Μετάφραση: Μιχάλης Σταύρου
Το πρόγραμμα των «χρυσών» διαβατηρίων της Κύπρου θεωρείται ότι απευθύνεται σε άτομα διεφθαρμένα, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα σε κλεπτοκράτες, ολιγάρχες και εγκληματίες να έχουν πρόσβαση στην απόκτηση ευρωπαϊκής ιθαγένειας.
Από τον φίλο του Πούτιν, Όλεγκ Ντεριπάσκα, μέχρι τον φυγόδικο Μαλαισιανό απατεώνα Jho Low για το περιβόητο σκάνδαλο 1MDB, η προθυμία της Κύπρου να πουλήσει την ευρωπαϊκή ιθαγένεια σε προβληματικούς ανθρώπους υπονόμευσε τις προσπάθειες της ΕΕ κατά της διαφθοράς.
Η Κύπρος διέκοψε το ΚΕΠ και σταμάτησε να λαμβάνει νέες αιτήσεις τον Οκτώβριο του 2020 μετά από το ντοκιμαντέρ του Al Jazeera που συνέλαβε Κύπριους πολιτικούς να προσφέρονται να βοηθήσουν εν γνώσει τους έναν Κινέζο φυγά και απατεώνα στην απόκτηση διαβατηρίου. Η ΕΕ θεώρησε την Κύπρο ύποπτη για το σχέδιο παροχής υπηκοότητας μέσω επενδύσεων ξεκινώντας «διαδικασία επί παραβάσει», η οποία ενδεχομένως να οδηγήσει και σε οικονομικές κυρώσεις από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Την ίδια στιγμή, και ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία έχει υποσχεθεί μεταρρυθμίσεις, παραμένουν αναπάντητα ερωτηματικά σχετικά με τη διαφθορά των ίδιων των πολιτικών της ηγετών.
Περισσότερη έρευνα
Ορισμένοι δημόσιοι λειτουργοί και κυπριακά ΜΜΕ επεσήμαναν τη σχέση μεταξύ του Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη - του οποίου το οικογενειακό δικηγορικό γραφείο συμμετείχε ενεργά στην έκδοση «χρυσών» διαβατηρίων για πελάτες - και του Σαουδάραβα επιχειρηματία Abdulrahman bin Khalid bin Mahfouz, του οποίου η απόκτηση ιθαγένειας διερευνήθηκε από τον γενικό ελεγκτή Κύπρου. Ο γενικός ελεγκτής δεν κατηγόρησε κανέναν για εγκληματική ενέργεια, αλλά είπε ότι οι σκοτεινές συνθήκες της υπόθεσης απαιτούν περισσότερη έρευνα.
Οι Κύπριοι βουλευτές συνεχίζουν να αμφισβητούν τους δεσμούς του Προέδρου με τον Σαουδάραβα επιχειρηματία και μια ad-hoc κυβερνητική επιτροπή στα τέλη του 2020 διαπίστωσε ότι οι αιτήσεις υπηκοότητας για μέλη της οικογένειας Μπιν Μαχφούζ περιείχαν «ψευδείς δηλώσεις» σχετικά με τα σχέδια μετακόμισης στην Κύπρο. Η έκθεση της επιτροπής, η οποία δημοσιεύτηκε στα τέλη του 2020, διαπίστωσε ότι δεν είχαν ακόμη μετακομίσει.
Ο Bin Mahfouz και άλλοι πέντε Σαουδάραβες υπέβαλαν αίτηση για κυπριακά διαβατήρια το 2014, ξοδεύοντας σχεδόν 19,8 εκατομμύρια ευρώ σε εμπορικά και οικιστικά ακίνητα για να πληρούν τις προϋποθέσεις βάσει του καθεστώτος ιθαγένειας.
Σύμφωνα με τον γενικό ελεγκτή, οι συμφωνίες για αγορές ακινήτων φαίνονταν προβληματικές: ο Μπιν Μαχφούζ και οι συνεργάτες του πλήρωσαν διπλάσια από την αγοραία αξία για ορισμένα ακίνητα.
