Η αναθέρμανση της παγκόσμιας οικονομίας και το ξεκλείδωμα των οικονομιών του δυτικού κόσμου, αλλά και των αναδυόμενων χωρών της Ασίας, φαίνεται να οδηγεί τη διεθνή ζήτηση σε πρώτες ύλες σε αρκετά υψηλά επίπεδα απ' ό,τι συνηθίσαμε μέχρι σήμερα.

Αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτή η ζήτηση πρώτων υλών θα παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα μέχρι και τα τέλη του 2022. Σε πρόσφατη έκθεσή του, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) αναφέρει ότι μετά τη μείωση στην παραγωγή πετρελαίου στο 2020 κατά 8,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, η συνολική παραγωγή μέχρι το τέλος του 2021 θα ανακάμψει και θα ξεπεράσει τα προ πανδημίας επίπεδα. Τι σημαίνει όμως αυτό για την Κύπρο; Πώς επηρεάζονται οι τιμές καυσίμων; Πώς επηρεάζονται οι παραγωγικοί τομείς της κυπριακής οικονομίας;

Καύσιμα

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, φαίνεται πως η ανοδική πορεία στις λιανικές τιμές καυσίμων είναι αρκετά σημαντική. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι τον περσινό Ιούνιο, η μέση τιμή βενζίνης 95 οκτανίων ήταν στα 0,96 ευρώ/ λίτρο και για το πετρέλαιο κίνησης η μέση τιμή ανερχόταν στα 0,97 ευρώ/ λίτρο. Την 1η Ιουνίου 2021 η μέση τιμή βενζίνης 95 οκτανίων ανερχόταν στα 1,070 ευρώ/λίτρο και η μέση τιμή στο πετρέλαιο κίνησης ήταν στα 1,10 ευρώ/λίτρο. Μόλις την περασμένη Παρασκευή, η μέση τιμή για τη βενζίνη 95 οκτανίων έφθανε τα 1,24 ευρώ/ λίτρο και για το πετρέλαιο κίνησης η μέση τιμή έκλεισε στα 1,26 ευρώ/ λίτρο. Δηλαδή, μέσα σε 18 ημέρες η αύξηση στη μέση τιμή βενζίνης 95 ήταν κατά 24 σεντ ανά λίτρο, ενώ για το πετρέλαιο κίνησης η αύξηση ήταν 16 σεντ ανά λίτρο. Όπως εξήγησε στον «Π» ο διευθύνων σύμβουλος της Star Oil κ. Γιώργος Πέτρου, αυτό το φαινόμενο δεν είναι παροδικό αλλά θα συνεχιστεί.

«Το άνοιγμα αρκετών τομέων της οικονομίας, όπως είναι η αύξηση των αεροπορικών πτήσεων, η επανεκκίνηση της βιομηχανίας, αλλά και η αύξηση των καταναλωτικών δαπανών του κόσμου, οδηγούν και σε αυξημένη ζήτηση και κατ’ επέκταση σε άνοδο των τιμών», είπε ο κ. Πέτρου.

Εφοδιαστική αλυσίδα

Στη σκιά της ξέφρενης πορείας που παρουσιάζουν οι τιμές πρώτων υλών και κατ’ επέκταση των μεταφορών παγκοσμίως, το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (ΚΕΒΕ) εξέδωσε πριν λίγες ημέρες ανακοίνωση στην οποία σημειώνεται πως το κόστος μεταφοράς για εμπορευματοκιβώτια (containers) από την Ασία (ιδίως την Κίνα) προς την Ευρώπη έχει αυξηθεί σημαντικά από πέρυσι και αναμένεται ότι πολύ σύντομα θα φτάσει σε ρεκόρ $12.000 για ένα εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών, σημειώνοντας αύξηση πάνω από 500% μέσα σε έναν χρόνο.

Αυτό αναγνωρίζει και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου Jumbo κ. Απόστολος Βακάκης, ο οποίος μιλώντας πριν λίγες ημέρες κατά τη διάρκεια της γενικής συνέλευσης του ομίλου, υπέδειξε πως το κόστος για τον όμιλο έχει δεκαπλασιαστεί τον τελευταίο χρόνο σε ό,τι αφορά την εφοδιαστική του αλυσίδα. Αυτό, σημείωσε, έχει οδηγήσει στο πάγωμα νέων παραγγελιών, καθώς και στην αναστολή του επενδυτικού του πλάνου για άνοιγμα νέων καταστημάτων.

