«Ο Αβέρωφ Νεοφύτου δεν πείθει καθόλου» του Γιώργου Κουμουλλή

 

Γράφει ο Γιώργος Κουμούλης

Καταρχάς, είναι ουσιώδες να ορίσουμε τον όρο «καλός πολιτικός ηγέτης». Θα χρησιμοποιήσω μια αγγλική λέξη που δεν μπορεί να αποδοθεί με ακρίβεια στα ελληνικά –τη λέξη «statesman». Ο statesman είναι ένας πολιτικός ηγέτης με αναμφισβήτητη ακεραιότητα και προθυμία να υπερασπιστεί αυτό που είναι σωστό, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει παραίτηση από μια θέση στην κυβέρνηση ή απώλεια εκλογών. O statesman, επομένως, διαφέρει από τον πολιτικό, ο οποίος είναι διατεθειμένος να κάνει οτιδήποτε για να εκλεγεί ή να κερδίσει την εξουσία, για να ζήσει πολυτελέστερα, τρυφηλότερα, επιδεικτικότερα.  Σύμφωνα με τον Αμερικανό συγγραφέα James Freeman Clarke, «Η διαφορά μεταξύ ενός πολιτικού και ενός statesman είναι ότι ένας πολιτικός σκέφτεται τις επόμενες εκλογές, ενώ ο  statesman σκέφτεται την επόμενη γενιά».

Έχοντας αυτόν τον ορισμό υπόψη, δεν νομίζω να υπήρξε κανένας Πρόεδρος της ΚΔ που να χαρακτηριστεί ως statesman και αναφέρω μόνο δύο παραδείγματα για τη στήριξη αυτής της θέσης: λίγους μήνες πριν τις εκλογές του 1993, ο Γλάυκος Κληρίδης εγκατέλειψε τις ιδέες Γκάλι που ασπαζότανε και συμπαρατάχθηκε με το απορριπτικό στρατόπεδο, για να εξασφαλίσει την υποστήριξη της υποψηφιότητάς του από το ΔΗΚΟ. Το 2004, το ΑΚΕΛ, υπό την ηγεσία του Δημήτρη Χριστόφια, έκανε στροφή 180 μοιρών προκειμένου να υποστηρίξει το «Όχι» του  Τάσσου Παπαδόπουλου για το Σχέδιο Ανάν. Και στις δύο περιπτώσεις, Κληρίδης και Χριστόφιας έθεσαν το προσωπικό ή/και κομματικό συμφέρον υπεράνω του εθνικού συμφέροντος. Δεν ενήργησαν ως statesmen αλλά ως πολιτικοί.

Η θλιβερή διαπίστωση είναι ότι, στην Κύπρο, οι περισσότεροι από τους πολιτικούς ηγέτες στερούνται τις βασικές και σημαντικές ηγετικές ιδιότητες, όπως η υπευθυνότητα, η διαφάνεια, η ακεραιότητα. Και όπως είναι παγκυπρίως γνωστό, αρκετοί από αυτούς τους ηγέτες αποδείχθηκαν διεφθαρμένοι και εμπλεκόμενοι ακόμα και σε παράνομες δραστηριότητες. Γι΄αυτό δεν πρέπει να ξενίζει που η φράση «πολιτικοί ηγέτες» έχει αρνητικό συνειρμό.

Έχει ο υποψήφιος για την Προεδρία της ΚΔ Αβέρωφ Νεοφύτου τα προσόντα του statesman; Ας ερευνήσουμε το θέμα. Μέχρι πρόσφατα, ο αρχηγός του ΔΗΣΥ ήταν, ίσως, ο πιο ένθερμος θιασώτης της ΔΔΟ. Τώρα, αποφεύγει, όπως ο διάβολος το λιβάνι, να αναφέρει αυτή τη λέξη-ακρωνύμιο. Η λεκτική πονηριά του προχωράει ακόμη πιο πέρα. Στο πρόγραμμα του ΡΙΚ  «Προκλήσεις», της π. Δευτέρας, μας είπε ότι δεν βλέπει τον λόγο να μην συνεργαστεί ο ΔΗΣΥ με τα κόμματα του λεγόμενου κέντρου, αφού κι αυτά, όπως ο ΔΗΣΥ, έχουν ως στόχο «την επανένωση της Κύπρου»! Ο κ. Νεοφύτου γνωρίζει πιο καλά από όλους ότι τα κόμματα του «κέντρου» είναι όλα, πλην ίσως της ΔΗΠΑ, αντιομοσπονδιακά. Πώς θα μπορούσε ο ΔΗΣΥ να συνεργαστεί π.χ. με την ΕΔΕΚ, η οποία υποστηρίζει το ενιαίο κράτος και απορρίπτει όλα τα νεοφιλελεύθερα μέτρα; Θα ήταν μια παρά φύσιν συνεργασία. Γι΄αυτό διερωτάται κάποιος αν θα  επαναληφθεί η κυβίστηση του Κληρίδη του 1992 και να δούμε σύντομα τον Α. Νεοφύτου πρωταγωνιστή των απορριπτικών! Αν όντως γίνει κάτι τέτοιο, μπορεί ο κ. Νεοφύτου να εκλεγεί Πρόεδρος της ΚΔ, αλλά πιθανότατα θα επέλθει η δύση του ΔΗΣΥ.

