ΚΥΡΙΑ ΦΩΤΟ :
Βάρκα με 100 και πλέον μετανάστες έφτασε στο Κάβο Γκρέκο στις 20/11/2019. [ΚΥΠΕ, Φ. Ζανέττου]
Τέσσερα παιδιά, όλα μεταξύ 3 και 14 ετών, πνίγηκαν το πρωί της περασμένης Τρίτης (26/10/2021) όταν λέμβος με μετανάστες βυθίστηκε στη θαλάσσια περιοχή της Χίου – υπάρχει κι ένας ενήλικας αγνοούμενος. Οι επιβαίνοντες στη λέμβο κάλεσαν σε βοήθεια μέσω του 112, λέγοντας ότι το σκάφος τους βρίσκεται σε δυσχερή θέση. Το Λιμενικό Σώμα της Ελλάδας διέσωσε 22 άτομα - 14 άνδρες, επτά γυναίκες και ένα παιδί. Στη θαλάσσια περιοχή του ναυαγίου έπνεαν άνεμοι 5 με 6 μποφόρ.
Ο καιρός έχει αλλάξει, αρχίζει να σηκώνει κύμα και να παγώνει η θάλασσα, και οι μεταναστευτικές ροές προς Κύπρο (και αλλού) συνεχίζονται - περίπου μια βάρκα κάθε 10 με 15 μέρες προσεγγίζουν το νησί – τελευταίως έχουν πυκνώσει οι βάρκες που μας έρχονται. Πρόσφυγες, παράτυποι μετανάστες και επαγγελματίες των εμπλεκόμενων -με το Προσφυγικό/Μεταναστευτικό- κυπριακών αρχών, μίλησαν στον «Π» για απαράδεκτες τακτικές που χρησιμοποιεί η χώρα μας με στόχο να αποτρέψει αυτούς τους ανθρώπους να προσεγγίσουν το νησί. Το ότι το Μεταναστευτικό/Προσφυγικό είναι ένα πολύ σοβαρό και δυσεπίλυτο ζήτημα, το οποίο εξελίχθηκε/εξελίσσεται σε μεγάλο πρόβλημα (και) για τον τόπο μας, δεν το αμφισβητεί κανείς. Το θέμα, όμως, είναι η διαχείρισή του και οι τακτικές που εφαρμόζουμε, διότι αφορά ψυχές εξαθλιωμένων ανθρώπων που απελπισμένοι μπαίνουν σε σαπιοκάραβα για μια καλύτερη ζωή – και άλλοι φθάνουν σε στεριά, άλλοι πνίγονται μεσοπέλαγα και άλλοι υποχρεώνονται να επιστρέψουν απ’ εκεί που ξεκίνησαν. Από τη μια είναι το ερώτημα «πόσους να χωρέσει η Κύπρος» και από την άλλη το «τι θα γίνει εάν μια μέρα γεμίσουν τα κυπριακά παράλια με πνιγμένους πρόσφυγες/μετανάστες, μικρούς και μεγάλους, εξ υπαιτιότητας των κακών χειρισμών μας»...
«Πολιτικές οι αποφάσεις»
Ο «Π» μίλησε με πολύ κόσμο εμπλεκόμενο με το θέμα. Άλλοι υπό καθεστώς ανωνυμίας, για λόγους οι οποίοι είναι ευνόητοι, και άλλοι επώνυμα, περιέγραψαν ή και υπονόησαν τακτικές που δεν μας τιμούν ως χώρα και μας αφήνουν εκτεθειμένους ως κράτος μέλος της ΕΕ. Πολλοί -για να μην πούμε όλοι- δακτυλόδειξαν τον υπουργό Εσωτερικών, Νίκο Νουρή, για το γενικό πρόσταγμα σε ότι αφορά διαδικασίες χειρισμού των προσφύγων/άτυπων μεταναστών που φθάνουν στον τόπο μας δια θαλάσσης. Με τη διαχείριση αυτού του προβλήματος εμπλέκονται πολλές κρατικές υπηρεσίες/τμήματα από διάφορα υπουργεία, στις οποίες/στα οποία τέθηκαν από τον «Π» σχετικά ερωτήματα – άλλοι απάντησαν, άλλοι απέφυγαν να τοποθετηθούν με διάφορα προσχήματα. Όλοι ή σχεδόν όλοι, κατέληγαν στο «είναι πολιτικές οι αποφάσεις», «ρωτήστε το υπουργείο Εσωτερικών», «θα σας πει ο κ. Νουρής». Στα συμπεράσματα αυτού του ρεπορτάζ που δουλεύτηκε για πάνω από ένα μήνα, είναι ότι οι συνιστώσες στη διαχείριση του Μεταναστευτικού/Προσφυγικού αφήνουν -ηθελημένα (γιατί βολεύει) είτε αθέλητα (γιατί υποχρεώνονται) να έχει τελικό/τελευταίο λόγο ο υπουργός Εσωτερικών, Νίκος Νουρής, ο οποίος φαίνεται να θέλει (και σε αρκετές περιπτώσεις με το έτσι θέλω) να έχει ενεργό συμμετοχή ακόμα και στις λεπτομέρειες που αφορούν αποφάσεις/χειρισμούς προσφύγων και άτυπων μεταναστών που καταφθάνουν στον τόπο μας δια θαλάσσης – κυρίως στις περιοχές της Αμμοχώστου και κάποιοι στον Πύργο Τηλλυρίας. Οι οδηγίες του υπουργού Εσωτερικών -που φέρεται να δίνει οδηγίες και σε άλλες υπηρεσίες/τμήματα του κράτους που ασχολούνται με αυτό το θέμα αλλά δεν είναι κάτω από το υπουργείο του, γι αυτό και τον αποκαλούν «ο υπερυπουργός»- συχνά περνούν την κόκκινη γραμμή της άσκοπης ταλαιπωρίας και ενδεχομένως να αγγίζουν τα βασανιστήρια, κατά την έκφραση των ανθρώπων που γνωρίζουν πολύ καλά το τι ακριβώς συμβαίνει.