Η μια συμφωνία για αγορά έγινε ακριβώς δίπλα από το σπίτι του Αναστασιάδη. Πρόκειται για μια πολυτελή βίλα και δύο κτήρια απέναντι από την ιδιωτική κατοικία του στους Καλόγηρους. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι ο Αναστασιάδης είχε οποιαδήποτε εμπλοκή στη συμφωνία, από την άλλη όμως προεδρεύει του Υπουργικού Συμβουλίου το οποίο ενέκρινε την αίτηση πολιτογράφησης του Μπιν Μαχφούζ. Εξάλλου, υπάρχουν και αρκετοί άλλοι σύνδεσμοι μεταξύ των δύο ανδρών.
Το Υπουργείο Εσωτερικών
Ο Αναστασιάδης αποκαλεί τον Μπιν Μαχφούζ φίλο, αλλά είπε ότι το δικηγορικό του γραφείο «δεν έχει καμία ευθύνη» για την απόκτηση της κυπριακής υπηκοότητάς του. Ωστόσο, οι επίσημες εκθέσεις και τα έγγραφα που ελήφθησαν από το OCCRP δείχνουν ότι το Υπουργικό Συμβούλιο αγνόησε τις αντιρρήσεις του Υπουργείου Εσωτερικών στην έκδοση διαβατηρίου σε αιτούντες, συμπεριλαμβανομένου του Μπιν Μαχφούζ. Ο Μπιν Μαχφούζ, τα αδέλφια και οι συνεργάτες του έλαβαν κυπριακά διαβατήρια τον Ιανουάριο του 2015, αλλά υπήρξε ένα πρόβλημα: Το Υπουργείο Εσωτερικών διευκρίνισε ότι μόνο μία από τις δύο γυναίκες του θα μπορούσε να γίνει υπήκοος Κύπρου, αφού η πολυγαμία στην Κύπρο είναι παράνομη. Αντιθέτως, οι δικηγόροι του στο δικηγορικό γραφείο Χρήστος Πατσαλίδης κατέθεσαν ξεχωριστές αιτήσεις για τις δύο γυναίκες του. Η πρώτη αίτηση έγινε για λογαριασμό της δεύτερης συζύγου του επιχειρηματία, Nahed Hussain A. Talib, τον Μάιο του 2015. Πήρε το διαβατήριό της τον Αύγουστο - λίγες μέρες αφότου ο Αναστασιάδης χρησιμοποίησε το τζετ της εταιρείας bin Mahfouz για το πρώτο από τα δύο ανεπίσημα ταξίδια του στις Σεϋχέλλες.
Η αίτηση για την πρώτη σύζυγο, Omaiah Yassin A. Kaki, κατατέθηκε τον Ιούνιο του 2015 και το διαβατήριο χορηγήθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Απρίλιο του επόμενου έτους. Και οι δύο γυναίκες υπέβαλαν αίτηση για υπηκοότητα ως σύζυγοι του Μπιν Μαχφούζ.
Το δικηγορικό γραφείο Χρήστος Πατσαλίδης δεν απάντησε στις ερωτήσεις που υποβάλαμε. Όταν ρωτήθηκε γιατί το Υπουργικό Συμβούλιο αγνόησε την άρνηση του Υπουργείου Εσωτερικών, ο έως πρόσφατα κυβερνητικός εκπρόσωπος Κυριάκος Κούσιος, είπε ότι ο ισχυρισμός ήταν «αβάσιμος και μακριά από την αλήθεια».
Άλλα προβλήματα με τις ρυθμίσεις για το «χρυσό» διαβατήριο της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένων αμφισβητήσιμων συμφωνιών για ακίνητα, δεν θα δημοσιοποιηθούν παρά μερικά χρόνια αργότερα.