Είναι όμως κι άλλες συμπεριφορές του Αβέρωφ Νεοφύτου, που καταδεικνύουν τη βουλιμία του για εξουσία, με κάθε τρόπο και κάθε κόστος. Για να αναρριχηθεί στο ύπατο αξίωμα της Κύπρου, χρειάζεται την υποστήριξη του Αναστασιάδη κι έτσι δεν άσκησε την παραμικρή κριτική για την κολοσσιαία και άνευ προηγουμένου διαφθορά της κυβέρνησης. Η εξήγησή του της π. Δευτέρας στο ΡΙΚ είναι ότι «διαφθορά υπήρχε πάντα, υπάρχει και θα υπάρχει», μόνο θυμηδία προκαλεί! Θα ήταν ευχής έργον αν ο κ. Νεοφύτου είχε υπόψη του το απόφθεγμα του αείμνηστου Αλέξανδρου Παπαναστασίου περί δημοκρατίας: «Εις τας δημοκρατίας, τα έλκη δεν καλύπτονται και οι ακολασίαι δεν μένουν ατιμώρητοι».

Επιπλέον, ο Αβέρωφ Νεοφύτου παρευρίσκεται ανελλιπώς στα μνημόσυνα του Γρίβα για να εξασφαλίσει τις ψήφους της Ακροδεξιάς. Παρεμπιπτόντως, εύχομαι να είναι αυτό το κίνητρό του κι όχι η επιθυμία του -που θα ήταν τρισχειρότερα- να τιμήσει τον αρχηγό μιας εγκληματικής οργάνωσης, που ήταν αποδεδειγμένα ο ηθικός αυτουργός ουκ ολίγων δολοφονιών.

Ο κ. Νεοφύτου διετέλεσε τόσα χρόνια αρχηγός κόμματος και δεν κατέλαβε καμιά προσπάθεια να εξαλειφθούν οι πελατειακές σχέσεις των κομμάτων, που θα ήταν το πρώτιστο μέλημα ενός statesman. Αυτό το καρκίνωμα παραμένει και ένα μεγάλο μέρος της ευθύνης επωμίζεται ο πρόεδρος του μεγαλύτερου κόμματος. Στο βιβλίο του «Clientelism and Economic Policy», ο πανεπιστημιακός καθηγητής Άρης Τραντίδης ορίζει το πελατειακό σύστημα ως «την κατανομή πόρων από την πολιτική εξουσία, μέσω μιας συμφωνίας με την οποία οι πολιτικοί –οι πάτρωνες– εξαρτούν αυτήν την κατανομή από την πολιτική υποστήριξη των ωφελουμένων –των πελατών τους. Οι πελατειακές συναλλαγές προκύπτουν εκεί που η πολιτική εξουσία συναντά την κοινωνική και την οικονομική ζωή» (σελίδα 12). Μ΄άλλα λόγια, η διαδικασία διά της οποίας το κράτος διανέμει οικονομικά οφέλη (π.χ. μέσω «Προσφορών»), αναπόφευκτα προϋποθέτει κάποιου είδους επιλογή σχετικά με το ποιος θα είναι ο ωφελούμενος ανάμεσα σε ένα μεγάλο αριθμό υποψηφίων πελατών. Οι πολιτικοί, των οποίων η πολιτική επιβίωση και επιτυχία εξαρτάται από την εκλογή τους, έχουν ένα ισχυρό κίνητρο να διανέμουν πόρους σε εκείνους που θα τους προσφέρουν την πολυτιμότερη μορφή πολιτικής υποστήριξης –όχι απλώς μια και μόνη ψήφο, αλλά χρηματοδότηση για την προεκλογική τους εκστρατεία και ευνοϊκή κάλυψη στα ΜΜΕ. Αυτό το μείζον θέμα αγνόησε παντελώς ο κ. Νεοφύτου.