Όλα καταγεγραμμένα
Μιλώντας με πάρα πολλούς επαγγελματίες αλλά και με πρόσφυγες/άτυπους μετανάστες, αποκαλύπτεται δυστυχώς ένας ανατριχιαστικός τρόπος με τον οποίο σκέφτεται και ενεργεί κάποιες φορές ο υπουργός Εσωτερικών αλλά και κάποιοι σε θέσεις κλειδιά που ασχολούνται με το θέμα - τρόπος ο οποίος ανά πάσα στιγμή μπορεί να εκθέσει ανεπανόρθωτα τον τόπο μας, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις -όπως μας λέχθηκε- ωθεί επαγγελματίες ακόμα και στην αυτοκατάργησή τους και ενδεχομένως να τίθονται σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.
Η ζωή τους όλη σε μια τσάντα νάυλον
«Ντύνονται με τα πιο καλά τους ρούχα, κοκεταρισμένοι, για να πάνε, νομίζουν, στη Γη της Επαγγελίας. Με το πιο καλό τους τζιν, με τα πιο καλά τους παπούτσια, και έρχονται με μια τσάντα νάιλον. Η ζωή τους όλη σε μια τσάντα νάιλον. Που έχει μέσα το κινητό τους, τα προσωπικά τους έγγραφα (ταυτότητα εάν έχουν κ.λπ.), άντε και μια φανέλα. Κάποιοι φορούν τα γνωστά αμερικανικά καπελάκια... που είναι μοντέρνα. Μετά από 2-3 μέρες μέσα στη θάλασσα, μεγάλοι και μικροί γίνονται γέρημοι - είναι όλοι τόσο στριμωγμένοι μέσα στις βάρκες, που μέσα σε εκείνον όλο τον χαμό τα μωρά χάνουν τα ρούχα τους και τις καλτσούδες τους και τα παπουτσάκια τους και μένουν μισόγυμνα και ξυπόλυτα». Περιγραφή αυτόπτη μάρτυρα.
Διά θαλάσσης
Εδώ και τέσσερα περίπου χρόνια έχει αυξηθεί η πίεση από τη συστηματική άφιξη προσφύγων/άτυπων μεταναστών στον τόπο μας, διά θαλάσσης και μέσω των κατεχομένων. Το παρόν ρεπορτάζ αφορά την πρώτη περίπτωση (διά θαλάσσης). Σημειώνεται ότι πολλές βάρκες που πλησιάζουν τις ακτές της Κύπρου, ανακόπτονται στα 12 μίλια, και επειδή δεν είναι αξιόπλοες για να επιστρέψουν πίσω (όπως γίνεται στην Ελλάδα που είναι κοντινές οι αποστάσεις των ελληνικών νησιών με τα σημεία απ’ όπου ξεκινούν τα σαπιοκάικα), αναγκαστικά, κατά κάποιο τρόπο, οδηγούνται στα κατεχόμενα κι απ’ εκεί περνούν παράνομα στις περιοχές που ελέγχει η Κυπριακή Δημοκρατία. Με αυτό τον τρόπο καταδεικνύεται η τρύπα της γραμμής καταπαύσεως του πυρός και αναδεικνύεται το πολιτικό (τουρκική κατοχή) και το οικονομικό πρόβλημα στο πλαίσιο της ΕΕ. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Αστυνομίας, Κεφάλαιο «Εδαφική Αρμοδιότητα», «Τα χωρικά ύδατα της Δημοκρατίας περιλαμβάνουν τη θαλάσσια ζώνη που εκτείνεται σε απόσταση 12 ναυτικών μιλίων (ν.μ.) από τις ακτές».
