Λίγο περισσότερο από δύο μήνες απομένουν μέχρι να χτυπήσει το πρώτο κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς, και το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: Θα υπάρχουν αρκετά, ελεγμένα και κυρίως ασφαλή λεωφορεία, για να μεταφέρουν χιλιάδες μαθητές στα σχολεία τους;
Οι οργανωμένοι γονείς έστειλαν χθες σαφές μήνυμα, ότι τον Σεπτέμβρη κανένα λεωφορείο δεν πρέπει να κινηθεί με μαθητές αν δεν διαθέτει έγκυρο πιστοποιητικό καταλληλότητας. Οι εταιρείες, από την άλλη, προειδοποίησαν ότι τα χρονικά περιθώρια είναι ασφυκτικά και πως, με τις δυνατότητες που υπάρχουν σήμερα στα κρατικά κέντρα ελέγχου, δεν είναι δεδομένο ότι όλοι οι στόλοι θα είναι έτοιμοι εγκαίρως. Γονείς, εκπαιδευτικές οργανώσεις, εταιρείες λεωφορείων και βουλευτές της Επιτροπής Μεταφορών, κατά τη χθεσινή συνεδρία της επιτροπής ζήτησαν από τον υπουργό Μεταφορών, Αλέξη Βαφεάδη, άμεση λήψη μέτρων, βομβαρδίζοντάς τον με ερωτήσεις για το πώς θα διασφαλιστεί ότι τον Σεπτέμβριο τα παιδιά δεν θα βρεθούν ξανά μπροστά σε ένα σύστημα που λειτουργεί με κενά, καθυστερήσεις και αμφιβολίες.
Ασφάλεια μαθητών
Ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας Ομοσπονδιών Συνδέσμων Γονέων Μέσης Εκπαίδευσης, Λοΐζος Κωνσταντίνου, έθεσε το θέμα στη βάση του, σημειώνοντας ότι «είναι δικά μας παιδιά που κυκλοφορούν με λεωφορεία, είναι αδιαπραγμάτευτο για μας το θέμα ασφάλειας». Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι πάνω από το 50% των μαθητών μετακινείται με λεωφορεία, γεγονός που καθιστά το ζήτημα ευρύτερο και όχι περιφερειακό ή τεχνικό. Από την πλευρά των γονέων, η ανησυχία δεν περιορίζεται μόνο στα λεωφορεία που κρίθηκαν ακατάλληλα. Επεκτείνεται και σε εκείνα που δεν παρουσιάστηκαν ποτέ στον πρόσθετο έλεγχο, παρότι είχαν κληθεί. Ο κ. Κωνσταντίνου ανέφερε ότι δεν μπορεί κάποιος να αρνείται έναν τέτοιο έλεγχο και ζήτησε να μην κινηθεί κανένα λεωφορείο τον Σεπτέμβριο χωρίς το απαραίτητο πιστοποιητικό.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι εκπαιδευτικές οργανώσεις. ΟΕΛΜΕΚ, ΠΟΕΔ, ΟΛΤΕΚ οι οποίες εξέφρασαν έντονο προβληματισμό για τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας και ζήτησαν αύξηση των ελέγχων. Για τους εκπαιδευτικούς, το θέμα δεν αφορά μόνο τη μετακίνηση από και προς το σχολείο, αλλά και τις εκδρομές, τα ειδικά σχολεία και κάθε οργανωμένη μεταφορά μαθητών.
Ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα
Απέναντι στην πίεση γονέων και εκπαιδευτικών, οι εταιρείες λεωφορείων επιχείρησαν να μεταφέρουν τη συζήτηση στο πρακτικό επίπεδο. Δεν αμφισβήτησαν την ανάγκη για αυστηρούς ελέγχους. Αντιθέτως, δήλωσαν ότι η ασφάλεια είναι υπεράνω κάθε συζήτησης. Το ζήτημα που έθεσαν ήταν αν το κράτος οργανώνει τους ελέγχους με τρόπο που να μπορούν, πράγματι, να ολοκληρωθούν.
