Κύπρος, ΕΕ. πρόσφυγες και μετανάστες - Πού κατέληξαν τα €117 εκατομμύρια

 

 

Τα επίσημα στοιχεία που κατατέθηκαν στη Βουλή από τον υπουργό Εσωτερικών κ. Νίκο Νουρή αποκαλύπτουν το τεράστιο και πολύμορφο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κυπριακή Δημοκρατία με τις ανεξέλεγκτες προσφυγικές-μεταναστευτικές ροές, που η Τουρκία εκμεταλλεύεται και εργαλειοποιεί για να απειλεί και να εκβιάζει την Ευρώπη.

 

Τα νούμερα μιλούν από μόνα τους: Από το 2009 ώς το 2021 αφίχθηκαν στην Κυπριακή Δημοκρατία συνολικά 63.954 πρόσωπα τα οποία αιτήθηκαν άσυλο. Η πλειοψηφία αφορά άνδρες. Περιλαμβάνονται και 2.202 ασυνόδευτα ανήλικα παιδιά. Τα τελευταία 13 χρόνια περισσότεροι από 30 χιλιάδες μετανάστες, προερχόμενοι κυρίως από αφρικάνικές χώρες, έφτασαν στο ψευδοκράτος μέσω του αεροδρομίου της Κωνσταντινούπολης και των λιμανιών της Αττάλειας και της Μερσίνας και πέρασαν παράνομα στην Κυπριακή Δημοκρατία από τη νεκρή ζώνη.

Η Κυπριακή Δημοκρατία λαμβάνει χρηματοδότηση από ευρωπαϊκά ταμεία προκειμένου να αντεπεξέλθει στις τεράστιες ανάγκες που προκύπτουν για σίτιση και φιλοξενία αυτών των χιλιάδων ανθρώπων, προσφύγων και οικονομικών μεταναστών που αναζητούν μια καλύτερη ζωή στην ΕΕ, μέχρι να εξεταστούν οι αιτήσεις τους για άσυλο. Πρόκειται για μια αδικαιολόγητη, χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία, η οποία, βαλτώνει στα δικαστήρια στα οποία προσφεύγουν όλοι ανεξαιρέτως οι μετανάστες των οποίων οι αιτήσεις για άσυλο απορρίπτονται σε μια προσπάθεια να πετύχουν ακύρωση των απορριπτικών αποφάσεων της Υπηρεσίας Ασύλου.

Σύμφωνα με τη Μονάδα Ευρωπαϊκών Ταμείων του Υπουργείου Εσωτερικών, για την προγραμματική περίοδο 2014-2020 η Κυπριακή Δημοκρατία έλαβε χρηματοδότηση από την Ε.Ε ύψους €117 εκατ. και διεκδικεί ακόμη περισσότερα για την προγραμματική περίοδο 2021-2027. Η Μονάδα Ευρωπαϊκών Ταμείων είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων που προορίζονται για την υλοποίηση έργων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του Υπουργείου Εσωτερικών. Τα Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ από τα οποία αντλεί κονδύλια η Μονάδα Ευρωπαϊκών Ταμείων του Υπουργείου Εσωτερικών αποτελούνται από δύο ταμεία που συστάθηκαν στο πλαίσιο της προγραμματικής περιόδου 2014-2020 κάτω από τον τομέα των Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ. Πρόκειται για το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης και το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας το οποίο χωρίζεται σε δύο επιμέρους χρηματοδοτικά εργαλεία: Σύνορα και Θεωρήσεις και Αστυνομική Συνεργασία.

Το εθνικό πρόγραμμα που καταθέσαμε στις Βρυξέλλες για άντληση ευρωπαϊκών κονδυλίων από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης για την προγραμματική περίοδο 2014-2020 εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 29/7/2015 και το εθνικό πρόγραμμα από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας εγκρίθηκε στις 31/7/2015. Η περίοδος υλοποίησης των έργων με συγχρηματοδότηση από τα Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων 2014-2020 εκτείνεται μέχρι τις 31/12/2022. Ωστόσο, αναμένεται να δοθεί παράταση μέχρι τα τέλη του 2023 για υποβοήθηση των κρατών μελών στη διαχείριση της παγκόσμιας κρίσης που προέκυψε ως απότοκο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Όσον αφορά δε τα ποσοστά χρηματοδότησης εκάστου έργου, βάσει των κανονισμών των ταμείων μπορεί να προέλθει από ενωσιακούς πόρους μέχρι και το 75% του προϋπολογισμού ενός έργου ενώ το υπόλοιπο 25% πρέπει να προέρχεται από εθνικούς πόρους. Εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και της συνεπαγόμενης οικονομικής πίεσης προς τον εθνικό προϋπολογισμό αλλά και της πανδημίας του κορωνοϊού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε αίτημα της Δημοκρατίας για υψηλότερο ποσοστό ενωσιακής χρηματοδότησης. Ως εκ τούτου, τα πλείστα έργα της προγραμματικής περιόδου 2014-2020 έλαβαν χρηματοδότηση μέχρι και 90% από ευρωπαϊκά κονδύλια.