Τακτική... «λάλλαρος»
Στον «Π» λέχθηκε από διάφορες πλευρές ότι δεν γίνεται σωστός και γρήγορος έλεγχος αυτών των ανθρώπων που επιβαίνουν στα σαπιοκάραβα που κατευθύνονται προς τα κυπριακά παράλια και ανακόπτονται ανοικτά, μέσα στη θάλασσα. «Σε πολλές περιπτώσεις λένε ψέματα ή/και δεν έχουν τα προσωπικά τους έγγραφα μαζί τους ή/και υπάρχουν ασυνόδευτα παιδιά τα οποία χρειάζονται προστασία, δεν γίνεται να αφήνονται στο έλεος του Θεού. Πώς μπορεί να γίνει έλεγχος σαν είναι πάνω στην παλιόβαρκα, στη μέση του πουθενά;». Υπάρχει ο ισχυρισμός ότι ταλαιπωρούνται αχρείαστα αυτοί οι άνθρωποι -πολλές φορές η ταλαιπωρία τους αγγίζει τα όρια των βασανιστηρίων- με στόχο να γίνουν παράδειγμα προς αποφυγήν, δηλαδή να αποθαρρυνθούν άλλοι πρόσφυγες και παράτυποι μετανάστες από το να έρθουν στο νησί. «Τι πρέπει να γίνεται» ήταν η ερώτηση που υποβλήθηκε πολλές φορές σε αρκετούς απ’ αυτούς με τους οποίους συνομιλήσαμε στο πλαίσιο αυτού του ρεπορτάζ, και οι απαντήσεις συνοψίζονται στο: «Έρχονται, πρέπει να μεταφέρονται σε ασφαλές μέρος, να διενεργούνται αμέσως οι έλεγχοι και να αποφασίζεται την ίδια ώρα τι θα απογίνουν. Όχι να αφήνονται εσκεμμένα στη θάλασσα για 3, 4, 5 μέρες, μέσα στον λάλλαρο το καλοκαίρι και μέσα στο κρύο και τη θαλασσοταραχή τον χειμώνα, ως μέτρο αντιμετώπισης και αναχαίτισης των μεταναστευτικών ροών».
Η διαδικασία
Η διαδικασία, όπως περιγράφηκε στον «Π», είναι η εξής: Γίνεται συνεχής έλεγχος από τα ραντάρ και η προσπάθεια των κυπριακών αρχών είναι να μην μπαίνουν οι βαρκες των μεταναστών/προσφύγων στη θαλάσσια ζώνη των 12 μιλίων από την ακτή. Ωστόσο, σύμφωνα με τις πηγές που μας μίλησαν, δεν γίνεται πάντα κατορθωτό να κρατηθούν οι βάρκες έξω από τα 12 μίλια και κάποιες φορές πλησιάζουν αρκετά τα κυπριακά παράλια. Αξίζει να αναφερθεί ότι εάν η βάρκα με τους μετανάστες δεν σταματήσει όταν εντοπιστεί από τις αρχές, υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να γίνει αυτό, όπως με σχοινιά που ρίχνονται στη θάλασσα για να πιαστούν πάνω στην προπέλα ώστε να ακινητοποιηθεί το σκάφος κ.λπ. Συνήθως οι διακινητές γνωρίζουν ότι τους συμφέρει να σταματούν, διότι -αν δεν το κάνουν- θεωρείται από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς ότι προσπαθούν να εισέλθουν σε μια χώρα με τη βία, χωρίς να δώσουν αναφορά, άρα παραβαίνουν τις νομοθεσίες και πλέον οι κρατικές αρχές δεν τους αντιμετωπίζουν ως πρόσφυγες/παράτυπους μετανάστες, αλλά ως έγκλημα. Αυτά τα γνωρίζουν και γι' αυτό συνήθως σταματούν. Το σκάφος της Λιμενικής που πάει για ανακοπή, δεν ξέρει ποτέ πόσες ώρες θα διαρκέσει αυτή η διαδικασία. Αναμένει μέσα στη θάλασσα μέχρι να συντονιστούν οι υπηρεσίες, να ληφθούν οι αποφάσεις και να δοθούν σχετικές οδηγίες. Και όταν γίνει η ανακοπή και η σχετική ενημέρωση, πρέπει να έρθει μεγαλύτερο σκάφος να επιβλέπει τη βάρκα με τους μετανάστες/πρόσφυγες. Το πρόβλημα είναι ακριβώς εδώ. Επαγγελματίες με γνώση των πραγμάτων που συμβαίνουν, ανέφεραν στον «Π» ότι ο υπουργός Εσωτερικών επιμένει ότι πρέπει, αφού γίνει η ανακοπή της βάρκας, να αφήνονται οι άνθρωποι μέσα στη θάλασσα για κάποιες μέρες, ασκώντας τους έτσι πίεση για να επιστρέψουν απ’ εκεί που ήρθαν.
