Θα προκύψει κάτι από τη νέα συνάντηση των δύο ηγετών των κοινοτήτων την ερχόμενη Παρασκευή; Τα δεδομένα μαρτυρούν πως όχι. Έναν μήνα μετά τη συνάντησή τους αρχές Απριλίου, συναντώνται εκ νέου χωρίς να είναι ξεκάθαρο το πεδίο δράσης τους από τη στιγμή κατά την οποία και από τους δύο ξεχωριστά, πέρα από γενικές τοποθετήσεις, δεν διακρίνεται συναντίληψη, τουλάχιστον για τα ζητήματα που αφορούν τα ΜΟΕ, και δεν φαίνεται ώς τώρα η πιθανότητα να υπάρξουν συγκλίσεις κυρίως στη διάνοιξη νέων οδοφραγμάτων.
Να σημειωθεί ακόμη πως μέσα από τις δηλώσεις των δύο ηγετών των προηγούμενων ημερών διαπιστώνεται διάσταση και σε σχέση με το περιεχόμενο της διαδικασίας. Από τη μια ο Νίκος Χριστοδουλίδης θεωρεί πως ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας βρίσκεται ήδη σε διαδικασία συζήτησης ζητημάτων ουσίας, ενώ ο Τουφάν Έρχιουρμαν θεωρεί πως της σοβαρής συζήτησης επί της ουσίας ο Γενικός Γραμματέας θα ηγηθεί μετά την ολοκλήρωση της κυπριακής προεδρίας.
Τίποτα επί των ΜΟΕ
Θυμίζουμε ότι στην τελευταία τους συνάντηση τον Απρίλιο, όπως διαφάνηκε μέσα από το ανακοινωθέν των Ηνωμένων Εθνών, είχε διατυπωθεί η εκτίμηση ότι οι δύο ηγέτες ανέθεσαν στους διαπραγματευτές να συνεχίσουν τον διάλογο ώστε να οριστικοποιηθούν τα θέματα που εν δυνάμει θα μπορούσαν να συμφωνηθούν έτσι που σε μια νέα συνάντηση θα γίνονταν και από κοινού ανακοινώσεις.
Με βάση τις πληροφορίες που υφίστανται, δεν φαίνεται επί του παρόντος να υπάρχει διέξοδος στα ΜΟΕ που να αφορά τα οδοφράγματα, αν κρίνουμε από τις δηλώσεις κυρίως του Τουρκοκύπριου ηγέτη σε σχέση με τη συζήτηση για τα τέσσερα οδοφράγματα που βρίσκονται στο τραπέζι.
Να σημειωθεί βεβαίως πως η συνάντηση των δύο στις 6 του Μάη δεν πραγματοποιείται υπό τις καλύτερες συνθήκες αφού δηλώσεις ένθεν κακείθεν έχουν βαρύνει το κλίμα το οποίο πλήγηκε και από τα όσα συμβαίνουν στη νεκρή ζώνη, κυρίως στην Πύλα.
Εν αναμονή
Ωστόσο η συνάντηση μπορεί να αποτελέσει μια νέα ευκαιρία να διευκρινιστούν κάποια ζητήματα, ενώ προφανώς θα αναμένεται και η στάση του Γενικού Γραμματέα σε σχέση με τις εντολές που θα δώσει εκ νέου στην απεσταλμένη του Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία αναμένει το πράσινο φως για να επιστρέψει στη Λευκωσία.
Θα πρέπει πάντως να εστιαστεί ως θετικό το γεγονός ότι ακόμη και σε κάποιες συνθήκες αδιευκρίνιστες ή καλύτερα υπό ενός ομιχλώδους τοπίου, η συνάντηση τουλάχιστον συντηρεί ένα πεδίο ενδιαφέροντος, εν αναμονή του επόμενου βήματος το οποίο φαντάζει ως δεδομένο από τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και το οποίο κινείται στην καλύτερη περίπτωση αρχές Ιουλίου. Τα μέρη και κυρίως τα Ηνωμένα Έθνη, εκ της εμπειρίας τους και με βάση τα σημερινά δεδομένα, σημειώνουν σε κάθε κατεύθυνση ότι ο χρόνος στο Κυπριακό δεν δίνει καμία πολυτέλεια στις πλευρές για ακόμη μια αργοπορία. Η απεσταλμένη του ΓΓ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, στη βάση της παραμέτρου του χρόνου, όλο το προηγούμενο διάστημα ασκούσε πίεση προς τις πλευρές.
Παράλληλη αντίληψη
Στην παρούσα φάση του Κυπριακού αυτό που είναι παγκοίνως διαπιστωμένο είναι ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Τουφάν Έρχιουρμαν κινούνται σε δύο παράλληλες γραμμές αντίληψης. Όχι επειδή δεν μπορούν αλλά επειδή προς το παρόν δεν επιλέγουν να κάνουν ασκήσεις σύγκλισης. Η διαφωνία τους δεν περιορίζεται σε επιμέρους ζητήματα αλλά είναι ξεκάθαρο ότι επεκτείνεται ακόμη και στον ορισμό της ίδιας της διαδικασίας. Από τη μία, γίνεται λόγος για «εξέλιξη» και «κινητικότητα». Από την άλλη, για απλές επαφές χωρίς διαπραγματευτικό χαρακτήρα. Αυτή η απόσταση δεν είναι απλώς σχηματική αλλά ένδειξη ότι δεν υπάρχει κοινό σημείο εκκίνησης.