€117 εκατ. για 149 έργα

Για την προγραμματική περίοδο 2014-2020 η Κυπριακή Δημοκρατία έλαβε χρηματοδότηση ύψους €107 εκατ. από τα Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων ως ακολούθως:

• Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης - €39.105.838. Στόχος του ταμείου είναι η υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών για την υιοθέτηση και ανάπτυξη ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου και μετανάστευσης, μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής ένταξης νόμιμων μεταναστών και δικαιούχων διεθνούς προστασίας και μιας αποτελεσματικής πολιτικής επιστροφών, τηρώντας πάντα τις αρχές της αξιοπρέπειας και της διασφάλισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

• Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (Σύνορα και Θεωρήσεις) - €58.527.021. Το ταμείο εστιάζει στη στήριξη των προσπαθειών της Κύπρου και άλλων χωρών στο να προετοιμαστούν για ένταξή τους στον χώρο Σένγκεν, να διαχειρίζονται με αποτελεσματικότητα τη διαδικασία εκδόσεως θεωρήσεων και να εξασφαλίζουν την ασφαλέστερη επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων.

• Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (Αστυνομική Συνεργασία) - €9.245.335. Το ταμείο στοχεύει στην αποτελεσματικότερη πρόληψη και καταπολέμηση του διασυνοριακού οργανωμένου εγκλήματος σε τομείς όπως η διακίνηση ναρκωτικών, η εμπορία ανθρώπων, η τρομοκρατία και η διαφθορά αλλά και στη διαχείριση κρίσεων. Ενισχύοντας, παράλληλα, την αστυνομική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

Πέραν των €107 εκατ. που παραχωρήθηκαν στην Κυπριακή Δημοκρατία μέσω των πιο πάνω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζοντας τις αυξημένες μεταναστευτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μας παραχώρησε επιπλέον ποσό €10,2 εκατ. ως έκτακτη βοήθεια για την υλοποίηση έργων.

Σύμφωνα με τη Μονάδα Ευρωπαϊκών Ταμείων του Υπουργείου Εσωτερικών, κατά την προγραμματική περίοδο 2014-2020 υλοποιήθηκαν ή υλοποιούνται 149 έργα. Τα 97 έργα είναι ενταγμένα κάτω από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, τα 36 κάτω από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας - Σύνορα και Θεωρήσεις και τα υπόλοιπα κάτω από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας - Αστυνομική Συνεργασία. Όσον αφορά το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης ολοκληρώθηκαν μέχρι σήμερα τα 85 από τα 97 έργα, στο Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας - Σύνορα και Θεωρήσεις ολοκληρώθηκαν τα 18 από τα 36 έργα ενώ στο Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας - Αστυνομική Συνεργασία ολοκληρώθηκαν μέχρι σήμερα τα εννέα από τα 16 έργα.

Ποιοι πήραν τα λεφτά

Δυνητικοί τελικοί δικαιούχοι για υλοποίηση έργων που εντάσσονται στο Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας είναι κρατικές αρχές, τοπικοί δημόσιοι φορείς, μη κυβερνητικές οργανώσεις, διεθνείς δημόσιοι οργανισμοί και εταιρείες ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου. Δικαιούχοι που υλοποιούν έργα με απευθείας ανάθεση είναι το Υπουργείο Εξωτερικών, η Αστυνομία, το Κέντρο Συντονισμού, Έρευνας και Διάσωσης, το Υπουργείο Εσωτερικών (Υπηρεσία Ασύλου, Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, Πολιτική Άμυνα) και η Δικαστική Υπηρεσία.