Ταλαιπωρία για να μάθουν
Σύμφωνα με την ενημέρωση που τύχαμε από αρμόδια πηγή, μόνον μία και μοναδική φορά πήγαν πίσω, από τις δεκάδες ίσως και εκατοντάδες επιχειρήσεις. Η μοναδική φορά που επιστρέψαν ήταν περίπου 10-15 άντρες, δυνατοί, εύσωμοι, χωρίς προβλήματα, και τους είχαν οι αρχές της Δημοκρατίας για τουλάχιστον 4-5 ημέρες ανοικτά του Κάβο Γκρέκο, πάνω από 12 μίλια. Και επειδή δεν αντέξαν άλλο, τους δόθηκαν προμήθειες, και επέστρεψαν πίσω. Πολύ καλοί γνώστες των όσων τεκταίνονται, υποστηρίζουν ότι το λογικό είναι οι αποφάσεις, για το τι θα γίνει με τους ανθρώπους αυτούς, να λαμβάνονται αμέσως, δηλαδή εάν θα γίνει επαναπροώθησή τους ή εάν θα τους παραλάβουν οι αρχές. Όμως, επισημαίνουν, ακόμα κι αν θα γίνει απέλασή τους, θα πρέπει να μεταφέρονται οι άνθρωποι -οι οποίοι είναι πολύ ταλαιπωρημένοι και έχουν μαζί τους γυναικόπαιδα και βρέφη λίγων μηνών, καμιά φορά και ημερών- σε έναν ασφαλισμένο χώρο, κάπου που να μην ταλαιπωρούνται, και ακολούθως να γίνεται η επαναπροώθησή τους. «Ο ασφαλισμένος χώρος μπορεί να είναι οτιδήποτε ακόμα και ένα σκάφος μέσα στη θάλασσα. Ο υπουργός Εσωτερικών επιμένει να αφήνονται μέσα στη θάλασσα 2, 3, 4 ημέρες, να ταλαιπωρούνται. Μέσα στις σάπιες βάρκες της ντροπής. Αυτή είναι η οδηγία του. Στο τέλος, πρέπει να ξέρετε, όλοι καταλήγουν στην Κυπριακή Δημοκρατία και ακολούθως γίνεται η επαναπροώθηση αυτών που έρχονται από τον Λιβανο και η μεταφορά στα ειδικά κέντρα των υπολοίπων. Απλώς τους μένει η ταλαιπωρία μέσα στη θάλασσα υπό δύσκολες συνθήκες» ισχυρίζεται υψηλόβαθμος επαγγελματίας των κυπριακών αρχών που ξέρει από πρώτο χέρι τι ακριβώς συμβαίνει.
Η ζωή στη βάρκα
Σημειώνεται ότι είναι δημοσιευμένοι στο διαδίκτυο οι κανονισμοί περί ασφάλειας που ισχύουν στην Κύπρο για κάθε διαφορετικό είδος σκαφών (μικρά, ταχύπλοα, αλιευτικά, αναψυχής, φουσκωτά, λέμβοι κ.λπ.). Για παράδειγμα, για περίπου οκτώ (8) μέτρα σκαρί, επτά (7) άτομα μπορούν να είναι πάνω με ασφάλεια. Μια βάρκα οκτώ (8) μέτρα με μετανάστες/πρόσφυγες, μπορεί να έχει πάνω 60-80 άτομα. Πρόσφατα ήρθε στην Κύπρο μία βάρκα σχεδόν 10 μέτρων με πάνω από 100 άτομα, τα μισά μωρά. Για να κάνουν το ταξίδι και να πλησιάσουν στις κυπριακές ακτές, τους παίρνει ίσως 12 ώρες, μπορεί και 18 ώρες, ακόμη και μία μέρα, διότι οι ταχύτητές τους είναι πολύ μικρές. Πάνω σε αυτές τις βάρκες κάθονται οκλαδόν σαν τις σαρδέλλες, ο ένας πας τον άλλο. Χωρίς σκέπαστρα. Καμιά φορά κάθονται και μέσα στο νερό, άμα το σκαρί μπάζει νερά. «Μπορείς να φανταστείς πού κάνουμε την ανάγκη μας. Άμα είναι καλοκαίρι, οι άντρες πέφτουν μέσα τη θάλασσα, αλλιώς μέσα την ψαρόβαρκα, τα μωρά πάνω τους» περιγράφει μετανάστης που είχε ο ίδιος την εμπειρία, διερωτώμενος γιατί πάνω σε ένα σκάφος οκτώ (8) μέτρων, με 50, 60, 80 άτομα, γεμάτο μωρά, πρέπει να παραμένουν για 3 και 4 και 5 ημέρες μέσα στη θάλασσα. Μέσα στον καυτό ήλιο ή με κύματα». Από την πλευρά αξιωματούχων των κυπριακών αρχών, γίνεται μια επίσης συγκλονιστική περιγραφή: «Του εξηγούμε (σ.σ. του Ν. Νουρή) συνέχεια ότι αυτή η τακτική δεν προσφέρει τίποτε, δεν επέστρεψε κανένας πίσω διότι τον ταλαιπωρήσαμε, ούτε σταμάτησαν να έρχονται άλλοι και άλλοι, επειδή τους βασανίζουμε». Γι' αυτό υπάρχουν πολλά παραδείγματα - πάρα πολλοί μετανάστες έχουν πνιγεί στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν ελληνικά παράλια, ιταλικές ακτές και αλλού, χωρίς αυτές οι τραγωδίες να αποτρέψουν άλλους από το να επιχειρήσουν τούτο το πολύ ριψοκίνδυνο θαλάσσιο ταξίδι. Είναι απορίας άξιον, τι διαφορά κάνει το να κρατάμε αυτούς τους ανθρώπους μέσα στον ήλιο της Κύπρου και το αγιάζι του χειμώνα για 4 και 5 ημέρες.