Οι «χρυσοί» φίλοι
Ο Μπιν Μαχφούζ είναι ένας διεθνής επιχειρηματίας, του οποίου η οικογένεια έχει μακροχρόνιους δεσμούς με τον βασιλικό Οίκο του Σαουδάραβα από τότε που ο παππούς του ίδρυσε την πρώτη τράπεζα της Σαουδικής Αραβίας τη δεκαετία του 1950.
Ο παππούς του Μπιν Μαχφούζ, Σάλεμ μπιν Μαχφούζ, λειτουργούσε ένα ανταλλακτήριο νομισμάτων για προσκυνητές που επισκέπτονταν τη Μέκκα μέχρι τη δεκαετία του 1950, όταν του επιτράπηκε να ανοίξει την πρώτη τράπεζα στη χώρα, τερματίζοντας την απαγόρευση τραπεζικών εργασιών και χρεώνοντας τόκους.
Για πολλά χρόνια, ο επιχειρηματίας ήταν μέτοχος του ομίλου Al Murjan, ενός οικογενειακού ομίλου που ιδρύθηκε από τον Khalid bin Mahfouz το 1994, δραστηριοποιούμενος σε ακίνητα, παρέχοντας οικονομικές υπηρεσίες, υγειονομική περίθαλψη και αεροπορικές υπηρεσίες στη Σαουδική Αραβία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Επισκέφτηκε την Κύπρο σε αναζήτηση επενδυτικών ευκαιριών τον Ιούνιο του 2014, τρεις μήνες αφότου ο Αναστασιάδης ανακοίνωσε αλλαγές στο σχέδιο χορήγησης διαβατηρίων με στόχο την προσέλκυση περισσότερων ξένων επενδύσεων. Συναντήθηκε με τον Αναστασιάδη, τον Αρχιεπίσκοπο της Εκκλησίας της Κύπρου Χρυσόστομο, και τον τότε διευθύνοντα σύμβουλο της Τράπεζας Κύπρου John Hourican, μεταξύ άλλων.
Τρεις μήνες αργότερα, ο Μπιν Μαχφούζ, ο αδελφός του Σουλτάν και η αδελφή τους Εμάν κατέθεσαν κοινή αίτηση κυπριακής ιθαγένειας ανά επένδυση. Επικεντρώθηκαν στο γνωστό «σχέδιο συλλογικών επενδύσεων», πράγμα που σήμαινε ότι ο καθένας μπορούσε να επενδύσει λιγότερο από το κανονικό ελάχιστο ποσό των 5 εκατομμυρίων δολαρίων, εφόσον η κοινή τους επένδυση ήταν τουλάχιστον 12,5 εκατομμύρια δολάρια και πληρούσαν ορισμένες άλλες απαιτήσεις.
Η ομαδική αίτησή τους περιελάμβανε επίσης τους Abdulelah Abdu Mukred Ali και Hani Othman S. Baothman, δύο άνδρες που συνδέονται με την εταιρεία χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών του bin Mahfouzs στο Ηνωμένο Βασίλειο, Sidra Capital, και έναν τελευταίο αιτούντα, τον Abdulhakeem Hamed A. Waznah, για τον οποίο υπάρχουν λίγες δημόσιες πληροφορίες. Και οι έξι είναι κάτοικοι της Τζέντα, μιας εύπορης πόλης στην Ερυθρά Θάλασσα, σύμφωνα με έγγραφα που διέρρευσαν.
Σε άλλους 36 συγγενείς στελεχών του επενδυτικού ομίλου χορηγήθηκε επίσης κυπριακή υπηκοότητα μέσω των ίδιων ή συναφών αιτήσεων. Η επένδυση του ομίλου στην Κύπρο περιελάμβανε μια βίλα, τέσσερα διαμερίσματα, γραφεία, μη ανεπτυγμένη γη και τρία άλλα ακίνητα.
