Τερματικό μέσω Ισραήλ: Προσέγγιση της νέας κυβέρνησης μετά τις εκλογές

Η έκβαση των αυριανών βουλευτικών εκλογών στο Ισραήλ είναι για αρκετούς λόγους σημαντική για την κυπριακή κυβέρνηση, δεδομένης της αναβάθμισης των σχέσεων των δύο κρατών τα τελευταία χρόνια, επί ηγεσίας Νετανιάχου, ιδιαίτερα στα ενεργειακά ζητήματα. Ένα από τα θέματα που επείγει να ξεκαθαρίσει για την κυπριακή πλευρά είναι η προθυμία που θα επιδείξει η νέα κυβέρνηση της γειτονικής χώρας για να συζητήσει το ενδεχόμενο να συναινέσει και να βοηθήσει σε μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου από το κοίτασμα Λεβιάθαν για υγροποίηση σε ένα τερματικό στην Κύπρο.

Πιο γρήγορα
Στη Λευκωσία υπάρχει αισιοδοξία ότι ανεξαρτήτως του αποτελέσματος των εκλογών το Ισραήλ θα συζητήσει με θετικό πνεύμα αυτήν την προοπτική, καθώς η υγροποίηση φυσικού αερίου στο Βασιλικό αποτελεί μια προσιτή και εφαρμόσιμη επιλογή για αξιοποίηση του αποθέματος του Λεβιάθαν που δεν θα χρησιμοποιηθεί για τις ανάγκες ηλεκτροπαραγωγής στο Ισραήλ ή για εξαγωγές μέσω αγωγών σε γειτονικούς προορισμούς. Το γεγονός ότι η επιλογή του αγωγού EastMed θεωρείται όλο και περισσότερο και από πιο πολλούς απομακρυσμένη, το λιγότερο, προοπτική και με δεδομένες τις κακές, σήμερα, σχέσεις Ισραήλ - Τουρκίας, που περιορίζουν τις πιθανότητες ενός αγωγού μεταφοράς ισραηλινού αερίου στα τουρκικά παράλια, δημιουργούν αισιοδοξία ότι τόσο η ισραηλινή κυβέρνηση όσο και οι εταιρείες Noble Energy και Delek, που έχουν τα δικαιώματα εκμετάλλευσης του Λεβιάθαν, θα εξετάσουν προσεχώς σοβαρά την επιλογή υγροποίησης στην Κύπρο. Εκτιμάται ωστόσο στη Λευκωσία ότι σε περίπτωση διατήρησης του Λικούντ και του Νετανιάχου στην εξουσία θα είναι μικρότερος ο χρόνος που θα απαιτηθεί για να λάβουν χώρα ουσιαστικές διαβουλεύσεις για συνεργασία των δύο χωρών και κυρίως των εμπλεκόμενων εταιρειών στην υγροποίηση.

Πάντως, το ανέφερε!
Πληροφορίες του «Πολίτη» από μη κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι κατά την τελευταία συνάντηση κορυφής στο πλαίσιο της τριμερούς συνεργασίας Κύπρου - Ελλάδας - Ισραήλ, στο Τελ Αβίβ (20 Μαρτίου), συζητήθηκε με πρωτοβουλία του Βενιαμίν Νετανιάχου, κατά τη συνάντησή του με την κυπριακή αντιπροσωπεία, και η επιλογή τερματικού LNG στην Κύπρο. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν στον «Π» ότι ο κ. Νετανιάχου κατέστησε σαφές ότι συζητά σοβαρά αυτήν την προοπτική, την οποία στηρίζουν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, τόσο η κυβέρνηση όσο και η ExxonMobil. Οι πληροφορίες μας αναφέρουν ότι και η Noble θεωρεί συζητήσιμη αυτήν την επιλογή, για μια επόμενη φάση ανάπτυξης του Λεβιάθαν.