Είχαμε βύθιση
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι επαγγελματίες που είναι πάνω στα σκάφη της Λιμενικής είναι υπεύθυνοι να σταματήσουν τους πρόσφυγες/μετανάστες και να τους προσέχουν. Συνήθως είναι δύο άτομα πάνω σε ένα φουσκωτό, οι οποίοι πρέπει να επιτηρούν 40, 50, 80 άτομα. Το ερώτημα είναι εάν ανατραπεί το σαπιοκάραβο, πώς και ποιον θα πρωτοσώσουν. Σε σχετική ερώτηση, η απάντηση ήταν ότι τα πρωτόκολλα δεν είναι σαφή και βασικά δεν τηρούνται συγκεκριμένα πρωτόκολλα. Συχνά, γίνεται περιγραφή στο Κέντρο μιας πολύ δύσκολης κατάστασης, γίνεται αναφορά για ύπαρξη κινδύνου, αλλά η απάντηση είναι «ανέμενε οδηγίες», οι οποίες μπορεί να αναμένονται για ώρες, μπορεί και μέρες. Πέρσι τον Σεπτέμβρη - Οκτώβρη διαδραματίστηκαν απίστευτα σκληρές καταστάσεις, ενώ αναφέρονται και φέτος περιστατικά που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πιθανόν να επιδεινωθούν τα πράγματα. Την Κυριακή, 19 Σεπτεμβρίου 2021, σημειώθηκε βύθιση, ναυάγιο βάρκας μεταναστών και μόλις που πρόλαβαν να τους σώσουν οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ήταν λίγοι... ευτυχώς.
Φόρτωσε-ξεφόρτωσε μωρά
Η περιγραφή για τις περιπτώσεις που είναι ακυβέρνητες οι βάρκες διότι πέταξαν τη μηχανή ή διότι χάλασε η μηχανή, είναι επίσης συγκλονιστική. Πλησιάζουν τη βάρκα με τους μετανάστες οι της Λιμενικής, μπορεί να είναι νύχτα ή και ξημερώματα, τους λένε στο Κέντρο ότι υπάρχει κίνδυνος και για να αρχίσει η διάσωση, πρέπει να πεισθούν ότι τους μεταφέρεται η πραγματικότητα χωρίς υπερβολές. Και με τη μόνιμη επωδό «ανέμενε οδηγίες» δημιουργείται αχρείαστη καθυστέρηση με ρίσκο κάποιες φορές. Άμα υπάρχει άμεσος κίνδυνος και δεν υπάρχει χρόνος, πρέπει να αναλάβει το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας - Διάσωσης (ΚΣΕΔ). «Το ΚΣΕΔ είναι ανεξάρτητη υπηρεσία του Υπουργείου Άμυνας και υπάγεται απευθείας στον επιχειρησιακό έλεγχο του υπουργού Άμυνας» σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του Κέντρου. Άνθρωποι που γνωρίζουν πολύ καλα τι συμβαίνει, υποστηρίζουν ότι ο υπουργός Εσωτερικών επεμβαίνει και στο ΚΣΕΔ και τους δίνει αυτός οδηγίες, αντί ο υπουργός τους (σ.σ. ο Άμυνας). «Μπαίνει μες τα πόδια μας, χωρίς να έχει γνώσεις για το αντικείμενο. Θέλει να έχει απευθείας επικοινωνία και δίνει οδηγίες, οι οποίες πολλές φορές αφορούν ποιο μωρό θα κατέβει από ένα σκάφος και ποιο όχι». Υπάρχουν περιστατικά όπου, κατάνυχτα, μετακινούνται μωρά από τα σκάφη, με 2 και 3 Μποφόρ, με ό,τι κινδύνους αυτό συνεπάγεται. Πάνε κι έρχονται οδηγίες, κατέβασέ τους τούτους, ξανανέβασέ τους, φόρτωσε-ξεφόρτωσε, και μπορεί να είναι και μωρά, βρέφη, και πάει λέγοντας. Μπορεί να πέσει κάποιος μέσα στη θάλασσα, πώς θα διασωθεί μέσα στα μαύρα μεσάνυχτα. Τόσο απλό είναι. Και χωρίς λόγο αυτή η ταλαιπωρία όλη. Το ποιο μωρό θα μεταφερθεί στη στεριά, είναι δουλειά του νοσηλευτή, καμιά φορά αποφασίζει και ο καπετάνιος (των κυπριακών αρχών) που έχει μπροστά του όλη την εικόνα. Η