Αμφισβητούμενες επενδύσεις
Η Ελεγκτική Υπηρεσία της Κύπρου εξέτασε τα έγγραφα υπηκοότητας του Μπιν Μαχφούζ στα τέλη του 2019, αφού κυπριακά ΜΜΕ και πολιτικοί ηγέτες εξέφρασαν ανησυχίες για τη σχέση του με τον Αναστασιάδη. Σε μια έκθεση που εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2020, σημειώθηκαν αρκετές παρατυπίες, συμπεριλαμβανομένων σοβαρών ερωτήσεων σχετικά με την υπερτιμολόγηση ακινήτων.
Συνολικά, οι Σαουδάραβες επενδυτές πλήρωσαν περισσότερα από 10 εκατομμύρια ευρώ πάνω από την εκτιμώμενη αξία των ακινήτων εκείνη την εποχή. Αυτό θα έπρεπε να είχε σημάνει καμπανάκι για τη MOKAS, τη μονάδα καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, ανέφεραν οι ελεγκτές.
Η επένδυση του ομίλου των Σαουδαράβων περιελάμβανε:
- Μια πολυτελή βίλα και δύο παρακείμενα οικόπεδα στη Λεμεσό. Αγοράστηκαν με συνολικά 7,5 εκατομμύρια ευρώ, αλλά με εκτιμώμενη αξία αγοράς 3,5 εκατομμύρια ευρώ, απέναντι από την έπαυλη του Νίκου Αναστασιάδη στην περιοχή Καλόγηροι.
- Δύο διαμερίσματα στο Amathusa Coastal Heights στον Άγιο Τύχωνα έναντι 500.000 ευρώ το καθένα, αγορασμένα από την εταιρεία Cybarco Limited. Το ένα είχε εκτιμώμενη αγοραία αξία 236.400 ευρώ. Τα άλλα 245.500 ευρώ. Το ένα λέγεται ότι χρησιμοποιείται αποκλειστικά από τον Abdulelah Abdu Mukred. και το άλλο από τον Abdulhakeem Hamed Waznah.
- Ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου και ένα διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων, και τα δύο στο Apollo Heights στα Κούκλια, συνολικής αξίας 500.000 ευρώ αλλά αξίας 414.500 ευρώ, από εταιρεία συνδεδεμένη με την Cybarco. Τα διαμερίσματα λέγεται ότι χρησιμοποιούνται από τον Hani Othman S Baothman.
- Τμήματα κτηρίου γραφείων στα Λατσιά έναντι 7,5 εκατομμυρίων ευρώ. Το ακίνητο είχε εκτιμώμενη αγοραία αξία μικρότερη από 3,7 εκατομμύρια ευρώ.
- Τρία καταστήματα στην οδό Προδρόμου στη Λευκωσία, πίσω από την επίσημη προεδρική κατοικία, έναντι 1,8 εκατομμυρίων ευρώ, έναντι εκτιμώμενης αγοραίας αξίας μικρότερης από 1,3 εκατομμύρια.
Ο Κώστας Κληρίδης
Η επικεφαλής του MOKAS, Εύα Παπακυριάκου, δήλωσε σε κλειστή κοινοβουλευτική συνεδρία τον Φεβρουάριο του 2020 ότι μόλις πρόσφατα έμαθε για τα αντιφατικά αυτά στοιχεία, μέσω των αναφορών του Τύπου, σύμφωνα με τα πρακτικά της συνεδρίας που κατέχει ο OCCRP. Είναι άγνωστο εάν η MOKAS ή ο γενικός εισαγγελέας, διερεύνησαν ποτέ το θέμα. Ο Κώστας Κληρίδης, ο γενικός εισαγγελέας τότε, δεν απάντησε όταν επικοινώνησε μαζί το ο OCCRP.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία δήλωσε επίσης ότι η αίτηση για «χρυσό» διαβατήριο έπρεπε να απορριφθεί επειδή δεν απέδειξε ότι κάθε αιτών κατέχει ατομικά κατοικία στην Κύπρο, όπως απαιτείται από το πρόγραμμα. Σημείωσε επίσης ότι υπήρξαν παρατυπίες στην αγορά της βίλας και των παρακείμενων υποστατικών απέναντι από την ιδιωτική κατοικία του Προέδρου Αναστασιάδη στη Γερμασόγεια.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημείωσε ότι ήταν ύποπτο ότι οι επενδυτές πλήρωσαν 4 εκατομμύρια ευρώ περισσότερα από την αγοραία αξία της βίλας και των άλλων υποστατικών. Οι επενδυτές θα γνώριζαν ότι η τιμή των 7,5 εκατομμυρίων ευρώ ήταν διογκωμένη, επειδή μια οικονομική εκτίμηση που δείχνει την πραγματική αξία ακινήτου συμπεριλήφθηκε στη συμφωνία αγοράς, είπαν.
