«Ματριόσκα (2), ή οι κούκλες μέσα στις βουλευτικές» του Παύλου Μ. Παύλου

 

Όταν κάποιος δει για πρώτη φορά μια κούκλα ματριόσκα ή μπάπουσκα δεν μπορεί να ξέρει τι ακριβώς συμβαίνει. Ότι δηλαδή μέσα στη μεγάλη υπάρχει μια ακολουθία από μικρότερες. Όταν όμως έχει συνηθίσει την τεχνική, τότε ξέρει με αρκετή ακρίβεια τι συμβαίνει. Το φαινόμενο των βουλευτικών εκλογών το έχουμε βιώσει άλλες εννέα φορές από το 1974 και μετά. Άρα, μπορούμε να υπολογίσουμε με κάποια ασφάλεια τη βαρύτητα των αποτελεσμάτων της σημερινής αναμέτρησης. Σε συνάρτηση με το τι συνήθως ακολουθεί αμέσως μετά από αυτές:

(α) Ζυμώσεις μεταξύ των κομμάτων για την προεδρία της Βουλής. Για την ακρίβεια, σχεδόν πάντα οι ζυμώσεις αυτές ξεκινούν αρκετά πριν από τις εκλογές.
(β) Εντατικοποίηση των διεργασιών για συνεργασίες ενόψει των αμέσως επόμενων προεδρικών εκλογών.
(γ) Διασύνδεση των πιο πάνω με τις επικείμενες κάθε φορά εξελίξεις σε μεγάλα θέματα. Κυρίως στο Κυπριακό και στην οικονομία/διαφθορά.

Η επίγνωση αυτής της ακολουθίας μας διευκολύνει να προσδιορίσουμε τη βαρύτητα της ψήφου μας. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να ανοίξουμε τη ματριόσκα των σημερινών εκλογών.

Η επόμενη μέρα

Αμέσως μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων δημιουργείται η αντίστοιχη ψυχολογία. Και μάλιστα και στα δύο «διαζώματα», στο πάνω και στο κάτω: Ποιο είναι το πρώτο κόμμα, πόση απόσταση έχει από αυτό το δεύτερο, ποιοι μπαίνουν στη Βουλή από τους «μικρούς» και με ποια σύνθεση σε αριθμούς εδρών. Μάλιστα, σε αυτές τις εκλογές φαίνεται ότι περίπου θα καταργηθεί ο διαχωρισμός σε μεγάλα κόμματα (ΔΗΣΥ, ΑΚΕΛ), μεσαία κόμματα (ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ) και μικρά κόμματα. Θα παραμείνουν μόνο οι πόλοι «μεγάλα» και «μικρά».

Στις δηλώσεις στα πάνελ της πρώτης νύχτας, όσοι θα έχουν άνοδο ή σταθεροποίηση των ποσοστών τους θα δηλώνουν ικανοποίηση και ότι η «κοινωνία ξέρει». Και όσοι θα έχουν μείωση θα δηλώνουν ότι «έχουν πάρει τα μηνύματα της κοινωνίας και θα βελτιώσουν τη σχέση τους μαζί της». Παρέα με όσους τελικά δεν θα καταφέρουν να μπουν στη Βουλή, θα ερωτοτροπούν και αυτοί με το «οι πολίτες παρασύρθηκαν από την προπαγάνδα και την τεχνητή πόλωση».

Πέρα όμως από αυτά, ιδιαίτερα σε αυτές τις εκλογές, οι νικητές θα αποκτήσουν μια δυναμική και μια αυτοπεποίθηση σημαντική για όσα θα ακολουθήσουν. Η οποία, μαζί με τους αριθμούς, θα καθορίσει την τροπή για πολλά από αυτά.

Η προεδρία της Βουλής

Εδώ και κάποιους μήνες έχουν γίνει εκατέρωθεν επαφές και βολιδοσκοπήσεις για την προεδρία της Βουλής προκειμένου να χτιστούν περαιτέρω συνεργασίες.

Από την πλευρά του ΔΗΣΥ, ισχυρό σενάριο θεωρείται η συνεργασία με ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ (ενδεχομένως και με βουλευτές άλλων σχηματισμών αν οι αριθμοί το απαιτούν). Από τα ονόματα που ακούγονται, φαίνεται να επικρατεί εκείνο του Μαρίνου Σιζόπουλου, δεδομένων της μέχρι τώρα συμπεριφοράς της ΕΔΕΚ απέναντι στην κυβέρνηση και της ανάγκης το κόμμα αυτό να συνεχίσει τη στήριξη, κοινοβουλευτικά και γενικότερα. Αν όμως η ΔΗΠΑ κάνει την έκπληξη, τίποτε δεν αποκλείεται.