ενημέρωση που έχουμε είναι ότι ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ΥΠΕΣ έχει άποψη και μπορεί να φέρει αντίρρηση. Ο αρχηγός Αστυνομίας φαίνεται να μην θέλει να έχει λόγο, ίσως να βολεύεται με το να γίνεται αυτό που λέει ο κ. Νουρής. Και η υπουργός Δικαιοσύνης το ίδιο. Και ο υπουργός Άμυνας. Η δε επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, απούσα. Ρωτήθηκαν σχετικά όλοι - συμπεριλαμβάνονται στο ρεπορτάζ οι απαντήσεις τους (θα δημοσιευθεί σε τρία μέρη/ημέρες).
Άσκηση... «Διάσωσης»
Πέρυσι, την περίοδο Αυγούστου - Οκτωβρίου (2020), επιδεινώθηκε η κατάσταση, είχαν αυξηθεί πολύ οι μεταναστευτικές ροές, λόγω και της μεγάλης έκρηξης στη Βηρυτό, στον Λίβανο. Η τακτική ήταν πάλι «αφήνετέ τους μέσα στη θάλασσα. Όσο παραπάνω γίνεται». Υπήρξαν 2-3 περιστατικά πάρα πολύ σοβαρά. Σε μια περίπτωση, σε μεγάλη απόσταση από την ακτή, εντοπίστηκαν έξι άτομα πάνω σε ένα φουσκωτό τέσσερα (4) μέτρα με τρυπημένα τα μπαλόνια, άδεια, και μια μηχανή η οποία δεν είχε βενζίνη όπως έλεγαν οι πρόσφυγες/άτυποι μετανάστες. Οι οδηγίες από το Κέντρο ήταν να απομακρυνθεί το σκάφος των κυπριακών αρχών (σε απόσταση που δεν υπήρχε οπτική επαφή με το φουσκωτό) και στο τέλος η διαταγή ήταν να φύγει, να αποχωρήσει - βασικά εγκαταλείφθηκαν ναυαγοί. Το περιστατικό αυτό έγινε περίπου 40 ναυτικά μίλια ανοικτά, μεταξύ Λάρνακας - Λεμεσού. Τραγική ειρωνεία, εκείνες τις ημέρες, στη συγκεκριμένη περιοχή, γινόταν «τετραμερής Αεροναυτική Άσκηση, με τη συμμετοχή μονάδων της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Ελλάδας, της Γαλλίας και της Ιταλίας στη θαλάσσια περιοχή νοτίως της Λεμεσού, στο πλαίσιο της στενής συνεργασίας των τεσσάρων ευρωπαϊκών χωρών στον τομέα της Άμυνας και Ασφάλειας [...] Ο σχεδιασμός και ο συντονισμός της Άσκησης διεξήχθη από το ΓΕΕΦ σε συνεργασία με τα επιτελεία των τριών χωρών. Επιπλέον, τα πιο πάνω μέσα συμμετείχαν σε εικονικό επεισόδιο έρευνας και διάσωσης υπό τον συντονισμό του Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας». [ΚΥΠΕ, 9/7/2020]. Κάποιοι καμάρωναν το βράδυ στις ειδήσεις για την επιτυχία της Άσκησης Διάσωσης...
Δεν κοιμούνται τα βράδια
Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι σε διάφορες εμπλεκόμενες υπηρεσίες, υπάρχουν σωστοί επαγγελματίες σε θέσεις-κλειδιά. Συναντά κανείς πολύ αξιόλογους ανθρώπους/επαγγελματίες, που δεν κοιμούνται τη νύχτα, που κάνουν τεράστια προσπάθεια να αντιμετωπίσουν το τείχος (κάποιοι αναφέρθηκαν σε «τέρας»). Δηλαδή, είναι υπέρ του να βοηθούν οι κυπριακές αρχές να λήγουν τα επεισόδια και να μην βασανίζονται τα πλάσματα μες τη θάλασσα, αλλά ο υπουργός Εσωτερικών συμπεριφέρεται σαν υπερυπουργός και επεμβαίνει και σε θέματα καθαρά υπηρεσιακά, που προφανώς δεν γνωρίζει. Αυτό το τελευταίο το συναντήσαμε σχεδόν σε όλες τις συνομιλίες που είχαμε για το θέμα. «Εάν μιλούσαν οι αξιωματούχοι στην περίπτωση του Μαρί, έστω και ανώνυμα, δεν θα είχαμε εκείνη την τραγωδία» μας λέχθηκε χαρακτηριστικά.