Η υπερπληρωμή μπορεί να υποδεικνύει πιθανές παράνομες προμήθειες ή «άλλες απαράδεκτες πρακτικές», ανέφερε η Ελεγκτική Υπηρεσία στην έκθεσή της.
Οι Σαουδάραβες αγόρασαν επίσης το ακίνητο με περίπλοκο τρόπο αντί να το αγοράσουν μέσα από τη συνήθη διαδικασία, κάτι το οποίο οι ελεγκτές επισήμαναν ως άλλο πιθανό ζήτημα.
Οι πρώην ιδιοκτήτες
Κατά τη στιγμή της αγοράς, η βίλα ανήκε σε Κύπριο προγραμματιστή. Ο προγραμματιστής κατείχε επίσης μια εταιρεία που ονομάζεται Merryvale Ltd., η οποία δεν είχε άλλες δραστηριότητες ή περιουσιακά στοιχεία εκτός από δύο οικόπεδα δίπλα στη βίλα. Ο Bin Mahfouz και οι συνεργάτες του επενδυτές αγόρασαν τη Merryvale Ltd. τον Οκτώβριο του 2014, και ταυτόχρονα ζήτησαν από τη Merryvale να αποκτήσει το ακίνητο της Λεμεσού. Πλήρωσαν 5,5 εκατομμύρια ευρώ για την εταιρεία και άλλα 2 εκατομμύρια στους μετόχους της - τον κύριο μέτοχο και τη σύζυγό του - ως διακανονισμό για προηγούμενο δάνειο μετόχων στην εταιρεία. Και πραγματοποίησαν την αγορά μέσω μιας ακόμη εταιρείας, της Pelamore Ltd., την οποία κατείχαν ως όμιλος.
Η έλλειψη διαφάνειας στο κυπριακό Κτηματολόγιο καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό της ιδιοκτησίας της πολυτελούς βίλας στη Λεμεσό, αλλά έχει από καιρό συνδεθεί με το πρόγραμμα των «χρυσών» διαβατηρίων.
Κάποια δημόσια αρχεία, δείχνουν ότι κατασκευάστηκε το 1999 και ότι το 2002 τα παρακείμενα τμήματα αγοράστηκαν από τον Ρώσο δισεκατομμυριούχο Ralif Safin. Ένας πληρεξούσιος του Safin στην Κύπρο ανέφερε στον OCCRP ότι ο Safin απέκτησε την έπαυλη το 2002.
Ο Safin, συνιδρυτής της ρωσικής πολυεθνικής Lukoil και πρώην μέλος του Συμβουλίου της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ήταν από τους πρώτους ξένους που έλαβαν κυπριακό «χρυσό» διαβατήριο το 2008. Είναι πλέον ο μοναδικός μέτοχος της Prato Verde Limited, ένα εγγεγραμμένο γραφείο που βοήθησε ώστε πλούσιοι ξένοι να αποκτούν κυπριακή υπηκοότητα. Ζητήθηκε από τον κ. Safin να σχολιάσει το όλο θέμα, αλλά δεν απάντησε στο αίτημά μας.