Ωστόσο, κυβερνητικές πηγές διέψευσαν ότι συζητήθηκε το τερματικό στο πλαίσιο της συνάντησης Αναστασιάδη - Νετανιάχου. Όμως, προκύπτει ότι όντως ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ενέταξε το τερματικό LNG στα δύο-τρία θέματα που θα συζητούσαν οι δύο αντιπροσωπείες, ωστόσο η επίσπευση της ολοκλήρωσης της συνάντησης, για τεχνικό λόγο που είχε να κάνει με το ευρύτερο πρόγραμμα συναντήσεων στο πλαίσιο της τριμερούς, δεν επέτρεψε τελικά τη συζήτηση του τερματικού. Το γεγονός ότι επιβεβαιώνεται η επιθυμία του κ. Νετανιάχου να συζητήσει, με δική του πρωτοβουλία, θέμα τερματικού στην Κύπρο, σε συνδυασμό με τις πληροφορίες ότι ο Ν. Αναστασιάδης θέτει στις προτεραιότητές του την έναρξη, το συντομότερο μετά τις εκλογές στο Ισραήλ, κύκλου διαβουλεύσεων με την κυβέρνηση της χώρας για το τερματικό, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι και για τις δύο χώρες αυτή η επιλογή είναι πλέον επικρατέστερη έναντι οποιασδήποτε άλλης, ανεξαρτήτως του τι δηλώνεται δημοσίως. Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιθυμία αυτή είναι από μόνη της δυνατή να υπερκεράσει τα προβλήματα για το τερματικό. Από την άλλη, αν οι εταίροι του Λεβιάθαν συμφωνήσουν να διοχετεύσουν ποσότητες αερίου στο τερματικό, αυξάνονται οι δυνατότητες να καλυφθούν οι αναγκαίες ποσότητες (περίπου 12 - 15 tcf), έστω και αν δεν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για νέες ανακαλύψεις στην κυπριακή ΑΟΖ τους επόμενους 12-18 μήνες. Το βέβαιο είναι ότι η κυπριακή πλευρά εξακολουθεί να μην υπολογίζει στις ποσότητες που είναι διαθέσιμες για το τερματικό το απόθεμα του Αφροδίτη (μέσος όρος 4 tcf), παρόλο ότι η συμφωνία με Noble - Shell - Delek για ένα νέο συμβόλαιο για την πώληση του κοιτάσματος στο αιγυπτιακό τερματικό Ίντκου παραμένει σε εκκρεμότητα.

H ExxonMobil και ο ρόλος του Ισραήλ στο τερματικό
Όπως γράφουμε ανωτέρω, οι ΗΠΑ βλέπουν θετικά την προοπτική ενός τερματικού LNG στην Κύπρο. Παράλληλα, θεωρούν απομακρυσμένη προοπτική τον EastMed και πολύ δύσκολη την πόντιση αγωγού για σύνδεση των κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου με την Τουρκία.

Η ExxonMobil επίσης θεωρεί βολικότερη επιλογή το τερματικό, υπό την προϋπόθεση να πειστούν και οι εταίροι του Λεβιάθαν να συνδράμουν με σημαντικό ποσοστό επί του συνολικού κοιτάσματος. Υπό τις παρούσες συνθήκες είναι πολύ δύσκολη -και θα απαιτήσει πολλά χρόνια και νέες επιτυχείς γεωτρήσεις- η κατασκευή τερματικού στην Κύπρο χωρίς τη συνδρομή του ισραηλινού αερίου. Είναι πιθανόν ο ρόλος που θα διεκδικήσει ο αμερικανικός κολοσσός στην κατασκευή - διαχείριση ενός τερματικού στο Βασιλικό να είναι μεγαλύτερος της συμμετοχής του με αέριο στην υγροποίηση. Η πρόβλεψη για τον Γλαύκο ανεβάζει τις ποσότητες μεταξύ 5 και 8 tcf. Όποιο σενάριο και να επιβεβαιωθεί, κρίσιμος παράγοντας θα είναι το ποσοστό ανάκτησης αερίου από την πηγή. Η ExxonMobil Κύπρου ενημέρωσε τη Βουλή πρόσφατα ότι προσδοκά σε ποσοστό ανάκτησης περίπου 80% (4 έως 6,4 tcf), ωστόσο ένα μικρότερο ποσοστό ανάκτησης (κάτι που δεν μπορεί να αποκλειστεί στο παρόν στάδιο) θα μπορούσε να περιορίσει την εκμεταλλεύσιμη ποσότητα του Γλαύκου κάτω και από το επιβεβαιωμένο μέσο απόθεμα του Αφροδίτη (4 tcf), στο χειρότερο σενάριο. Η βοήθεια που θα μπορούσε να έλθει από το κοίτασμα Καλυψώ φαίνεται μέχρι στιγμής να είναι μικρή, αν και φαίνεται πως τίποτε δεν θα ξεκαθαρίσει οριστικά χωρίς επιβεβαιωτική γεώτρηση, είτε στο κυρίως κοίτασμα Καλυψώ (τεμάχιο 6) είτε στο 7, όπου φαίνεται να εκτείνεται ένα μέρος του.

