Φυσικό αέριο - Κίνδυνος να μείνουμε ουραγοί και πάλι

 

Η ρωσοουκρανική κρίση έχει αναδείξει σε μεγάλο βαθμό τα τρωτά σημεία της κυπριακής οικονομίας, που δεν είναι άλλα από τη σημαντική εξάρτησή μας στη συγκεκριμένη αγορά, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον τομέα των υπηρεσιών. Ωστόσο, η στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι δυτικές κυρώσεις έχουν αναδείξει ένα εξίσου σημαντικό ζήτημα. Αυτό της δυσκολίας καθορισμού εκ μέρους μας μιας προνοητικής στρατηγικής σε ό,τι αφορά το ζήτημα της ενέργειας.

Ας μην ξεχνάμε πως εδώ και μια δεκαετία από την ανακάλυψη του κοιτάσματος «Αφροδίτη» και τις δηλώσεις των προηγούμενων και νυν κυβερνόντων, ότι η Κύπρος αναμένεται ούτε λίγο ούτε πολύ να μετεξελιχθεί σε μεγάλο ενεργειακό παίκτη, στην πράξη καμία ανάπτυξη του κυπριακού φυσικού αερίου δεν έχει προκύψει. Οι εξελίξεις και τα όσα διαδραματίζονται στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Ανατολικής Μεσογείου, φαίνεται ότι μας έχουν προσπεράσει εδώ και καιρό. Ο κίνδυνος τον οποίο αναφέρουν ειδικοί του τομέα της ενέργειας είναι πως το ενεργειακό παζλ της Ανατολικής Μεσογείου ενδέχεται να επιλυθεί πλέον και χωρίς τη συμμετοχή της Κύπρου. Προς τούτο και οι κινήσεις του Ισραήλ, μιας χώρας η οποία ενώ τα προηγούμενα έτη ήταν απομονωμένη σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της με τον αραβικό κόσμο, και ιδιαίτερα με τις γειτνιάζουσες της χώρες, σήμερα αναλαμβάνει τα ηνία, όχι μόνο για την εξομάλυνση, αλλά και για περιφερειακές συνεργασίες με αιχμή του δόρατος την ενέργεια.

Περιμένουμε τις μελέτες

Με την ανοδική πορεία που παίρνουν οι τιμές ενέργειας έχουν δημιουργηθεί νέα δεδομένα σε σχέση με την εμπορική ανάπτυξη των κυπριακών κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Από την πλευρά των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην κυπριακή ΑΟΖ δεν φαίνεται να υπάρχει κάτι προς δημοσιοποίηση μέχρι στιγμής σε ό,τι αφορά τις γεωτρήσεις στο τεμάχιο 10. Τα αποτελέσματα αναμένεται να ανακοινωθούν τέλος Μαρτίου. Όμως, η ενεργειακή κούρσα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου της οποίας ηγείται το Ισραήλ δεν αφήνει πολλά περιθώρια επιλογών για την πλευρά μας, εκτός εάν σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου εξευρεθούν από τις τρέχουσες και μελλοντικές γεωτρήσεις. Με τα όσα διαδραματίζονται γύρω μας, τις κυρώσεις και την αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί, οι τιμές ενέργειας θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για τα επόμενα έτη, εκτίμησε ο Research Fellow του Atlantic Council, Χαράλαμπος Έλληνας.

Ο κ. Έλληνας επεσήμανε πως δυστυχώς οι εξελίξεις σε ό,τι αφορά τα ενεργειακά θέματα μάς έχουν ξεπεράσει και εξέφρασε την ανησυχία του από το γεγονός πως ήδη το Ισραήλ έχει προχωρήσει σε συμφωνίες εξαγωγής με Αίγυπτο και Ιορδανία, ενώ εμείς ακόμα συζητούμε πώς θα βγάλουμε το φυσικό αέριο από το «Αφροδίτη».

«Συχνά μας αναφέρουν», συνέχισε ο κ. Έλληνας, «πως οι εταιρείες αξιολογούν την κατάσταση σε ό,τι αφορά την εμπορικοποίηση του 'Αφροδίτη' και ότι κάνουν μελέτες εκτιμήσεων. Πέρασαν των δύο έτη από τότε που η Chevron εξαγόρασε το ποσοστό της Noble στο τεμάχιο 'Αφροδίτη'. Ήδη η Noble είχε κάνει τις μελέτες της από πριν για την εμπορικοποίηση ή όχι του τεμαχίου, και εμείς ακόμα περιμένουμε τις αξιολογήσεις των εταιρειών», είπε.

Σε ερώτημα του «Π» εάν από τις γεωτρήσεις που γίνονται στο τεμάχιο 10 της κυπριακής ΑΟΖ προκύψουν καλές ποσότητες οι οποίες θα βοηθήσουν για εξαγωγές στην Αίγυπτο, ο κ. Έλληνας υπέδειξε πως πιθανόν να είναι ένα ενδεχόμενο, αλλά για να γίνουν αυτές οι εξαγωγές θα πρέπει οι εταιρείες να κάνουν και σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές.

«Στο Ισραήλ υπάρχουν οι υποδομές, καθώς οι εταιρείες τα τελευταία έτη έχουν επενδύσει αρκετά. Εμείς, δεν έχουμε κάνει τίποτα», κατέληξε.