Από την πλευρά του ΑΚΕΛ θεωρείται δεδομένη η συνεργασία με το ΔΗΚΟ, και αν απαιτηθεί –πολύ πιθανό– θα γίνει προσπάθεια συνεργασίας και με τους Οικολόγους. Τα ονόματα των ηγετών των δύο κομμάτων βρίσκονται στο τραπέζι, με πολύ πιθανή την αντιστρόφως ανάλογη επιρροή στην επιλογή υποψηφίου για τις προεδρικές εκλογές. Όχι όμως κατά τρόπο απόλυτο, γιατί η εκλογική δύναμη των δύο κομμάτων φαίνεται ότι θα έχει μεγάλη διαφορά.
Στην περίπτωση που ο πολυκερματισμός της Βουλής θα είναι τελικά αρκετά ευρύς, πιθανόν να δούμε αλλαγές της τελευταίας στιγμής στα πλάνα και τους σχεδιασμούς και από τα δύο στρατόπεδα.

Προεδρικές

Οι προ ενός έτους βολιδοσκοπήσεις και ζυμώσεις και στα δύο στρατόπεδα μπήκαν εν πολλοίς στο ψυγείο, από τη στιγμή που διαπιστώθηκε ότι τα δεδομένα αλλάζουν άρδην στο Κυπριακό. Γιατί άλλες επιλογές προσώπων γίνονται αν η προοπτική της ΔΔΟ είναι ζωντανή και άλλες αν το αδιέξοδο επιβάλλει μια παρατεταμένη ανάπαυλα στις διαβουλεύσεις (δίνοντας τη θέση τους στη διπλωματία της πυροσβεστικής διαχείρισης κρίσεων στην Ανατολική Μεσόγειο).

Οι ηγέτες των κομμάτων γνωρίζουν το διεθνές κλίμα:
(α) Οι ΗΠΑ «κλείδωσαν» μια στάση αναμονής στο Κυπριακό. Θεωρούν αδιέξοδη την υφιστάμενη κατάσταση και θα εμπλακούν ενεργά μόνο αν δημιουργηθούν προοπτικές στο μέλλον.
(β) Στην ΕΕ ισχυροποιείται ραγδαία η άποψη ότι για την αδιέξοδη κατάσταση φέρει μεγάλη ευθύνη η ελληνοκυπριακή πλευρά, και επομένως η εμπλοκή της Ένωσης θα πρέπει να υποτονίσει - κατά το δυνατόν. Πολλά μέλη της Κομισιόν και του Συμβουλίου είδαν με ανακούφιση την εκ μέρους της Βρετανίας ενεργό επιστροφή και ανάμειξη.
(γ) Η Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ έχει πλήρη εικόνα για την κατάσταση. Θα κρατήσει στον αναπνευστήρα τις «διαβουλεύσεις» μέχρι την επανεκλογή Γκουτέρες τον Σεπτέμβριο. Από εκεί και πέρα, όλα είναι ρευστά. Με πιθανότερο σενάριο την υλοποίηση των σχεδιασμών του Προέδρου: Τουρκικές προκλήσεις που θα επιτρέπουν την καταγγελτική πολιτική μέχρι να διαρρεύσει η θητεία του.

Με αυτά τα δεδομένα, οι επιλογές προσώπων ως υποψηφίων για τις προεδρικές, σε συνάρτηση με το Κυπριακό, θα έχουν κάπως ιδιαίτερο χαρακτήρα. Με αποτέλεσμα να ευνοούνται οι πιο συμβατικές και αντιθετικές επιλογές: Ηγέτες κομμάτων (π.χ. Αβέρωφ Νεοφύτου) ή πρόσωπα που να μην έχουν έντονο προφίλ στο Κυπριακό.

