Μετά από 16 χρόνια φαγούρας, συζητήσεων επί συζητήσεων, αλλά και αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων, η ολομέλεια της Βουλής ψήφισε ομόφωνα τον Απρίλιο του 2016 το νομοσχέδιο που νομιμοποιεί την αποτέφρωση των νεκρών, παρά τις ισχυρές ενστάσεις της Εκκλησίας. Μέχρι και σήμερα ο νόμος αυτός, που τιτλοφορείται ως «ο περί της Αποτέφρωσης Ανθρώπινης Σορού Νόμος του 2016», δεν εφαρμόστηκε για δύο κυρίως λόγους:
- Δεν κατατέθηκαν ακόμη στη Βουλή για ψήφιση οι Κανονισμοί με τους οποίους ρυθμίζονται διαδικαστικά ζητήματα κατά την εφαρμογή του νόμου. Οι Κανονισμοί θα πρέπει να ετοιμαστούν από τα Υπουργεία Εσωτερικών, Γεωργίας, Υγείας και Μεταφορών με σκοπό να ρυθμίζουν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα ζητήματα:
- Την αποτέφρωση της ανθρώπινης σορού περιλαμβανομένου του χώρου και του τρόπου.
- Τις ειδικότερες απαιτήσεις και προδιαγραφές για τα φέρετρα ή τους υποδοχείς ανθρώπινης σορού και στον χειρισμό και τοποθέτηση αυτών πριν ή κατά την αποτέφρωση.
- Τις λεπτομέρειες για τον τρόπο διάθεσης της τεφροδόχου ή της τέφρας, και τις προϋποθέσεις και τα κριτήρια έκδοσης από τον Έπαρχο των απαιτούμενων αδειών.
- Τα πρότυπα και τις απαιτήσεις που πρέπει να πληρούνται για τη λειτουργία και συντήρηση των χώρων των αποτεφρωτήρων.
- Τις ειδικότερες σχεδιαστικές, δομικές και λειτουργικές προδιαγραφές που πρέπει να πληρούν ή να ικανοποιούν οι αποτεφρωτήρες.
- Τις διευκολύνσεις και στις υπηρεσίες που πρέπει να παρέχονται από τον φορέα κέντρου αποτέφρωσης.
- Τα ελάχιστα επίπεδα στελέχωσης των κέντρων αποτέφρωσης ως προς τον αριθμό, τα προσόντα, την εμπειρία και την εκπαίδευση του προσωπικού τους ανάλογα με τη δυναμικότητά τους.
2. Η νομοθεσία ενόσω παραμένει ως έχει είναι δύσκολο έως αδύνατο να βρεθεί ιδιώτης επενδυτής για να λειτουργήσει κέντρο αποτέφρωσης. Σύμφωνα με τις οικονομικές μελέτες στις οποίες προέβησαν γραφεία κηδειών που ενδιαφέρθηκαν να επενδύσουν, απαιτείται ένα κονδύλι των €4 εκατ. περίπου για τη λειτουργία ενός κέντρου αποτέφρωσης με βάση τις κτηριολογικές και δομικές απαιτήσεις που τίθενται στην κείμενη νομοθεσία. Πρόκειται για προδιαγραφές που λειτουργούν ως αντικίνητρο στη λειτουργία κέντρων αποτέφρωσης.
Η άλλη λύση είναι να προχωρήσει το κράτος ή οι δήμοι στη δημιουργία ενός κέντρου αποτέφρωσης, με τα γραφεία κηδειών να αγοράζουν υπηρεσίες. Επί τούτου, υπάρχει σχετική πρόνοια στην κείμενη νομοθεσία και συγκεκριμένα το άρθρο 17 το οποίο προβλέπει τα εξής: «Η Δημοκρατία, κατόπιν απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου, δύναται να ιδρύσει και να λειτουργεί κέντρο ή κέντρα αποτέφρωσης, είτε ως κρατικά είτε με τη μορφή νομικού προσώπου δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, χωρίς να απαιτείται η εξασφάλιση της σχετικής άδειας λειτουργίας, αλλά κάθε τέτοιο κέντρο οφείλει να τηρεί και να συμμορφώνεται με όλες τις λοιπές απαιτήσεις και προδιαγραφές που προβλέπει ο παρών νόμος». Επίσης, το άρθρο 33 του νόμου προβλέπει ότι «δήμοι ή κοινότητες, αυτοτελώς ή σε συνεργασία με άλλους γειτονικούς ή όμορους δήμους ή κοινότητες, δύνανται, τηρουμένων των διατάξεων της οικείας αυτών νομοθεσίας και σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου να προωθούν την ίδρυση και λειτουργία κέντρων αποτέφρωσης στη Δημοκρατία με τη μορφή νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, κερδοσκοπικού ή μη, το οποίο θα υπέχει ως φορέας κέντρου αποτέφρωσης τις ευθύνες και τα καθήκοντα που προκύπτουν από τη ίδρυση και λειτουργία του κέντρου αποτέφρωσης».