EastMed; 

Τις τελευταίες ημέρες, μετά και τις εξελίξεις που έχουν προκύψει σε ό,τι αφορά τη ρωσοουκρανική σύγκρουση και τη δεινή θέση που έχει περιέλθει η Ευρώπη σε ό,τι αφορά την πτυχή της ενεργειακής ασφάλειας, αξιωματούχοι εταιρειών όπως η Chevron και η Edison, επανάφεραν το ζήτημα του αγωγού EastMed. Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Michael Wirth, μιλώντας στο ενεργειακό συνέδριο CERAWeek ανέφερε πως ο συγκεκριμένος αγωγός παραμένει στο τραπέζι. Με τη σειρά του, ο διευθύνων σύμβουλος της Edison, Nicola Monti, είπε μεταξύ άλλων πως «είναι ένα έργο που μπορεί να υλοποιηθεί μέσα σε τέσσερα χρόνια από τη στιγμή που πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις από πλευράς χρηματοδότησης και από πολιτικής άποψης».

Η τελευταία φράση του κ. Monti ουσιαστικά εμπερικλείει όλους τους προβληματισμούς που υπάρχουν γύρω από τη δημιουργία του έργου όλα αυτά τα χρόνια, που έχουν να κάνουν, τόσο με την πολιτική διάσταση, όσο και με την οικονομική. Υπενθυμίζεται ότι οι ΗΠΑ ήδη από τον περασμένο Ιανουάριο μέσω ενός non paper είχαν πληροφορήσει Κύπρο, Ελλάδα και Ισραήλ ότι δεν υποστηρίζουν το έργο για οικονομικούς και περιβαλλοντικούς λόγους, ενώ αντιθέτως υποστηρίζουν την προώθηση του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου Euroasia Interconnector.

Υπενθυμίζεται πως ο Euroasia Interconnector θα ενώνει ηλεκτρικά το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα, και το έργο έχει λάβει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ.

Το Ισραήλ κάνει παιγνίδι 

Όταν πριν περίπου έναν χρόνο το Ισραήλ και η Αίγυπτος έβαλαν τις υπογραφές τους για δημιουργία αγωγού ο οποίος θα μετέφερε τις ποσότητες ισραηλινού φυσικού αερίου μέσω υποθαλάσσιου αγωγού στα δύο τερματικά υγροποίησης της Αίγυπτου, στο Idku και Damietta, οι πιο πολλοί Κύπριοι ζούσαν στον αστερισμό των τριμερών και των θωρακίσεων της ΑΟΖ.

Ωστόσο, πολλοί λίγοι ήταν αυτοί που είχαν αντιληφθεί πως η αλλαγή του παιγνιδιού στη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου είχε ξεκινήσει προ πολλού και ο κίνδυνος να παραμείνει η Κύπρος απλώς παρατηρητής των εξελίξεων ήταν πέραν από ορατός.

Υπενθυμίζεται πως η πρώτη επίσημη συνεργασία του Ισραήλ με γειτονική του χώρα για εξαγωγές του φυσικού του αερίου ήταν τον Σεπτέμβριο του 2016, όταν έπεσαν οι υπογραφές με την Ιορδανία για 15ετή συμφωνία προμήθειας 3 δισ. κ.μ. προς την τελευταία από τα ισραηλινά κοιτάσματα, και συγκριμένα από το κοίτασμα Tamar. Παράλληλα, από το 2022 δεύτερος υποθαλάσσιος αγωγός μέσω Ιορδανίας θα προμηθεύει την Αίγυπτο από το επίσης ισραηλινό κοίτασμα Leviathan. Ο δεύτερος αγωγός αναμένεται να μεταφέρει επιπλέον 3 δισ. κ.μ φυσικού αερίου από τα ισραηλινά κοιτάσματα προς την Αίγυπτο για εγχώρια κατανάλωση. Αυτή τη στιγμή, η τιμή αγοράς του φυσικού αερίου σε Αίγυπτο και Ισραήλ κυμαίνεται γύρω στα 5 δολάρια ανά mmbtu, ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες αγοράζουν σε τιμές οι οποίες αγγίζουν τα 90 δολάρια ανά mmbtu. Υπενθυμίζεται πως πρόσφατα το Τελ Αβίβ τα βρήκε και με τον γειτονικό Λίβανο για την οριοθέτηση της αποκλειστικής οικονομικής τους ζώνης, ενώ αναμένεται στο εγγύς μέλλον να προμηθεύει τη χώρα με ισραηλινό φυσικό αέριο. Παράλληλα, αξίζει να σημειώσουμε πως Ισραήλ και Τουρκία αναζητούν τρόπους αναβάθμισης των μέχρι σήμερα τεταμένων σχέσεών τους.

Τέλος, υπενθυμίζεται ότι μετά από εντατικές διαβουλεύσεις με τις παλαιστινιακές αρχές, το Ισραήλ κατάφερε να προχωρήσει σε συμφωνίες ώστε να προμηθεύει τις παλαιστινιακές περιοχές της Γάζας και της Δυτικής Όχθης με ηλεκτρισμό. Αυτή την περίοδο οι Παλαιστίνιοι της Δυτικής Όχθης προμηθεύονται εξ ολοκλήρου ηλεκτρισμό από το Ισραήλ, ενώ πέραν του 60% των αναγκών για τη Γάζα εισάγονται μέσω ηλεκτρισμού, επίσης από Ισραήλ.