Το πολιτικό κλίμα

Η ένταση της κομματικής αντιπαράθεσης δεν θα υποχωρήσει μετά τις σημερινές εκλογές. Ίσως μόνο για μερικές εβδομάδες μετά την εκλογή προέδρου της Βουλής. Στη συνέχεια, υπάρχουν ορόσημα και αναμένονται εξελίξεις που θα την κρατήσουν σε υψηλά επίπεδα:
1. Οι δημοτικές εκλογές στα τέλη του 2021.
2. Οι προεδρικές εκλογές στις αρχές του 2023, δηλαδή σε ενάμιση χρόνο.
3. Η ανάδυση προβλημάτων και παρενεργειών της πανδημίας στην οικονομία. Που μετά βίας κρατήθηκαν μέχρι τώρα κρυμμένα χάριν των βουλευτικών εκλογών. Για παράδειγμα, ήδη στις Βρυξέλλες γνωρίζουν ότι η πρόταση που υπέβαλε η Κύπρος για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης έχει σε πολλά σημεία ασάφειες, γενικολογίες και υπεραισιόδοξα χρονοδιαγράμματα που δύσκολα θα υλοποιηθούν - με δεδομένο μάλιστα τον αυστηρό έλεγχο αυτήν τη φορά. Έτσι, η απορρόφηση κονδυλίων θα είναι μάλλον αργή, με όλες τις παρενέργειες.
4. Η διαχείριση των πορισμάτων για τα σκάνδαλα –που επίσης κρατήθηκαν με τα δόντια μακριά από την επικαιρότητα– και οι πολιτικές περιπλοκές που αυτή η διαχείριση αναπόφευκτα θα επιφέρει.
5. Η εσωτερίκευση (α) των αδιέξοδων διαβουλεύσεων και των «νέων ιδεών» που θα τεθούν στο τραπέζι στο Κυπριακό, (β) των νέων εντάσεων που θα δημιουργηθούν στην περιοχή με την επανέναρξη των τουρκικών ερευνών-γεωτρήσεων.

Το δυστύχημα με αυτήν τη διαρκή ένταση είναι ότι θα παραταθεί η απουσία ήρεμου και ειλικρινούς διαλόγου των κομμάτων με την κοινωνία. Αντί αυτού, θα συνεχίσουμε να έχουμε το υφιστάμενο δίπολο: Συνθηματικός επικοινωνιακός λόγος (συχνά τοξικός) μέσω των ΜΜΕ και πελατειακή προσέγγιση των πολιτών. Και στο παρασκήνιο, διαρκείς διαβουλεύσεις σε επίπεδο ηγεσιών των κομμάτων.

Καλάθι

• «Οι παραχαράκτες» (1): Αντί να συνεχίσουμε να κολυμπούμε μέσα στη μιζέρια του φαινομένου «Γιαννάκη», ας το πάρουμε και λίγο παραγωγικά: Γνωρίζω δυο βιβλία (του Αντρέ Ζιντ και του Μπέλλο Αντουάν) και μια ταινία (του Ρουζοβίτσκι) με τον τίτλο «Οι παραχαράκτες». Συστήνω το πρώτο βιβλίο και την ταινία.
• «Οι παραχαράκτες» (2): «Η Ιστορία θα είναι μονίμως υπό αναθεώρηση στο σκέλος της ερμηνείας της, γιατί η κάθε εποχή αναπόφευκτα προσεγγίζει τα γεγονότα του παρελθόντος μέσα από το πρίσμα των δικών της τρεχουσών εμπειριών», είπε η καθηγήτρια Μαρία Ευθυμίου. Παρ' όλα αυτά, επειδή η δύναμή της στη διαμόρφωση των αντιλήψεων για τον κόσμο και τη ζωή είναι τεράστια, στρατιές ανθρώπων αφιερώνουν άπειρο χρόνο για να την αλλοιώνουν, να αποσιωπούν πτυχές της, να την καθιστούν υπηρέτη σκοπιμοτήτων. Εν τέλει, για να την παραχαράξουν.
• «Οι παραχαράκτες» (3): Για δεκαετίες, στελέχη του Βατικανού προσπαθούσαν να παραχαράξουν γεγονότα προκειμένου να κρατήσουν αλώβητη την εικόνα της Καθολικής Εκκλησίας. Από την ανοχή στη γενοκτονία των Εβραίων μέχρι την εκτεταμένη παιδοφιλία. Για το δεύτερο, ο Πάπας ζήτησε δημόσια συγγνώμη. Προχθές, στην πλατεία του Αγίου Πέτρου φίλησε δημόσια το μπράτσο μιας γριούλας εκεί που ήταν χαραγμένος ο αριθμός κρατουμένου στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ενόσω οι άνθρωποι είναι ικανοί για τέτοιες κινήσεις συγγνώμης, μπορούμε να ελπίζουμε ότι το αύριο δεν θα ανήκει στους Γιαννάκηδες.