Ένας 54χρονος τεχνολόγος μάθησης από το Λονδίνο έχει μετατρέψει τα Κοινοβούλια του κόσμου σε προσωπικό σχολείο πολιτικής. Ο Νίκολας Έλιοτ έχει επισκεφθεί 33 Κοινοβούλια μέσα σε 19 μήνες, πληρώνοντας ο ίδιος τα ταξίδια του. Ανάμεσά τους και η Βουλή των Αντιπροσώπων, μια επίσκεψη που, όπως λέει, τον ανάγκασε να ξαναδεί όχι μόνο την Κύπρο αλλά και την ίδια τη δημοκρατία.
Όταν ο Νίκολας Έλιοτ έφθασε στη Λευκωσία, στις 8 Δεκεμβρίου 2025, περίμενε ίσως την Κύπρο που γνωρίζουν πολλοί Βρετανοί, δηλαδή ήλιος, διακοπές και μια γνώριμη μεσογειακή εικόνα. Αντί γι’ αυτό, βρήκε βροχή, τα ίχνη μιας μεγάλης καταιγίδας και, πολύ γρήγορα, μια χώρα πολύ πιο σύνθετη από ό,τι είχε στο μυαλό του.
«Για εμάς η Κύπρος είναι ένα μέρος όπου πηγαίνουμε διακοπές», λέει. Γνώριζε τις Βρετανικές Βάσεις αλλά ελάχιστα για την αποικιακή περίοδο, την ανεξαρτησία του 1960 ή όσα ακολούθησαν την τουρκική εισβολή του 1974. Δεν γνώριζε, όπως παραδέχεται χωρίς περιστροφές, την ακριβή γεωγραφική θέση του νησιού.
Αυτό ακριβώς, όμως, είναι μέρος της μεθόδου του. Δεν προετοιμάζεται εξαντλητικά πριν ταξιδέψει. Προτιμά να φτάνει σε μια χώρα με όσο γίνεται «καθαρό μυαλό», να ακούει τους ανθρώπους, να μιλά με οδηγούς ταξί, υπαλλήλους, πολίτες σε καφέ και, φυσικά, με όσους εργάζονται μέσα στα ίδια τα Κοινοβούλια.
Από τηλεοπτικό παιχνίδι
Η ιδέα γεννήθηκε σχεδόν τυχαία. Πριν από περίπου δύο χρόνια άρχισε να συμμετέχει σε τηλεοπτικά παιχνίδια γνώσεων και κατάλαβε ότι ήθελε να μάθει περισσότερα για τον κόσμο. Μια οικογενειακή επίσκεψη στο βρετανικό Κοινοβούλιο, μαζί με την πεθερά του και την κόρη του που σπουδάζει Πολιτικές Επιστήμες, του έδειξε ότι ένα Κοινοβούλιο μπορεί να λειτουργήσει ως συμπυκνωμένο μάθημα Ιστορίας, πολιτισμού και πολιτικής. Ακολούθησε το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο του Βελγίου. Μετά άρχισε να στέλνει email σε άλλα Κοινοβούλια ρωτώντας αν μπορεί να τα επισκεφθεί.
Δεκαεννέα μήνες αργότερα, είχε φτάσει στα 33 Κοινοβούλια. Κάποια πλέον τον προσκαλούν τα ίδια. Δεν είναι ακαδημαϊκός ούτε πολιτικός. Εργάζεται σε πανεπιστήμιο ως learning technologist, τεχνολόγος μάθησης, σχεδιάζοντας και υποστηρίζοντας ψηφιακά περιβάλλοντα μάθησης. Και ακριβώς επειδή αυτοπροσδιορίζεται ως «ένας κανονικός άνθρωπος», θεωρεί ότι οι πόρτες των Κοινοβουλίων πρέπει να είναι ανοιχτές και στους πολίτες.