Το ακίνητο πωλήθηκε τον Φεβρουάριο του 2014 στον προγραμματιστή που το πούλησε στον bin Mahfouz μέσω του Merryvale. Η νομική διεργασία για τη βίλα τα τελευταία χρόνια πριν την πουλήσει ο Safin έγινε από το δικηγορικό γραφείο Soteris Pittas & Co, το οποίο είχε εκτεταμένους δεσμούς με το πρώην δικηγορικό γραφείο του Αναστασιάδη, Nicos Chr. Αναστασιάδης & Συνεργάτες. Ο Σωτήρης Πίττας είπε στο OCCRP ότι το νομικό του γραφείο δεν γνώριζε τους Σαουδάραβες επενδυτές και δεν τους προσέφερε ποτέ καμία υπηρεσία.
Χρυσή έκπτωση
Η Ελεγκτική Υπηρεσία της Κύπρου άρχισε να ερευνά την αίτηση του «χρυσού» διαβατηρίου του Μπιν Μαχφούζ μετά από αναφορές των ΜΜΕ της Κύπρου σχετικά με τη χρήση ιδιωτικού αεροσκάφους από τον Αναστασιάδη για επίσημο ταξίδι.
Το γραφείο του Προέδρου της Δημοκρατίας διευκρίνισε στην Ελεγκτική Υπηρεσία ότι ο Μπιν Μαχφούζ προσέφερε το αεροσκάφος με έκπτωση, ενώ το Fund του αείμνηστου Κρις Λαζαρή, ενός Κύπριου ομογενή που έκανε τεράστια περιουσία στο Ηνωμένο Βασίλειο, κάλυψε το υπόλοιπο του λογαριασμού. Αυτή η ρύθμιση εξοικονόμησε στους φορολογούμενους σχεδόν 3,5 εκατομμύρια ευρώ για πολλαπλά ταξίδια από το 2016 έως τον Σεπτέμβριο του 2019, ανέφερε το γραφείο του Προέδρου.
Ο Αναστασιάδης απέδωσε την έκπτωση, σχεδόν 600.000 ευρώ σε τρία χρόνια, στη φιλία του με τον Μπιν Μαχφούζ.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν διαπίστωσε κανένα λάθος στη δωρεά αυτή, αλλά συνέστησε να τεθούν όρια στο μέγεθος αυτών των δωρεών. Επίσης εξέτασε το θέμα της ιθαγένειας και της κατοικίας των δωρητών, καθώς και τυχόν δημόσιες συμβάσεις που μπορεί να έχει ο δωρητής, με στόχο, όπως λέχθηκε, να αποφευχθεί το ενδεχόμενο δωροδοκίας.
Ο Bin Mahfouz είχε κάποιο ενδιαφέρον για κυπριακά δημόσια έργα. Μια εταιρεία ιδιοκτησίας της οικογένειάς του συμμετείχε σε ένα προτεινόμενο έργο κατασκευής τερματικών VIP με την Hermes Airports Ltd., η οποία διαχειρίζεται τα κρατικά αεροδρόμια στη Λάρνακα και την Πάφο. Η εταιρεία των Σαουδαράβων όμως αποσύρθηκε από το έργο.
Τα αεροδρόμια Hermes αρνήθηκαν να σχολιάσουν και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με την κατασκευή του τερματικού.
Το δώρο και η δεοντολογία
Εκτός από τις εκπτώσεις που σχετίζονται με επίσημα ταξίδια, ο Μπιν Μαχφούζ επέτρεψε στον Αναστασιάδη να χρησιμοποιήσει το αεροπλάνο του για προσωπικά ταξίδια, συμπεριλαμβανομένης τουλάχιστον μιας ακριβής πτήσης δωρεάν. Τον Αύγουστο του 2018, ο Πρόεδρος και η οικογένειά του πέταξαν στις Σεϋχέλλες με ένα τζετ του Μπιν Μαχφούζ, ως φιλοξενούμενοι του επιχειρηματία. Αυτή η δωρεάν πτήση αμφισβητήθηκε από την Ελεγκτική Υπηρεσία.