Είναι, πλέον, ξεκάθαρο μετά και την πάροδο έξι χρόνων ότι ο σχετικός νόμος ψηφίστηκε απλώς για να υπάρχει. Η εκτελεστική εξουσία δεν ασχολείται με το ζήτημα, διαφορετικά θα κατέθετε τους εν λόγω Κανονισμούς και θα προχωρούσε στη λειτουργία κέντρου αποτέφρωσης, εφόσον δεν υπάρχει ενδιαφέρον από τον ιδιωτικό τομέα. Ούτε η Βουλή ενδιαφέρθηκε να μάθει τι απέγινε τελικά ο νόμος που ψήφισε το 2016 και, προπαντός, γιατί δεν εφαρμόστηκε μέχρι σήμερα.
Στις €5.000 το κόστος
Η λειτουργία ενός κέντρου αποτέφρωσης στην Κύπρο κρίνεται επιβεβλημένη προκειμένου να εξυπηρετεί τους χιλιάδες αλλοδαπούς μόνιμους κάτοικους Κύπρου που η θρησκεία ή η κουλτούρα τους επιβάλλει την καύση, καθώς και τους Κύπριους που το επιθυμούν. Μέχρι σήμερα αυτό που γίνεται στην Κύπρο είναι οι νεκροί να μεταφέρονται μέσω των γραφείων κηδειών σε χώρες του εξωτερικού για αποτέφρωση, με τεράστιο οικονομικό και συναισθηματικό κόστος. Στην απουσία, λοιπόν, αδειοδοτημένου κέντρου αποτέφρωσης, τα γραφεία κηδειών συνεργάζονται με κέντρα αποτέφρωσης του εξωτερικού όπου παραπέμπονται οι σοροί για καύση και επιστρέφουν σε τεφροδόχο, πάνω στην οποίαν αναγράφεται το ονοματεπώνυμο του νεκρού ή της νεκρής, ο αριθμός αποτέφρωσης, ο τόπος γέννησης και θανάτου, η ημέρα και ο τόπος αποτέφρωσης. Όπως μας λέχθηκε αρμοδίως, το κόστος για τη μεταφορά και αποτέφρωση ενός νεκρού στο εξωτερικό μπορεί να ανέλθει μέχρι και τις €5.000 περίπου.
Απόφαση από το 2006
Οι προσπάθειες που αναλήφθηκαν για νομοθετική ρύθμιση της καύσης των νεκρών χρονολογούνται από τις 19/7/2006, όταν το Υπουργικό Συμβούλιο ανέθεσε σε νομοπαρασκευαστική επιτροπή με επικεφαλής την τότε Επίτροπο Νομοθεσίας κ. Λήδα Κουρσουμπά την ευθύνη της ετοιμασίας νομοσχεδίου που να ρυθμίζει την εγκατάσταση και λειτουργία στην Κύπρο αποτεφρωτήρων για σκοπούς καύσης νεκρών, υπό τον περιορισμό όπως οι πρόνοιες του νομοσχεδίου να μη εφαρμόζονται για Κύπριους. Η απόφαση αυτή τροποποιήθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τρία χρόνια μετά και συγκεκριμένα στις 22/4/2009 κατόπιν εισήγησης της κ. Κουρσουμπά, ώστε να διασφαλίζεται και για τους Κύπριους χωρίς οποιαδήποτε διάκριση το δικαίωμα αποτέφρωσης. Ταυτόχρονα, με την εν λόγω απόφαση καθορίστηκε ότι το νομοσχέδιο θα επιτρέπει τη λειτουργία κέντρων αποτέφρωσης, είτε ως κρατικών είτε ως οργανισμών δημοσίου δικαίου ή και με καθεστώς ιδιωτικού δικαίου.