Ειδικότερα, τα ευρωπαϊκά κονδύλια κατανεμήθηκαν ως ακολούθως:

1. Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης - €39.105.838 με σκοπό να διατεθούν για έργα στους ακόλουθους τομείς: €13,5 εκατ. - άσυλο, ένταξη - €11,7 εκατ., επιστροφή - €9,4 εκατ., αλληλεγγύη - €200.000, μετεγκατάσταση/επανεγκατάσταση - €900.000 και τεχνική βοήθεια - €2,8 εκατ. Μέχρι σήμερα υπογράφηκαν έργα με συνολικό προϋπολογισμό €37,5 εκατ. Ανάμεσα σε άλλα και τα ακόλουθα:

* Άσυλο: Δημιουργία ιατρικού εξεταστικού κέντρου πλησίον του κέντρου πρώτης υποδοχής «Πουρνάρα» στην Κοκκινοτριμιθιά. Υποστήριξη της λειτουργίας του κέντρου υποδοχής και φιλοξενίας αιτητών διεθνούς προστασίας στην Κοφίνου. Στήριξη των λειτουργικών εξόδων του χώρου κράτησης απαγορευμένων μεταναστών στη Μενόγεια. Οδοντιατρική εξέταση ασυνόδευτων ανηλίκων για προσδιορισμό της ηλικίας τους. Παροχή νοσηλευτικών υπηρεσιών και υπηρεσιών ψυχικής υγείας στο κέντρο υποδοχής και φιλοξενίας αιτητών διεθνούς προστασίας στην Κοφίνου και στον χώρο κράτησης απαγορευμένων μεταναστών στη Μενόγεια. Λειτουργία ανοικτού κέντρου υποδοχής για ασυνόδευτους ανήλικους. Ενίσχυση και παροχή υποστήριξης στην Υπηρεσία Ασύλου.

* Ένταξη: Ενίσχυση του τομέα μετανάστευσης του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, λειτουργία κέντρων εξυπηρέτησης μεταναστών, εφαρμογή προγραμμάτων ένταξης από τοπικές αρχές και εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας καθώς και παροχής υπηρεσιών διαμεσολάβησης.

*Επιστροφή: Στήριξη των λειτουργικών εξόδων του χώρου κράτησης απαγορευμένων μεταναστών στη Μενόγεια, αναγκαστικές και εθελούσιες επιστροφές από το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, μηχανισμός παρακολούθησης των διαδικασιών αναγκαστικών επιστροφών, κέντρο υποβοηθούμενων εθελούσιων επιστροφών και επανένταξης.

*Αλληλεγγύη: Μετεγκατάσταση 30 ευάλωτων αιτητών ασύλου από την Κύπρο στη Φιλανδία.

2. Χρηματοδότηση από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (Σύνορα και Θεωρήσεις) - €58.527.021 με σκοπό να διατεθούν για έργα στους ακόλουθους τομείς: Υποστήριξη κοινής πολιτικής θεωρήσεων - €3,4 εκατ., σύνορα - €46,3 εκατ., λειτουργική ενίσχυση - €6,5 εκατ. και τεχνική βοήθεια - €2,3 εκατ. Μέχρι σήμερα υπογράφηκαν έργα με συνολικό προϋπολογισμό €50,4 εκατ. Μεταξύ άλλων χρηματοδοτήθηκαν τα ακόλουθα έργα:

* Υποστήριξη Κοινής Πολιτικής Θεωρήσεων: Αγορά και εγκατάσταση εξοπλισμού για τη διαπίστωση της γνησιότητας εγγράφων και εντοπισμό πλαστών εγγράφων κατά την έκδοση θεωρήσεων εισόδου μικρής διάρκειας, ενίσχυση των προξενικών τμημάτων των διπλωματικών αποστολών της Δημοκρατίας για έκδοση μικρής διαρκείας θεωρήσεων εισόδου και εργοδότηση φρουρών ασφαλείας για τα προξενικά τμήματα.

*Σύνορα: Αγορά εξοπλισμού και αναβάθμιση συστημάτων για ανάπτυξη του συστήματος Schengen-Sirene, αγορά φουσκωτών σκαφών διάσωσης, αγορά νέων και αναβάθμιση υφιστάμενων συστημάτων πληροφορικής της Αστυνομίας, αναβάθμιση του χώρου προσωρινής φιλοξενίας ατόμων που χρήζουν διεθνούς προστασίας στο Πουρνάρα Κοκκινοτριμιθιά, δημιουργία κέντρου διαχείρισης και συντονισμού μεταναστευτικής ροής και προσφύγων από τη Μέση Ανατολή, εγκατάσταση περιπτέρων διαβατηριακού ελέγχου στους αερολιμένες Λάρνακας και Πάφου, ανέγερση μόνιμων εγκαταστάσεων και αγορά συστήματος παράκτιας παρακολούθησης.

