Έλλειψη πραγματιστών πολιτικών

Στην Κύπρο πάντοτε υπήρχε αφθονία ιδεαλιστών ηγετών, αλλά οξεία έλλειψη πραγματιστών πολιτικών. Είναι, αναμφισβήτητα, κι αυτός ένας λόγος που χάσαμε τη μισή μας πατρίδα και απειλείται με αφανισμό και η υπόλοιπη μισή.

Οι ιδεαλιστές ηγέτες επικεντρώνονται στις οραματιστές, μεγάλες ιδέες. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι εστιάζουν την προσοχή τους περισσότερο στο τελικό αποτέλεσμα παρά στο μονοπάτι για να φτάσουν σ’ ένα στόχο. Το ότι ο τελικός στόχος ενδεχομένως να είναι ανέφικτος δεν καταγράφεται από τα ραντάρ τους. Σύμφωνα με το ABC Thesaurus, τα συνώνυμα του πολιτικά ιδεαλιστή είναι: τελειομανής, ρομαντικός, ονειροπόλος, οραματιστής, ουτοπικός.

Στον αντίποδα των ιδεαλιστών βρίσκονται οι πραγματιστές. Ο πολιτικός πραγματισμός εκτιμά την πραγματικότητα έναντι της ιδεολογίας. Είναι η αναγνώριση ότι, ενώ το πρώτο μέλημα ενός πολιτικού είναι να εκλεγεί, η αμέσως επόμενή του φροντίδα είναι να κάνει αυτό που θεωρεί σωστό, στον βαθμό που ο πολιτικός μπορεί να πείσει τον κόσμο να το υποστηρίξει. Είναι η αναγνώριση ότι το μισό καρβέλι ψωμί είναι καλύτερο από το να μην έχεις ψωμί καθόλου. Είναι όμως και η προθυμία να επιτευχθεί ένας συμβιβασμός, με τον οποίο όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι λαμβάνουν όσο το δυνατόν περισσότερα από αυτά που θέλουν. Είναι η προθυμία να συνεργαστείς με άλλους για κοινούς στόχους, ανεξάρτητα από διαφορές σε άλλους στόχους. Είναι η αναγνώριση από την πολιτική ηγεσία και από τους ψηφοφόρους ότι σε μια δημοκρατία κανείς δεν καταφέρνει να αποκτήσει όλα όσα επιθυμεί. Κάθε εκπρόσωπος και υπουργός είναι ένα συστατικό στο μείγμα της κυβέρνησης. Ο πολιτικός μπορεί να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για να επιτευχθούν οι στόχοι που επιθυμεί, αλλά τελικά ο καθένας πρέπει να αναγνωρίσει ότι το υπόλοιπο έθνος έχει επίσης τους εκπροσώπους και τους βουλευτές του και ο καθένας έχει ίση διεκδίκηση με εκείνον.

Σχεδόν όλοι οι ηγέτες της Κύπρου ήταν ιδεαλιστές. Τα σκήπτρα όμως τα έχει ο Μακάριος. Ως Εθνάρχης της Κύπρου που ήταν, έθεσε ως στόχο, τη δεκαετία του 1950, την ένωση με ένοπλο αγώνα χωρίς την παραμικρή αντίληψη της διεθνούς πραγματικότητας. Και ένα πρωτοετή φοιτητή της Ιστορίας αν ρωτούσε ο Μακάριος, θα του έλεγε ότι ο στόχος της ένωσης ήταν ανέφικτος και ότι η επιδίωξη του στόχου εγκυμονούσε θανάσιμους κινδύνους για τον κυπριακό ελληνισμό, προ πάντων αν λαμβανότανε υπόψη ότι η Ελλάδα δεν ήταν συμπαραστάτρια της Κύπρου σ΄αυτόν τον αγώνα. Λόγω αδήριτης ανάγκης, υπέγραψε τις συμφωνίες Ζυρίχης- Λονδίνου, τις οποίες όμως άρχισε να υπονομεύει ακόμα πριν την επίσημη εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Μετά τα γεγονότα της Κοφίνου, ο Μακάριος απέρριψε, τουλάχιστον για ένα βραχύ χρονικό διάστημα, τον ιδεαλισμό του και συμπεριφέρθηκε σαν ένας ώριμος πραγματιστής. Τον Γενάρη του 1968 εξηγούσε στον κυπριακό λαό ότι ναι μεν η ένωση ήταν ευκταία, πλην όμως ανέφικτη. Με άλλα λόγια, εγκατέλειπε τη λύση της ένωσης και υιοθετούσε εκείνη της ανεξαρτησίας. Δυστυχώς, δεν ήταν συνεπής στον νέο του στόχο και ο πραγματισμός του σταδιακά έσβησε. Ίσως επηρεασμένος από τις κατηγορίες ότι ήταν προδότης, ίσως για να αφοπλίσει τον Γρίβα, άρχισε να μιλάει πάλι για την ένωση. Σε ένα «εθνικό» μνημόσυνο στη Γιαλούσα, το 1971, τόνισε: «Ακεραίαv παρελάβoμεv τηv Κύπρov και ακεραίαv θα την παραδώσωμεv εις τη Μητέρα Πατρίδα».

