Η ιστορία του Ακάμα δεν είναι απλώς μια περιβαλλοντική διαμάχη. Είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική δοκιμασία για το κατά πόσον η Κυπριακή Δημοκρατία σέβεται το φυσικό της κεφάλαιο, τη νομοθεσία που η ίδια έχει υιοθετήσει και τις δεσμεύσεις της έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και δυστυχώς, η μέχρι σήμερα εικόνα της διακυβέρνησης Χριστοδουλίδη δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.
Η νέα πρόταση για επέκταση του λιμανιού στο Λατσί, με τη δημιουργία 186 επιπλέον θέσεων ελλιμενισμού, κυρίως για μεγάλα ιδιωτικά σκάφη αναψυχής, επαναφέρει το ίδιο γνώριμο ερώτημα, ανάπτυξη για ποιον και με ποιο κόστος; Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Πολίτη», περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα παρεμβατικό έργο σε μια περιοχή μοναδικής οικολογικής αξίας, με λιβάδια Ποσειδωνίας, σημαντικές περιοχές φωλεοποίησης θαλάσσιων χελωνών και παρουσία της απειλούμενης μεσογειακής φώκιας. Παράλληλα, εκφράζονται σοβαρές ανησυχίες ότι το έργο εξυπηρετεί κυρίως ιδιωτικά οικονομικά συμφέροντα και όχι το δημόσιο συμφέρον.
Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι η υπόθεση αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη αντίληψη διαχείρισης του Ακάμα, όπου η προστασία της φύσης μοιάζει να υποχωρεί κάθε φορά που εμφανίζεται μια νέα επενδυτική ή αναπτυξιακή απαίτηση.
Τα τελευταία χρόνια η περιοχή έχει δεχθεί αλλεπάλληλες επεμβάσεις, νέοι δρόμοι, εκτεταμένες χωματουργικές εργασίες, παρεμβάσεις στο οδικό δίκτυο, αλλοιώσεις του φυσικού τοπίου και συνεχείς πιέσεις για μεγαλύτερη τουριστική αξιοποίηση. Κάθε φορά η ίδια επιχειρηματολογία, ήπια ανάπτυξη, αναβάθμιση υποδομών, ενίσχυση της τοπικής οικονομίας. Στην πράξη όμως, η συσσώρευση όλων αυτών των έργων μεταβάλλει σταδιακά και συχνά μη αναστρέψιμα τον χαρακτήρα μιας από τις σημαντικότερες προστατευόμενες περιοχές της Μεσογείου.
Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη όχι μόνο δεν έδωσε τέλος σε αυτή τη λογική, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις την υιοθέτησε πλήρως. Αντί να αποτελέσει ασπίδα προστασίας για το μοναδικό εθνικό φυσικό μας πάρκο, εμφανίζεται πρόθυμη να εξετάζει διαρκώς νέες επεμβάσεις, ακόμη και όταν προκαλούν έντονες αντιδράσεις από επιστημονικούς φορείς, περιβαλλοντικές οργανώσεις και πολίτες.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Κύπρος βρίσκεται εδώ και χρόνια στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζει την περιβαλλοντική νομοθεσία στον Ακάμα και σε περιοχές του Δικτύου Natura 2000. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα επισημάνει ελλείψεις στις διαδικασίες προστασίας οικοτόπων και ειδών, ανεπαρκείς αξιολογήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων και πλημμελή εφαρμογή των οδηγιών για τους οικοτόπους και τα πουλιά, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν επανειλημμένα προσφύγει στα ευρωπαϊκά όργανα καταγγέλλοντας τις εξελίξεις στην περιοχή.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το μήνυμα που εκπέμπεται. Αν ακόμη και ο Ακάμας, το πιο εμβληματικό φυσικό τοπίο της Κύπρου, δεν μπορεί να προστατευθεί από διαδοχικές επεμβάσεις, τότε ποια προστατευόμενη περιοχή μπορεί να αισθάνεται πραγματικά ασφαλής; Η προστασία της φύσης δεν μπορεί να λειτουργεί επιλεκτικά. Δεν μπορεί να επικαλούμαστε την κλιματική κρίση στις διεθνείς διασκέψεις, να μιλάμε για πράσινη μετάβαση και βιώσιμη ανάπτυξη, και ταυτόχρονα να επιτρέπουμε έργα που αλλοιώνουν ανεπανόρθωτα ευαίσθητα οικοσυστήματα. Η αξιοπιστία μιας κυβέρνησης κρίνεται από τη συνέπεια ανάμεσα στα λόγια και στις πράξεις.
Ο Ακάμας δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη. Αντίθετα, αποτελεί το μεγαλύτερο συγκριτικό πλεονέκτημα της Κύπρου. Η παρθένα φύση, η βιοποικιλότητα, οι χελώνες, οι φώκιες, οι Ποσειδωνίες και τα μοναδικά τοπία του έχουν πολύ μεγαλύτερη αξία από οποιοδήποτε ακόμη κυματοθραύστη ή μαρίνα για πολυτελή σκάφη.
Οι κυβερνήσεις παρέρχονται. Οι αποφάσεις τους όμως μένουν χαραγμένες στο τοπίο για δεκαετίες. Και αν συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τον Ακάμα ως μία ακόμη ευκαιρία για επενδύσεις αντί ως εθνική φυσική κληρονομιά, τότε η μεγαλύτερη ζημιά δεν θα είναι μόνο περιβαλλοντική. Θα είναι η οριστική απώλεια της αξιοπιστίας ενός κράτους που δηλώνει ότι προστατεύει τη φύση, ενώ στην πράξη τη διαπραγματεύεται.
* Μέλους Κινήματος Οικολόγων