Σε επιστολή του στις 20 Ιανουαρίου 2020, ο Νίκος Αναστασιάδης ανέφερε στην Ελεγκτική Υπηρεσία ότι το πολυτελές αεροσκάφος, με έδρα τη Λάρνακα, είχε προγραμματιστεί νωρίτερα να πετάξει στις Σεϋχέλλες, όπου η οικογένεια Μπιν Μαχφούζ έκανε διακοπές και ότι λόγω «φιλικής σχέσης» ο Μαχφούζ πρότεινε να πάρει και την οικογένεια του Προέδρου. Ο Πρόεδρος πήρε μαζί του τη σύζυγο και τις ενήλικες κόρες του, οι οποίες είναι μέτοχοι στο παλιό δικηγορικό γραφείο του.
Ο τότε κυβερνητικός εκπρόσωπος Κυριάκος Κούσιος παρέπεμψε τον OCCRP σε γραπτή δήλωση του Προέδρου, ο οποίος είπε το 2020 ότι η δωρεάν πτήση δεν παραβιάζει τα ηθικά πρότυπα που έθεσε για το Υπουργικό του Συμβούλιο, αλλά «η χρήση του αεροσκάφους για το εν λόγω ταξίδι θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί».
Με βάση τον κώδικα ηθικής και δεοντολογίας που ο ίδιος ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έθεσε για το υπουργικό του Συμβούλιο, απαγορεύεται η αποδοχή προσωπικών προσκλήσεων ή η φιλοξενία από ξένες κυβερνήσεις, νομικά πρόσωπα και φυσικά πρόσωπα των οποίων η δραστηριότητα σχετίζεται με το χαρτοφυλάκιο του υπουργού. Όλα τα δώρα αξίας άνω των 150 ευρώ πρέπει να δηλώνονται. Μια πτήση τσάρτερ από την Κύπρο στις Σεϋχέλλες θα κόστιζε κανονικά έως και 800 φορές το ποσό αυτό.
Η χρήση του αεροσκάφους του Μπιν Μαχφούζ από τον Πρόεδρο παραμένει ένα συνεχές θέμα συζήτησης στο Κοινοβούλιο της Κύπρου, το οποίο ανέκρινε έναν αξιωματούχο της πολιτικής αεροπορίας κατά τη διάρκεια ειδικής συνεδρίασης της Επιτροπής Ελέγχου της 4ης Φεβρουαρίου.
Ο αξιωματούχος είπε στους νομοθέτες ότι ένα Boeing 767 που διαχειριζόταν η εταιρεία Jet Stream Aviation της οικογένειας bin Mahfouz πέταξε από την Κύπρο στις Σεϋχέλλες στις 3 Αυγούστου 2015 και επέστρεψε 10 ημέρες αργότερα. Η πτήση χαρακτηρίστηκε ως «Κωδικός 1» για να υποδείξει ότι ήταν αρχηγός κράτους, αλλά δεν καταχωρίσθηκε καμία δήλωση, όπως απαιτεί η ΕΕ, για τα ονόματα των 14 επιβατών του, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Το ταξίδι ξεχωρίζει επειδή δεν ανακοινώθηκε από το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών της Κύπρου, αν και υπήρξαν και άλλα προεδρικά ταξίδια την ίδια χρονική περίοδο. Ο Αναστασιάδης, όντως συνάντησε τον Πρόεδρο των Σεϋχελλών Τζέιμς Μισέλ στις 7 Αυγούστου, αλλά το υπόλοιπο της επίσκεψής του καλύπτεται από μυστήριο.
Νωρίτερα, ο Αναστασιάδης είπε σε άλλη επιτροπή της Βουλής ότι πλήρωσε την πτήση το 2015 από την τσέπη του, αλλά δεν έδωσε άλλες λεπτομέρειες.