Υπουργοί και αρχηγός Αστυνομίας (δεν) απαντούν
Τα ερωτήματα που προκύπτουν από το ρεπορτάζ τέθηκαν γραπτώς στους εμπλεκόμενους την περασμένη Τετάρτη, παραμονή της 28ης Οκτωβρίου. Προχθές Παρασκευή πήραμε τις εξής απαντήσεις από τους τρεις υπουργούς και την Αστυνομία:
Νίκος Νουρής (Υπουργός Εσωτερικών)
Ο υπουργός Εσωτερικών απαντά καθημερινά και είναι πάντα στη διάθεση των δημοσιογράφων. Πλην όμως τα όσα μας προωθήσατε δεν συνιστούν δημοσιογραφικά ερωτήματα αλλά από μέρους σας υποβολή συγκεκριμένων θέσεων και αντιποίηση αρχής. Ως εκ τούτου ο υπουργός δεν προτίθεται να απαντήσει.
Χαράλαμπος Πετρίδης (Υπουργός Άμυνας)
Η θέση μας είναι ότι τα θέματα αυτά δεν αφορούν το Υπουργείο Άμυνας.
Στέφη Δράκου (Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξεως)
Η υπουργός έχει μεγάλο φόρτο εργασίας και χρειάζεται τουλάχιστον μια εβδομάδα για να απαντήσει στις ερωτήσεις. Το συντομότερο που μπορεί αυτό να γίνει είναι την Παρασκευή 5 Νοεμβρίου 2021.
Στέλιος Παπαθεοδώρου (Αρχηγός Αστυνομίας)
Δεν είναι θέματα που αφορούν στην Αστυνομία και ως εκ τούτου δεν έχουμε κάτι να απαντήσουμε. Είναι πολιτικές οι αποφάσεις, ίσως το Υπουργείο Εσωτερικών να σας απαντήσει.
Περίπου 90 άτυποι μετανάστες εντοπίστηκαν σε πλοιάριο στο Κάβο Γκρέκο
Δεν άντεξε ο καπετάνιος και η Ριάνα
Οι διηγήσεις για περιστατικά ήταν ατέλειωτες. Ξεχωρίσαμε κάποια που δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος και τις διάφορες πτυχές του. Μεταξύ Αγίας Νάπας και Πρωταρά, μεγάλο σκάφος με μωρά πεινασμένα, χεσμένα πάνω τους, που τσιριλλούσαν - ψήνονταν μες τον ήλιο, εκρούζαν για 5 μέρες, ήταν καύσωνας, 40άρια και βάλε η θερμοκρασία. Ωρύονταν οι επαγγελματίες ότι έπρεπε τουλάχιστον να βγουν στη στεριά τα μωρά, γιατί εξαντλήθηκαν, δεν άντεχαν άλλο. Ζητούσαν συνέχεια μπιμπερό και γάλα για τα μωρά, και η απάντηση η γνωστή: ανέμενε οδηγίες και ανέμενε οδηγίες. Σε κάποια φάση ο καπετάνιος του σκάφους «Ονήσιλλος» δεν άντεξε και παράκουσε τις διαταγές, λέγοντας ότι είναι παράνομες γιατί υπάρχουν αδικαιολόγητες και μεγάλες καθυστερήσεις, και το γύρισε από μόνος του σε Έρευνα και Διάσωση, καλώντας το ΚΣΕΔ, το οποίο του ανταπάντησε ότι είναι κάτω από τις διαταγές της διοίκησής του. Μετά από αυτό τον παρόπλισαν για αρκετό καιρό. Λογικό είναι ότι μετά από αυτό το συμβάν, κανείς δεν θα αναλάβει ποτέ ξανά ανάλογη πρωτοβουλία. Αναφέρονται ακόμη 2-3 περιπτώσεις που ίσα που τη γλύτωσαν μωρά με αφυδάτωση και ηλίαση - και βρέφη, δύο μηνών, τεσσάρων, πέντε μηνών... Εκείνες τις ημέρες, επειδή είχε πολλές αντιδράσεις από τους ασύρματους, μεταφέρθηκε στους επηρεαζόμενους ότι η οδηγία της τότε υπουργού Δικαιοσύνης είναι ότι θα πρέπει να εκτελούνται οι διαταγές όπως ακριβώς δίνονται, διότι οι αποφάσεις είναι πολιτικές.