Ο πρόεδρος του Οργανισμού Συγκοινωνιών Επαρχίας Αμμοχώστου, Δημήτρης Παντελή, ανέφερε ότι η Αμμόχωστος έχει μετατραπεί σε «σάκο του μποξ», υποστηρίζοντας ότι οι εταιρείες δεν είναι ανεύθυνες και πως οι ίδιοι οι ιδιοκτήτες είναι γονείς. Περιέγραψε, ωστόσο, μια διαδικασία που, όπως είπε, δεν μπορούσε να εφαρμοστεί ομαλά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εταιρεία διαθέτει περίπου 150 λεωφορεία, ενώ το ΚΕΜΟ Αμμοχώστου μπορούσε να ελέγχει μόλις δύο λεωφορεία την ημέρα. Ο ίδιος έκανε λόγο για υποστελέχωση και τεχνικά προβλήματα στο κρατικό κέντρο ελέγχου, αναφέροντας ότι τα μηχανήματα στη Δερύνεια δεν λειτουργούσαν όπως θα έπρεπε. Υποστήριξε ακόμη, ότι οι εταιρείες ενημερώθηκαν σε ασφυκτικά χρονικά πλαίσια, με αποτέλεσμα να ανοίξουν τα σχολεία ενώ ακόμη προσπαθούσαν να προγραμματίσουν τους ελέγχους. Με αυτά τα δεδομένα, προειδοποίησε πως δεν είναι βέβαιο ότι ο στόλος θα είναι έτοιμος μέχρι τον Σεπτέμβριο.
Ανάλογη ήταν και η τοποθέτηση του διευθύνοντος συμβούλου της ΕΜΕΛ, Γιώργου Κυριάκου, ο οποίος μίλησε για άδικη συνοπτική εικόνα σε βάρος των εταιρειών. Όπως είπε, οι εταιρείες δεν απορρίπτουν πρόσθετα μέτρα που ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας, αλλά οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την πραγματικότητα της αγοράς, τον χρόνο προσαρμογής και τις δυνατότητες υλοποίησης.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ιδιοκτητών Τουριστικών Λεωφορείων, Πάμπος Καπνός, στάθηκε επίσης στον τρόπο με τον οποίο εκδίδονται οι οδηγίες. Ανέφερε ότι τα τελευταία δύο χρόνια δόθηκαν οδηγίες με χρονοδιαγράμματα που δεν μπορούσαν να τηρηθούν εύκολα και υπογράμμισε ότι όταν επηρεάζονται στόλοι εκατοντάδων λεωφορείων, χρειάζεται μεθοδικότητα και έγκαιρος προγραμματισμός.
Η έκθεση της ΕΥ
Το υπόβαθρο της συζήτησης ήταν η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η οποία μπορεί να μην αποτελεί νέο στοιχείο, αλλά εξηγεί γιατί η πίεση προς το Υπουργείο Μεταφορών ήταν τόσο έντονη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, χρησιμοποιούνταν 692 σχολικά λεωφορεία παγκύπρια. Το Υπουργείο Μεταφορών είχε ζητήσει πρόσθετο έλεγχο στα κρατικά κέντρα τεχνικού ελέγχου, δίνοντας προτεραιότητα στα παλαιότερα οχήματα. Ωστόσο, το 53% δεν παρουσιάστηκε στον υποχρεωτικό έλεγχο μέχρι την ημερομηνία που είχε οριστεί. Από τα λεωφορεία που τελικά προσήλθαν, το 14% δεν είχε πρόσφατο πιστοποιητικό ελέγχου. Ακόμη πιο ανησυχητικό ήταν ότι στα κρατικά κέντρα το 35% κρίθηκε ακατάλληλο. Στην πράξη, ένα στα τρία λεωφορεία που ελέγχθηκαν παρουσίαζε προβλήματα, τα οποία δεν επέτρεπαν να χαρακτηριστεί ασφαλές για μεταφορά μαθητών. Στην ελεύθερη Αμμόχωστο, το ποσοστό αποτυχίας έφτασε στο 76%, στη Λάρνακα και την Πάφο ήταν 47%, ενώ στη Λεμεσό καταγράφηκε στο 39%. Τα στοιχεία αυτά ενίσχυσαν την αίσθηση ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα οχήματα, αλλά αφορά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το σύστημα εποπτείας. Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στην αξιοπιστία των ιδιωτικών κέντρων τεχνικού ελέγχου. Η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπίστωσε ότι το 19% των λεωφορείων που απορρίφθηκαν από τα κρατικά κέντρα είχαν προηγουμένως περάσει επιτυχώς από ιδιωτικά ΙΚΤΕΟ, γεγονός που δημιούργησε ερωτήματα για την ποιότητα και την αυστηρότητα των ελέγχων. Ακόμη πιο ανησυχητική ήταν η αναφορά ότι, κατά τη διάρκεια δειγματοληπτικών ελέγχων στην Αμμόχωστο, πέντε λεωφορεία που ήταν ακατάλληλα συνέχισαν να εκτελούν δρομολόγια. Η Ελεγκτική Υπηρεσία κατέληξε ότι δεν επρόκειτο για μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά για αδυναμίες στο σύστημα ελέγχου και εισηγήθηκε αυστηρότερες και αποτρεπτικές ποινές, καθώς και εντατικοποίηση των ελέγχων.
Οι απαντήσεις Βαφεάδη
Ο υπουργός Μεταφορών, Αλέξης Βαφεάδης, στην τοποθέτησή του δεν αμφισβήτησε τα στοιχεία της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, σημειώνοντας ότι παρέχουν σημαντική βοήθεια ώστε να ελεγχθούν όλες οι διαδικασίες. Ο κ. Βαφεάδης ανέφερε ότι το 35% των ακατάλληλων λεωφορείων προέκυψε από ελέγχους που έγιναν με πρωτοβουλία του ίδιου του Υπουργείου Μεταφορών, υποστηρίζοντας ότι τα ευρήματα επιβεβαίωσαν την ορθότητα της απόφασης για πρόσθετους ελέγχους. Όπως είπε, υπήρχε ήδη υποψία ότι «δεν γινόταν η δουλειά που έπρεπε», ιδιαίτερα σε σχέση με την επάρκεια των ελέγχων στα ιδιωτικά κέντρα.
Ο υπουργός αναγνώρισε ότι πέντε λεωφορεία εντοπίστηκαν να κυκλοφορούν χωρίς πιστοποιητικό καταλληλότητας, χαρακτηρίζοντας το γεγονός λυπηρό. Παράλληλα, ανέφερε ότι ζήτησε εξηγήσεις για το πώς λεωφορεία ξεκίνησαν να παρέχουν υπηρεσία χωρίς πιστοποιητικό τριών μηνών.
Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι «ενδεχομένως» να υπάρχει πρόβλημα στη βιομηχανία και ότι το σύστημα πιθανόν να μην ενήργησε όπως θα έπρεπε. Διαβεβαίωσε, ωστόσο, ότι οι έλεγχοι θα συνεχιστούν και θα αυξηθούν, τόσο στα λεωφορεία όσο και στους μηχανισμούς διαχείρισης των ελέγχων. Ανέφερε, επίσης, ότι θα γίνουν δειγματοληπτικοί έλεγχοι στα κρατικά κέντρα ελέγχου και έλεγχοι στους μηχανισμούς λειτουργίας των ΙΚΤΕΟ. Σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών, μέχρι την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς όλα τα σχολικά λεωφορεία θα πρέπει να περάσουν από τριμηνιαίο έλεγχο. Οι έλεγχοι, όπως είπε, δεν θα περιοριστούν στις καθημερινές σχολικές διαδρομές, αλλά θα επεκταθούν και σε λεωφορεία που μεταφέρουν μαθητές σε εκδρομές, σε ειδικά σχολεία, σε μονάδες και σε ιδιωτικά σχολεία.