Η ExxonMobil προσδοκά πάντως και σε νέες ανακαλύψεις στο τεμάχιο 10, με δεύτερο πιθανότερο γεωτρητικό στόχο τον Κρόνο, στα σύνορα με το τεμάχιο 6. Και αυτό ωστόσο θα απαιτήσει χρόνια, για την προετοιμασία και την εκτέλεση της γεώτρησης, την επιβεβαιωτική και το πρόγραμμα ανάπτυξης μιας νέας ανακάλυψης. Όπως έγραψε χθες ο «Πολίτης», η εταιρεία ενημέρωσε το Υπουργείο Ενέργειας ότι θα προχωρήσει σε επιβεβαιωτική γεώτρηση στον Γλαύκο. Απομένει να καθοριστεί, εντός τριμήνου, ο χρόνος.

Από εκεί και πέρα, προγραμματίζεται αριθμός γεωτρήσεων τέλη του ’19 και μέσα στο ’20, από την κοινοπραξία Total - ENI, κάτι όμως που θα ξεκαθαρίσει μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για την παραχώρηση των δικαιωμάτων του τεμαχίου 7 στις δύο εταιρείες.

Αρνητικό το ΑΚΕΛ
Από τις συζητήσεις και τις τοποθετήσεις κομμάτων που έγιναν μέχρι τώρα, είναι σαφές ότι το ΑΚΕΛ είναι το μόνο κόμμα που δημοσίως διαφωνεί με την προοπτική τροποποίησης του συμβολαίου με την κοινοπραξία του Αφροδίτη για να διευκολυνθεί η πώληση του κοιτάσματος για υγροποίηση στην Αίγυπτο. Αν και οι τελικές πρόνοιες του νέου συμβολαίου δεν είναι γνωστές (αφού η συμφωνία δεν ολοκληρώθηκε ακόμα), το ΑΚΕΛ διά του Νεοκλή Συλικιώτη μιλά για ξεπούλημα του κοιτάσματος, ενώ και ο βουλευτής Κώστας Κώστα εξέφρασε στην Επιτροπή Ενέργειας την αποστασιοποίηση του ΑΚΕΛ από μια συμφωνία, υπό νέους δυσμενέστερους για τη Δημοκρατία όρους, πώλησης του αερίου στο τερματικό Ίντκου. Προς την ίδια κατεύθυνση ήταν και η δήλωση του Χρίστου Χριστοφίδη στο τουίτερ ότι «τώρα είναι η ώρα για το τερματικό. Ο EastMed δεν θα γίνει για οικονομικούς/τεχνικούς λόγους. Ο αγωγός #Israel - #Turkey δεν θα προχωρήσει για πολιτικούς λόγους. Το τερματικό είναι η μόνη διέξοδος για το Ισραήλ. Να αρπάξουμε τώρα την ευκαιρία γιατί τα πολιτικά δεδομένα αλλάζουν». Το κόμμα ευνοεί τη συμπερίληψη των ποσοτήτων του Αφροδίτη σε μια ευρύτερη συνεργασία όλων των εταιρειών που ανακάλυψαν ή θα ανακαλύψουν το επόμενο διάστημα κοιτάσματα, ώστε με την απαραίτητη συνέργεια και των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο Ισραήλ να καταστεί απολύτως εφικτή η κατασκευή τερματικού στο Βασιλικό, ως μια στρατηγική επιλογή από πλευράς Κύπρου.