Κατασκευές

Επιπλέον, ένας τομέας ο οποίος φαίνεται να επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό είναι αυτός των κατασκευών, ως αποτέλεσμα και των αυξήσεων στις πρώτες ύλες, όπως το σίδερο, τα μέταλλα και πλαστικά. Οι αυξήσεις αυτές ανησυχούν ιδιαίτερα την Ομοσπονδία Συνδέσμων Εργολάβων Οικοδομών Κύπρου (Ο.Σ.Ε.Ο.Κ.), αφού όπως γίνεται κατανοητό το κόστος μετακυλίεται στους εργολάβους και μετέπειτα και στους αγοραστές. Με βάση στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας Κύπρου, συγκριτικά με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους, ο δείκτης τιμών κατασκευαστικών υλικών κατέγραψε αύξηση 7,71%. Κατά κύρια κατηγορία προϊόντων, καταγράφηκαν αυξήσεις στα μεταλλικά προϊόντα (17,22%), στα προϊόντα από ξύλο, μονωτικά, χημικά και πλαστικά (6,08%), στα ηλεκτρομηχανολογικά είδη (3,51%), στα ορυκτά (2,35%) και στα προϊόντα ορυκτών (1,43%).

Όπως εξηγεί ο πρόεδρος της ΟΣΕΟΚ στον «Π» κ. Στέλιος Γαβριήλ, όλα αυτά επηρεάζουν τη ρευστότητα του εργολάβου και κατ’ επέκταση του έργου. Παράλληλα, σημειώνει πως οι υπερεργολάβοι, αδυνατώντας να αναλάβουν το επιπρόσθετο κόστος, πιέζουν τους εργολάβους να τους καταβάλουν τις αυξήσεις στην αγορά των υλικών, ανεβάζοντας ακόμα περισσότερο το κόστος στον εργολάβο. «Όλα αυτά επηρεάζουν την έγκαιρη ολοκλήρωση των εργασιών εντός χρονοδιαγραμμάτων, αλλά και τις παραγγελίες και παραλαβές υλικών και μηχανημάτων-ανταλλακτικών από το εξωτερικό», είπε.

Σύμφωνα με τον κ. Γαβριήλ, ο εργολάβος εκτελεί έργα επωμιζόμενος δυσβάστακτο οικονομικό κόστος που θέτει σε κίνδυνο την αποπεράτωση των έργων. Στα νέα έργα το κόστος θα μετακυλιστεί στον εργοδότη, με συνέπεια μεσοπρόθεσμα να επιφέρει μείωση στην ανάπτυξη λόγω της αύξησης των τιμών στα υλικά και αύξηση του κατασκευαστικού κόστους κατά 15–20%.

Αυτό, όπως εξήγησε, θα οδηγήσει τους εργοδότες/επενδυτές να αναθεωρήσουν τον προγραμματισμό τους κατά πόσο θα προχωρήσουν με την υλοποίηση νέων έργων, καθώς και ενδεχομένη στασιμότητα στην υλοποίηση νέων ιδιωτικών  αναπτύξεων.

Ο κ. Γαβριήλ σημείωσε πως η ΟΣΕΟΚ εξετάζει επιλογές ώστε να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες, υποβάλλοντας εισηγήσεις  για δικαιότερη κατανομή της ζημιάς, καθώς επίσης και εναλλακτικές λύσεις. Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της ΟΣΕΟΚ ανέφερε ότι την ερχόμενη Παρασκευή θα υπάρξει συνάντηση των αρμόδιων επιχειρηματικών και άλλων φορέων, όπως είναι το ΚΕΒΕ, η ΟΕΒ, το ΕΤΕΚ και η ΟΣΕΟΚ, ώστε να τεθούν επί τάπητος τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο τομέας των κατασκευών ως αποτέλεσμα της ανοδικής πορείας των πρώτων υλών.

Γιατί αυξάνονται οι τιμές των καταναλωτικών προϊόντων;