Αλλά και σήμερα, μετά την καταστροφή του 1974, μετά την απώλεια του Μόρφου, μετά τη διαγραφόμενη απώλεια της Αμμοχώστου, ο πολιτικός ιδεαλισμός υπερισχύει του πραγματισμού. Τις προάλλες, ο κ. Γιώργος Κολοκασίδης εξήγγειλε την υποψηφιότητά του για τις προεδρικές εκλογές του 2023. Το κεντρικό θέμα του εκλογικού μανιφέστο του είναι η απόρριψη της ΔΔΟ και η στροφή προς το ενιαίο κράτος. Ποιος ανεξάρτητος πολιτικός αναλυτής θα ισχυριζότανε ότι η πρόταση του κ. Κολοκασίδη έχει έστω και 0,001% πιθανότητες να υιοθετηθεί από τα ΗΕ, την ΕΕ, για να μην αναφερθώ στην Τουρκία και στους Τουρκοκύπριους; Ότι αυτός ο στόχος είναι παντελώς ανέφικτος; Πρώτος εγώ θα συμφωνούσα ότι το ενιαίο κράτος θα ήταν η ιδανική λύση. Αλλά, δυστυχώς, στην Κύπρο δεν ζούμε σε ένα ιδανικό περιβάλλον και το ενιαίο κράτος είναι ουτοπία. Η επιδίωξη του ενιαίου κράτους θα μπορούσε να καταλήξει στην de jure  διχοτόμηση, με απρόβλεπτες συνέπειες για το μέλλον μας.

Μόνο δύο ΠτΔ ήταν πραγματιστές: οι Γλαύκος Κληρίδης και Γιώργος Βασιλείου. Δεν κατόρθωσαν να λύσουν το Κυπριακό, διότι απέναντί τους είχαν ένα υπερεθνικιστή, τον Ραούφ Ντεκτάς. Αν η Προεδρία ενός εξ αυτών συνέπιπτε με την Προεδρία του Ακιντζί της «ΤΔΒΚ», σίγουρα θα λυνόταν το Κυπριακό. Και οι δυο, Κληρίδης και Βασιλείου, υποστήριξαν ένθερμα το σχέδιο Ανάν. Δραματική έκκληση για «ναι» στο σχέδιο Ανάν απηύθυνε λίγο πριν το δημοψήφισμα ο Κληρίδης, προειδοποιώντας ότι το «όχι» θα κατέληγε στην οριστική διχοτόμηση της Κύπρου που, δυστυχώς, αποδεικνύεται μια προφητική πρόβλεψη.

Ας μου επιτραπεί να βγω για λίγο εκτός θέματος: παρά την απώλεια του Μόρφου και της Αμμοχώστου, παρά τον κίνδυνο πλήρους τουρκοποίησης, υπάρχουν ακόμα πολιτικοί που πανηγυρίζουν για το «ηρωικό όχι» και διαλαλούν ότι η απόφασή τους ήταν πέρα για πέρα 100% σωστή. Το τρομερό «Όχι» τους έχει εκσφενδονίσει στην ευφορία, τη μακαριότητα, τον ναρκισσισμό και τη νάρκη, και δεν αντιλαμβάνονται ότι καθόμαστε όλοι πάνω σε ναρκοπέδιο.