Στη ζώνη του Μπαρμπαρός
Με άνωθεν διαταγές κατέβαζαν και ξαναρφόρτωναν στην παλιόβαρκα μωρά, μεσάνυχτα. Μωρά που άμα γίνει 8:00 το βράδυ πρέπει να τους δίνεις ένα ποτήρι γάλα, να τα βάζεις για ύπνο, και να τα χαϊδεύεις, και όχι να τα φορτώνεις πάνω στα σκάφη και να τα κουβαλάς κατάνυχτα 3 και 4 ώρες ταξίδι για να πας να τα φορτώσεις μες το χάος πάλε. Και αυτό φαίνεται να έγινε επανειλημμένα, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στον «Π». Μια νύχτα του Σεπτέμβρη του 2020, ο επί καθήκοντι νοσηλευτής έδωσε εντολές να κατέβουν κάποια μωρά, γιατί ήταν εξαντλημένα και δεν μπορούσαν παραμείνουν άλλο πάνω στη βάρκα. Η θάλασσα ήταν ταραγμένη, είχε κύματα, ανεβοκατέβαινε το σκάφος, ήταν πάρα πολύ δύσκολο να κατέβουν τα παιδιά κατάνυχτα. Με πολύ δυσκολία φορτώθηκαν πάνω σε ταχύπλοο και με χίλια βάσανα μεταφέρθηκαν στη στεριά, για να τα δει γιατρός και για περίθαλψη. Είχε νήπια και παιδιά μέχρι 8 χρόνων. Όταν ο καπετάνιος αποφάσισε να κατεβάσει από την παλιόβαρκα περισσότερα μωρά απ’ όσα δήλωσε αρχικά, λόγω της κατάστασης, υπήρξαν αντιδράσεις, του ζητήθηκε ο λόγος. Αυτό το περιστατικό ξεκίνησε αρχές Σεπτεμβρίου και κράτησε για 3-4 ημέρες (τους είχαν τους ανθρώπους μέσα στη θάλασσα). Κατέβασαν παιδιά και 1-2 μάνες, και άφησαν παιδιά της ίδιας οικογένειας πάνω στη βάρκα με τον πατέρα, χωρίστηκαν οικογένειες εκείνη την ημέρα. Στη συνέχεια, σιγά-σιγά οδηγήθηκε το καΐκι εκτός των 12 μιλίων. Το σκάφος των κυπριακών αρχών μπήκε μέσα στη ζώνη ασφαλείας του τουρκικού Μπαρμπαρός και ήρθε αντιμέτωπο με τα συνοδευτικά πλοία του πολεμικού ναυτικού της Τουρκίας, τα οποία το εξανάγκασαν να εγκαταλείψει την περιοχή. Ακολούθησε ηλεκτρονικός πόλεμος, έσβησαν όλα τα ηλεκτρονικά του κυπριακού σκάφους, το οποίο απομακρύνθηκε αφήνοντας τη βάρκα με τους μετανάστες. Υπήρχαν μωρά μέσα στο σκάφος της Κυπριακής Δημοκρατίας, τα οποία ήταν οριακά να πεθάνουν σύμφωνα με τον νοσηλευτή - ήταν μαζί και μια μάνα.
Δεν αντέχετε...
Πληροφορηθήκαμε για περιστατικό του περασμένου Μαΐου (2021), όταν επί τρεις ώρες άκουγαν στην Υπηρεσία Ασθενοφόρων από τον ασύρματο ότι ήρθε μια βάρκα φορτωμένη παιδιά και κάποια έπρεπε οπωσδήποτε να κατέβουν και να μεταφερθούν στη στεριά, αλλά έγκριση για να αρχίσει η επιχείρηση δεν δινόταν - αργούσε πολύ. Δεν άντεξε η επικεφαλής της υπηρεσίας, Ριάνα Κωνσταντίνου, πήρε 3-4 ασθενοφόρα και πήγε με το προσωπικό της επιτόπου, όπου και μεταφέρθηκαν/αποβιβάστηκαν τα παιδιά. Είχε και ένα παιδάκι φρεσκοεγχειρισμένο, επέμβαση ανοικτής καρδίας. Πόσες ώρες να το έχεις πας τη βάρκα... Η Πολιτική Άμυνα φαίνεται ότι εμφανίστηκε την επόμενη ημέρα. Πάντως, στον Τύπο γράφτηκε ότι όλα έγιναν όπως έπρεπε από τη νύχτα (ρούχα για τα παιδιά κ.λπ.).
Αύριο στον «Π» το β’ μέρος του ρεπορτάζ: Τα ρεζιλίκια της επαναπροώθησης, καθώς και γιατί η επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού δεν εμφανίστηκε ποτέ εκεί που αποβιβάζονται τα μωρά των σαπιοκάραβων.
kateliadi@politis-news.com
