση των προδιαγραφών και τη ροή εργασίας.
«Όταν οι κύριοι χρήστες και οι λειτουργοί πρώτης γραμμής δεν συμμετέχουν ουσιαστικά από την αρχή, τα προβλήματα που παραλείπονται, στη φάση των προδιαγραφών, εμφανίζονται αργότερα στην παραγωγική λειτουργία και τότε, η διόρθωσή τους είναι ακριβότερη, δυσκολότερη, πιο χρονοβόρα και μερικές φορές εντελώς ανέφικτη», πρόσθεσε.
Σημείωσε, επίσης, ότι δεν υπάρχει καμία κριτική έναντι των λειτουργών του Τμήματος Τελωνείων «οι οποίοι εργάστηκαν και συνεχίζουν να εργάζονται κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες», αλλά ούτε επιρρίπτονται ευθύνες στην σημερινή διεύθυνση του Τμήματος «η οποία ανάλαβε να βγάλει τα κάστανα από την φωτιά».
Ο κ. Άκαρος είπε πως, από τον Οκτώβριο του 2025, ο Σύνδεσμος υπέβαλε αναλυτικούς καταλόγους τεχνικών και πρακτικών προβλημάτων, μαζί με εισηγήσεις για άμεσες διορθώσεις και βελτιώσεις, ωστόσο, «σημαντικός αριθμός αυτών των προβλημάτων δεν έχει ακόμη επιλυθεί ή έχει αντιμετωπιστεί επαρκώς».
Παράλληλα, συνέχισε, πέραν από τα τεχνικά προβλήματα που δημιουργήθηκαν στην πορεία, πριν λίγους μήνες, «μας ανακοίνωσαν ότι δεν θα δέχονται πλέον πληρωμές των δασμών και φόρων με επιταγές από τους εκτελωνιστές, αλλά μόνο με ηλεκτρονικές πληρωμές», υποδεικνύοντας ότι η μέθοδος πληρωμής με επιταγές ήταν σε ισχύ για πάνω από 40 χρόνια και «ήταν ένας πρακτικός και γρήγορος τρόπος πληρωμής». «Δεδομένων των προβλημάτων και της αστάθειας του συστήματος, ζητήσαμε να παραμείνει σε ισχύ παράλληλα και η μέθοδος πληρωμής με επιταγές, αλλά δυστυχώς είναι ανένδοτοι», συμπλήρωσε.
Πέραν των προτάσεων που κατατέθηκαν ήδη, ο Σύνδεσμος εισηγήθηκε κατά τη διάσκεψη Τύπου, τη θεσμοθέτηση ενός Πρωτοκόλλου Αποκατάστασης Υπηρεσιών (SRP), το οποίο θα καθορίζει πώς αποκαθίσταται συνολικά η λειτουργία του Τελωνείου και πώς ανακτάται η παραγωγική ικανότητα που χάθηκε κατά τη διάρκεια μιας σοβαρής διακοπής.
Συγκεκριμένα, εξήγησε, σε περίπτωση τεχνικού προβλήματος και διακοπής του συστήματος που θα υπερβαίνει προκαθορισμένο χρονικό όριο, προτείνεται η αυτόματη ενεργοποίηση του SPR, που θα προβλέπει παράταση του ωραρίου λειτουργίας, εγκεκριμένη υπερωριακή απασχόληση, ανακατανομή προσωπικού σε κρίσιμους τομείς, προτεραιότητα σε ευπαθή προϊόντα, φάρμακα, επικίνδυνα φορτία και επείγουσες αποστολές, καθώς και συνεχή ενημέρωση των χρηστών και «όλα αυτά χωρίς να μεταφέρεται το κόστος στους εισαγωγείς ή τους εκτελωνιστές».
Η παράταση του ωραρίου, ανέφερε, δεν προτείνεται ως τιμωρία για τους λειτουργούς του Τμήματος Τελωνείων, αλλά «σαν οργανωμένος μηχανισμός ανάκτησης του χαμένου παραγωγικού χρόνου, με πλήρη σεβασμό στους εργασιακούς κανόνες και με την ανάλογη αποζημίωση της εργασίας».
Εξέφρασε, εξάλλου, την άποψη πως, το κόστος ορισμένων ωρών υπερωριακής εργασίας είναι συνήθως πολύ μικρότερο από το συνολικό οικονομικό κόστος που προκαλείται από καθυστερήσεις στα λιμάνια, στα αεροδρόμια, στις μεταφορές και στην παράδοση εμπορευμάτων.
Διαμηνύοντας ότι οι εκτελωνιστές ζητούν οριστικές διορθώσεις στο σύστημα και όχι προσωρινές λύσεις, ο Χρίστος Άκαρος είπε πως, εάν δεν επιλυθούν τα βασικά προβλήματα και δεν υπάρχει αξιόπιστο, δεσμευτικό σχέδιο ολοκλήρωσης των διορθώσεων, μέχρι τις 29 Σεπτεμβρίου 2026, το Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου θα υποχρεωθεί να θέσει το θέμα ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης, η οποία θα αποφασίσει «τη λήψη περαιτέρω νόμιμων και δυναμικών μέτρων, οποία θα κριθούν αναγκαία για την προάσπιση των μελών μας, των επιχειρήσεων και της ομαλής λειτουργίας του εμπορίου».
Τέλος, ανέφερε ότι, ένα χρόνο μετά, «η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι να αποδείξουμε ότι είχαμε δίκιο, αλλά να συνεργαστούμε ώστε το AIS να γίνει το σύστημα που όλοι θέλαμε να έχουμε από την πρώτη ημέρα» και πως «αυτό οφείλουμε στους πολίτες αυτού του κράτους, στους επαγγελματίες του κλάδου, στις επιχειρήσεις και στην κυπριακή οικονομία».
Πηγή: ΚΥΠΕ