Φορέας «νέας πρωτοβουλίας»
Η στάση του Προέδρου της Δημοκρατίας δείχνει μια προσπάθεια να αποδοθεί περιεχόμενο σε κάτι που ακόμη εκ των πραγμάτων δεν γνωρίζουμε τις παραμέτρους του. Η επίκληση του Αντόνιο Γκουτέρες ως φορέα μιας «νέας πρωτοβουλίας» η οποία μάλιστα είναι σε εξέλιξη, δημιουργεί προσδοκίες αλλά δεν συνοδεύεται από σαφείς επιλογές στο πεδίο. Δεν προκύπτει ποιο ακριβώς είναι το πλαίσιο, ποια είναι τα όρια της συζήτησης ή ποια βήματα θεωρούνται αποδεκτά. Το αποτέλεσμα είναι δημιουργείται η εικόνα κινητικότητας αλλά στην ουσία δεν υπάρχουν στοιχεία που να τη δικαιολογούν. Τουλάχιστον στη συγκεκριμένη συγκυρία.
Η αναζήτηση διεξόδου
Με βάση πληροφορίες του «Π» στην έκδοση της περασμένης Κυριακής, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών έχει εξασφαλίσει τη συγκατάθεση της Άγκυρας για μια νέα προσπάθεια στο Κυπριακό. Μαζί με τους συμβούλους αλλά και την απεσταλμένη του για το Κυπριακό προβληματίζεται πάνω σε δύο παραμέτρους λαμβανομένου υπόψη και του μικρού χρονικού διαστήματος το οποίο έχει στη διάθεσή του. Από τη μία θέτει την ανάγκη να υπάρξει ενώπιον των πλευρών ένα έγγραφο στρατηγικής συμφωνίας, ενώ από την άλλη ακούει και τη Μαρία Άνχελα Ολγκίν η οποία προτείνει, στη βάση της γνωστής της μεθόδου του σοκ, την οποία εξάλλου εξέφρασε και δημοσίως, τη χρησιμότητα κατάθεσης ενός σχεδίου που να προνοεί, κατά στάδια, μια χαλαρή ομοσπονδία.
Κριτική στον Έρχιουρμαν
Στον αντίποδα Χριστοδουλίδη, ο Τουφάν Έρχιουρμαν επιλέγει να κρατήσει τη διαδικασία σε χαμηλό επίπεδο. Αποφεύγει τον όρο «διαπραγμάτευση» και θεωρεί ότι δεν έχει τεθεί τίποτα που να δεσμεύει. Παράλληλα, καταγγέλλει δημόσιες τοποθετήσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς ως απόπειρα διαμόρφωσης τετελεσμένων.
Πάντως, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης δέχεται δημοσίως αλλά και στο παρασκήνιο μια έντονη κριτική για τη σημερινή ασαφή του στάση. Είναι οφθαλμοφανές, όπως σημείωναν στον «Π» προσωπικότητες οι οποίες τον έχουν στηρίξει, ότι ο Έρχιουρμαν θέλει να αποφύγει να διαφανεί ότι εισέρχεται στη διαδικασία των συνομιλιών χωρίς την πολιτική ισότητα. Αλλά, όπως σημειώνεται, ο ίδιος ο Τουρκοκύπριος ηγέτης γνωρίζει ότι η διχοτόμηση δεν είναι βιώσιμη, ενώ ως νομικός και πρώην διαπραγματευτής υποστηρίζει ξεκάθαρα την ομοσπονδία. Υπό αυτά τα δεδομένα κύκλοι τόσο του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος όσο και άλλοι τον πιέζουν να αναλάβει το πολιτικό ρίσκο και να επιχειρήσει όχι απλώς να περιμένει την Τουρκία για τις προθέσεις της αλλά να διαμορφώσει πλαίσιο πίεσης προς την Άγκυρα.
Όπως μάλιστα δήλωσε προσφάτως ο ακαδημαϊκός και συγγραφέας Νιαζί Κιζίλγιουρεκ, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης θα πρέπει να εμφανιστεί ως αξιόπιστος συνομιλητής, να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις με στοιχεία ευελιξίας, να πιέσει ενεργά για την αναζωογόνηση της διαδικασίας, χωρίς να αναμένει τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Ο Τουρκοκύπριος ακαδημαϊκός σημειώνει ακόμη πως αναγνωρίζει ότι ο Έρχιουρμαν, όπως εξάλλου και ίδιος δήλωσε, αναμένει και τη στάση της Άγκυρας αλλά, όπως υποστήριξε, η πολιτική του αξία εξαρτάται από το αν μπορεί να επηρεάσει τις τουρκικές προθέσεις.
Ασύνδετες προσεγγίσεις
Εν ολίγοις, επί του παρόντος έχουμε δύο προσεγγίσεις των δυο ηγετών οι οποίες είναι εντελώς ασύνδετες αλλά συντηρούν η μία την άλλη. Η μία πλευρά παρουσιάζει πρόοδο επί της διαδικασίας, όπως δηλώνει ο Νίκος Χριστοδουλίδης, την οποία ωστόσο πρόοδο δεν αναγνωρίζει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης ο οποίος επιμένει ότι δεν υπάρχει διαδικασία. Και όσο ο Έρχιουρμαν απορρίπτει την ύπαρξη διαδικασίας τόσο ο Νίκος Χριστοδουλίδης επενδύει περισσότερο στην προβολή της. Πρόκειται για έναν κύκλο που δεν παράγει αποτέλεσμα αλλά αναπαράγει σύγχυση και προκατάληψη.