*Λειτουργική ενίσχυση: Παροχή υπηρεσιών συντήρησης και υποστήριξης του μηχανογραφικού εξοπλισμού και λογισμικού του συστήματος θεώρησης διαβατηρίων, προμήθεια - ανανέωση προϊόντων Oracle (αδειών χρήσης) για το εθνικό σύστημα Schengen-Sirene, υποστήριξη της λειτουργίας του χώρου προσωρινής φιλοξενίας ατόμων στο Πουρνάρα.

3. Χρηματοδότηση από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (Αστυνομική Συνεργασία) - €9.245.335 με σκοπό να διατεθούν για έργα στους ακόλουθους τομείς: Πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας - €5,8 εκατ., κίνδυνοι και κρίση - €2,8 εκατ. και τεχνική βοήθεια - €600.000. Το συγκεκριμένο κονδύλι απορροφήθηκε σχεδόν στην ολότητά του καθώς υπογράφηκαν έργα με συνολικό προϋπολογισμό €9 εκατ. Παραδείγματα έργων που χρηματοδοτήθηκαν είναι τα εξής:

*Πρόληψη και καταπολέμηση της εγκληματικότητας: δημιουργία κέντρου επιχειρήσεων ως μοναδικού σημείου επαφής (Single Point of Contact - SPOC) για ανταλλαγή πληροφοριών με άλλα κράτη μέλη, εκπαιδεύσεις για ενίσχυση των επιχειρησιακών ικανοτήτων της Αστυνομίας για την πρόληψη και καταπολέμηση του εγκλήματος και ενίσχυση ικανότητας ανταλλαγής πληροφοριών.

* Κίνδυνοι και κρίση: Αγορά εξοπλισμού για ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας της Αστυνομίας στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας όπως είναι η αγορά αλεξίσφαιρων γιλέκων και οχημάτων μεταφοράς αντιοχλαγωγικών ομάδων.

Διεκδικούμε άλλα €135 εκατ.

Για τη νέα προγραμματική περίοδο 2021-2027 τα Ταμεία Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ θα αποτελούνται από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, το Ταμείο για τη Διαχείριση των Συνόρων και των Θεωρήσεων το οποίο αποτελεί μετεξέλιξη του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας (Σύνορα και Θεωρήσεις) της προγραμματικής περιόδου 2014-2020 καθώς και από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας - Αστυνομική Συνεργασία. Τα νέα εθνικά προγράμματα της Κύπρου αναμένεται να εγκριθούν εντός του έτους.

Ειδικότερα, για την περίοδο 2021-2027 η Κύπρος διεκδικεί από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης συνολική χρηματοδότηση ύψους €59.127.196, ποσό κατά 50% μεγαλύτερο από το συνολικό ποσό που δόθηκε κατά την προγραμματική περίοδο 2014-2020. Από το Ταμείο για τη Διαχείριση των Συνόρων και των Θεωρήσεων η Κύπρος διεκδικεί συνολική χρηματοδότηση €49.084.129, ποσό κατά 42% μεγαλύτερο από το αντίστοιχο ποσό που έλαβε η Κύπρος κατά την προγραμματική περίοδο 2014-2020. Τέλος, από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας η Κύπρος διεκδικεί χρηματοδότηση ύψους €24.982.738, ποσό κατά 170% μεγαλύτερο από το συνολικό ποσό που έλαβε κατά την προγραμματική περίοδο 2014-2020. Σύμφωνα με τη Μονάδα Ευρωπαϊκών Ταμείων του Υπουργείου Εσωτερικών κατά τη διάρκεια υλοποίησης των πιο πάνω προγραμμάτων τα ευρωπαϊκά κονδύλια αναμένεται να αυξηθούν.

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, που είναι η ανεξάρτητη εξωτερική ελεγκτική αρχή της ΕΕ, πραγματοποιεί εξονυχιστικούς ελέγχους για να εξακριβώνει κατά πόσο οι πόροι της ΕΕ συλλέγονται και δαπανώνται σωστά, αν αξιοποιούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και με την απαιτούμενη λογοδοσία. Προς την κατεύθυνση αυτή, ελέγχει κάθε πρόσωπο ή φορέα που διαχειρίζεται ευρωπαϊκά κονδύλια όπως για παράδειγμα, με επιτόπιους ελέγχους στα όργανα της ΕΕ, στα κράτη μέλη και τις χώρες που λαμβάνουν βοήθεια από την ΕΕ. Στο πλαίσιο των εκθέσεων ελέγχου, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διατυπώνει πορίσματα και συστάσεις που απευθύνονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών. Κάθε υπόνοια σχετική με απάτη, διαφθορά ή άλλη παράνομη δραστηριότητα που αφορά ευρωπαϊκά κονδύλια διαβιβάζεται στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) για τις δικές της ενέργειες.