Η Κύπρος που δεν γνώριζε
Η Κύπρος ήταν από τις επισκέψεις που του έμειναν περισσότερο. Το πρώτο στοιχείο που τον ξάφνιασε ήταν η ίδια η σύνθεση της Βουλής: οι 80 έδρες, από τις οποίες οι 24 παραμένουν κενές, με 56 έδρες να αντιστοιχούν σήμερα στους Ε/Κ βουλευτές. Για έναν επισκέπτη που δεν γνώριζε το κυπριακό πολιτειακό σύστημα, η εικόνα αυτή ήταν η πρώτη απτή υπενθύμιση ότι η πολιτική ιστορία του τόπου δεν ανήκει απλώς στο παρελθόν.
Ακόμη ισχυρότερη ήταν η εμπειρία της διαιρεμένης Λευκωσίας. Ο Έλιοτ περιγράφει πώς, ακολουθώντας το Google Maps, έπεφτε πάνω σε οδοφράγματα και σε δρόμους που δεν μπορούσε να διασχίσει.
«Μπορεί να έχεις διαβάσει πολλή Ιστορία, αλλά, όταν το βιώνεις ο ίδιος, είναι μια διαφορετική πραγματικότητα», λέει.
Μέσα σε δύο ώρες στη Βουλή, όπως θυμάται, έμαθε περισσότερα για την Κύπρο απ’ όσα είχε μάθει σε ολόκληρη τη ζωή του. Ιδιαίτερη εντύπωση του έκανε και το προεδρικό σύστημα, διαφορετικό από το βρετανικό κοινοβουλευτικό μοντέλο, αλλά και η εκλογή γυναίκας στην προεδρία της Βουλής.
Κατά την επίσκεψή του είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει και τις κυπριακές βουλευτικές εκλογές του Μαΐου, παρατηρώντας κυρίως την ενίσχυση δυνάμεων έξω από το παραδοσιακό κομματικό σκηνικό. Για τον Έλιοτ, αυτές οι μεταβολές είναι μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής αναδιάταξης. Κόμματα που πριν από λίγα χρόνια βρίσκονταν στο περιθώριο αποκτούν πλέον σημαντική κοινοβουλευτική παρουσία.
«Ένας κανονικός άνθρωπος» μέσα στα Κοινοβούλια
Το ταξίδι του, πάντως, δεν τον έχει κάνει πιο βέβαιο για τη δημοκρατία. Τον έχει κάνει πιο απαιτητικό απέναντί της.
Λέει ότι στην αρχή ήθελε να επισκεφθεί κάθε Κοινοβούλιο, ακόμη και σε χώρες των οποίων τη δημοκρατική λειτουργία αμφισβητεί. Σήμερα δηλώνει ότι προτιμά θεσμούς που θεωρεί δημοκρατικούς και ανοιχτούς στους ίδιους τους πολίτες τους.
Τον απασχολεί επίσης η απόσταση ανάμεσα στους ψηφοφόρους και στους εκλεγμένους, ιδιαίτερα στις μεγάλες χώρες. Στα μικρότερα Κοινοβούλια, υποστηρίζει, συχνά βλέπει στενότερη σχέση με τα τοπικά προβλήματα και λιγότερη αίσθηση μιας απρόσωπης «πολιτικής μηχανής».
Γι’ αυτό και έχει ιδιαίτερη αδυναμία στις μικρότερες χώρες. Όπως διαπίστωσε στα ταξίδια του, οι μικρότερες χώρες ανταποκρίνονται πιο θερμά στο εγχείρημά του. Στη Σλοβενία, για παράδειγμα, άνθρωπος του Κοινοβουλίου τού εξέφρασε τη χαρά του επειδή κάποιος ενδιαφέρθηκε να επισκεφθεί έναν θεσμό που συνήθως βρίσκεται στη σκιά των Κοινοβουλίων της Βρετανίας, της Γαλλίας ή της Γερμανίας.