Οι βουλευτές έχουν στείλει έκτοτε στον Πρόεδρο έναν μακρύ κατάλογο ερωτήσεων, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων για να μάθουν ποιος πλήρωσε την πτήση, ποια άτομα πέταξαν μαζί του και ακόμη πόσες αποσκευές μεταφέρθηκαν.
Τον Ιανουάριο, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είπε σε συνέντευξή του στην κυπριακή εφημερίδα «Πολίτης» ότι ο Σαουδάραβας φίλος του δεν είχε λάβει καμία χάρη από αυτόν και ότι μετά το σκάνδαλο, ο Μπιν Μαχφούζ είχε επιδιώξει ακόμη και να επιστρέψει την υπηκοότητά του. Δεν είναι σαφές εάν το έχει πράξει.
Η έκθεση Νικολάτου
Η Κύπρος ενέκρινε 6.679 χρυσά διαβατήρια μεταξύ του 2008, όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα, και του Αυγούστου 2020. Αυτό περιλαμβάνει περίπου 3.100 κύριους αιτούντες, καθώς και τους συζύγους, τα παιδιά και τους γονείς τους. Συνολικά, η χώρα συγκέντρωσε τουλάχιστον 6,6 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω του προγράμματος, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών.
Στις αρχές του 2014, η Κύπρος έκανε αλλαγές στο πρόγραμμα ιθαγένειας ανά επένδυση για να προσελκύσει περισσότερους ξένους επενδυτές. Προηγουμένως, τα άτομα έπρεπε να επενδύσουν 5 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό μειώθηκε στα 2,5 εκατομμύρια ευρώ ανά συμμετέχοντα για «σχέδια συλλογικών επενδύσεων» τουλάχιστον 12,5 εκατομμυρίων ευρώ. Κάθε συμμετέχων έπρεπε επίσης να δαπανήσει τουλάχιστον 500.000 ευρώ για μια κατοικία στην Κύπρο.
Τον Ιούνιο, η ερευνητική επιτροπή με επικεφαλής τον πρώην πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου Μύρωνα Νικολάτο δημοσίευσε την έκθεση για το ΚΕΠ. Διαπίστωσε ότι σε πάνω από 53 τοις εκατό των περιπτώσεων ο νόμος είχε παραβιαστεί κατά τη χορήγηση «χρυσών» διαβατηρίων, ειδικά όταν πρόκειται για δευτερεύοντες αιτούντες.
Το οικόπεδο της Αρχιεπισκοπής
Τον Φεβρουάριο του 2014, η οικογένεια Αναστασιάδη ενεπλάκη σε μια αξιόλογη συμφωνία ακινήτων, όταν η σύζυγος του Προέδρου, Άντρη, συμφώνησε να πληρώσει στην Εκκλησία της Κύπρου 500.000 ευρώ για έναν κενό οικόπεδο δίπλα στο ιδιωτικό αρχοντικό της οικογένειας.
Το οικόπεδο είχε εκτιμώμενη αξία 695.600 ευρώ το 2013 και οι όροι πώλησης, που εγκρίθηκαν προσωπικά από τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο, επικρίθηκαν από τα κυπριακά ΜΜΕ ως ευνοϊκή προσφορά.
Ο Αρχιεπίσκοπος δεν απάντησε όταν επικοινώνησε με τον OCCRP για σχόλιο.
* Το κείμενο δημοσιεύθηκε στις 9 Αυγούστου με τους πιο κάτω τίτλους:
«The Golden Friends and Neighbors of Cypriot President Nicos Anastasiades»
A villa purchased by Abdulrahman bin Khalid bin Mahfouz in Limassol, Cyprus. Credit: OCCRP
by OCCRP
Cyprus’s “golden passport” program is considered a corrupt free-for-all that gave kleptocrats, oligarchs, and criminals access to European citizenship.