Μία από τις πιο προσωπικές στιγμές του ταξιδιού ήρθε στην Τζαμάικα. Ο πατέρας του είναι Τζαμαϊκανός και ο Έλιοτ βρέθηκε στη χώρα για τα 80ά γενέθλιά του. Το Κοινοβούλιο όχι μόνο τον υποδέχθηκε, αλλά τον αναγνώρισε επισήμως κατά τη διάρκεια συνεδρίασης, παρουσία της μητέρας του. Για εκείνον, η στιγμή αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία, ήταν η πρώτη φορά που ένας κοινοβουλευτικός θεσμός αναγνώριζε δημόσια το εγχείρημά του.
Η δημοκρατία στην εποχή του TikTok
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη πρόκληση που τον προβληματίζει και αυτή είναι η γενιά του TikTok.
Πατέρας δύο κοριτσιών, 14 και 19 ετών, βλέπει από πρώτο χέρι πόσο διαφορετικά ενημερώνονται οι νεότεροι. «Αν δεν μπορείς να συνδεθείς με τους νέους, η δημοκρατία ενδεχομένως κάποια στιγμή να τελειώσει», λέει.
Δεν εννοεί ότι οι πολιτικοί πρέπει να χορεύουν μπροστά στην κάμερα. Πιστεύει όμως ότι πρέπει να μάθουν να μεταφέρουν σοβαρά μηνύματα σε λίγα δευτερόλεπτα, εκεί όπου βρίσκεται πλέον μεγάλο μέρος του κοινού τους. Η πολιτική, υποστηρίζει, δεν μπορεί να απαιτεί από μια νέα γενιά να επιστρέψει απλώς στις παλιές συνήθειες ενημέρωσης. Πρέπει και η ίδια να βρει τη γλώσσα με την οποία θα την προσεγγίσει.
«Είναι η δική σας Βουλή»
Το πιο απλό μήνυμα του Έλιοτ αφορά, τελικά, τους ίδιους τους πολίτες. Χρησιμοποιεί μια αναλογία: αν νοικιάζαμε το σπίτι μας σε κάποιον για πέντε χρόνια, θα θέλαμε να ξέρουμε ποιος είναι και θα ελέγχαμε κατά διαστήματα πώς το φροντίζει. Με τους πολιτικούς, λέει, συχνά κάνουμε το αντίθετο. Τους εκλέγουμε για τέσσερα ή πέντε χρόνια και ξανασχολούμαστε μαζί τους όταν έρθει η ώρα της επόμενης κάλπης.
«Μιλήστε με τους πολιτικούς σας. Μάθετε τι κάνουν, πού ξοδεύονται τα χρήματα και οι φόροι σας. Παρακολουθήστε τις συνεδριάσεις», είναι η προτροπή του.
Και για την Κύπρο έχει μία πιο σημαντική προτροπή. Αν ένας άνθρωπος ταξιδεύει από το Λονδίνο για να μπει στη Βουλή των Αντιπροσώπων και να μάθει πώς λειτουργεί, τότε οι ίδιοι οι Κύπριοι έχουν ακόμη μεγαλύτερο λόγο να γνωρίσουν τον θεσμό που τους εκπροσωπεί.
Το είπε και σε μια Κύπρια φίλη του, η οποία δεν είχε επισκεφθεί ποτέ τη Βουλή και του ζήτησε να της διηγηθεί τι είδε: «Δεν πρόκειται να σου πω. Εσύ είσαι Κύπρια. Αν θέλεις να μάθεις για τη χώρα σου, πρέπει να πας εκεί. Είναι η δική σου Βουλή», της είχε πει.
Ίσως αυτό να είναι και το ουσιαστικό νόημα του άκρως ενδιαφέροντος ταξιδιού του Νίκολας Έλιοτ. Δεν συλλέγει απλώς φωτογραφίες από έδρανα, προεδρικές καρέκλες και αίθουσες ολομέλειας. Συλλέγει μικρές αποδείξεις για το πόσο κοντά (ή πόσο μακριά) βρίσκεται η δημοκρατία από τους ανθρώπους που οφείλει να υπηρετεί.
