Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, μετά από εισήγηση τριών υπουργών -Νικολάου (Δικαιοσύνης), Γεωργιάδης (Οικονομικών) και Πετρίδης (Εσωτερικών)- για διορισμό ερευνητικής επιτροπής για το θέμα της ΟΕΔΑ (Ολοκληρωμένη Εγκατάσταση Διαχείρισης Απορριμμάτων) Λεμεσού, ελάχιστες μέρες πριν την προγραμματισμένη λειτουργία της, ανοίγει το μεγάλο θέμα της λήψης απόφασης για διαχείριση των απορριμμάτων με συγκεκριμένη τεχνολογία, χωρίς να υπάρχουν αποφάσεις ή απαντήσεις για το πώς θα διατεθεί το παραγόμενο προϊόν SRF/RDF - προϊόν με υψηλή θερμογόνο δύναμη, το οποίο δεν θα ήταν αποδεκτό να καταλήγει στις χωματερές. Δηλαδή, τα επεξεργασμένα σκουπίδια (πλαστικό, χαρτί και άλλα καύσιμα υλικά). Η ερευνητική επιτροπή -Δώρος Ιωαννίδης (πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου), Αντώνης Ζορπάς (καθηγητής Ανοικτού Πανεπιστημίου) και Σωτήρης Μαρκίδης (βοηθός έφορος Φορολογίας)- θα ασχοληθεί με τη διερεύνηση όλων των γεγονότων, συνθηκών και περιστάσεων που έχουν σχέση με τις συνθήκες και το σκεπτικό της πρότασης για την παραγωγή και απορρόφηση του παράγωγου δευτερογενούς καυσίμου SRF/RDF στην Κύπρο, από την έναρξη των συζητήσεων το 2008 μέχρι την κατακύρωση της προσφοράς για τη νέα Μονάδα ΟΕΔΑ στο Πεντάκωμο της Λεμεσού, τον Ιούλιο του 2014.
Αρνητική η ΕΕ
Ο «Πολίτης» αποκαλύπτει σήμερα την αρνητική γνωμάτευση που η Διεύθυνση Περιβάλλοντος της ΕΕ έδωσε στις 25 Μαρτίου 2014, εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις για το έργο και πιο συγκεκριμένα στην παραγωγή SRF. Η Διεύθυνση Περιβάλλοντος ζήτησε διευκρινίσεις για τα πιο κάτω ζητήματα:
- Οι κυπριακές αρχές πρέπει να λάβουν σαφή απόφαση για το πώς σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν το παραγόμενο SRF.
- Υπάρχει αγορά γι' αυτό στο νησί; Έχει υπολογιστεί σωστά η ποσότητα που θα παραχθεί, για να είναι σίγουρο ότι θα βρεθεί παραλήπτης;
- Μια από τις λύσεις που εξετάστηκαν ήταν η επιλογή εργολάβου που θα πληρωνόταν για την ανάληψη του SRF με σκοπό την ανάκτηση ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι το παραγόμενο SRF θα είναι χαμηλής ποιότητας;
Αμφιβολίες
Είναι προφανές ότι για τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος της ΕΕ δεν είναι αρκετή η πρόθεση να κατασκευαστεί μονάδα που θα μετατρέπει τα απορρίμματα σε ενέργεια (waste to energy), αλλά θα έπρεπε να υπάρχει η μονάδα και να λειτουργεί όταν θα άρχιζε η παραγωγή του SRF. Επιπλέον, υπήρχε αμφιβολία αν με τις προτεινόμενες μονάδες θα μπορούσε η Κύπρος να συμμορφωθεί με τις οδηγίες της ΕΕ για το περιβάλλον και ειδικά με τις ρήτρες για διαλογή των απορριμμάτων στην πηγή.
Εξηγήσεις από τεχνοκράτες
Σήμερα, το Υπουργικό Συμβούλιο, με τον διορισμό της ερευνητικής επιτροπής για την ΟΕΔΑ, στοχεύει στο να απαντηθούν ακριβώς τα ίδια ερωτήματα που θέτει η Διεύθυνση Περιβάλλοντος της ΕΕ, τα οποία παρατίθενται πιο πάνω. Εκ των υστέρων, η κυβέρνηση πληροφορήθηκε ότι τα ερωτήματα αυτά τέθηκαν κατ’ επανάληψη από τις υπηρεσίες της ΕΕ. Ο σχεδιασμός και η προώθηση του έργου άρχισαν από την προηγούμενη κυβέρνηση και αμφισβητήθηκαν από την παρούσα (συγκεκριμένα από το γραφείο του τότε υφυπουργού παρά τω Προέδρω Κωνστανίνου Πετρίδη) με το βασικό επιχείρημα ότι δεν θα υπήρχε αγορά για το SRF. Σε σειρά συσκέψεων που έγιναν, δόθηκαν κατηγορηματικές διαβεβαιώσεις -γραπτώς και προφορικώς- από τους αρμόδιους τεχνοκράτες ότι όλα τα ζητήματα ήταν λυμένα και η ΕΕ είχε εγκρίνει το έργο χωρίς καμία επιφύλαξη. Και είναι με βάση αυτές τις διαβεβαιώσεις που προχώρησε η διαδικασία, η οποία αποδείχθηκε τελικά στρεβλή.
Βεβαιώσεις… Διαβεβαιώσεις
Σχετικά με τη διάθεση του SRF είχαν δοθεί διαβεβαιώσεις ότι υπήρχε ένας δεδομένος παραλήπτης (το Τσιμεντοποιείο Βασιλικού), αλλά θα προκηρύσσονταν προσφορές για τη διάθεσή του για σκοπούς ανταγωνισμού. Όπως ο «Π» είναι σε θέση να γνωρίζει, μέχρι και πριν από ένα μήνα δόθηκαν από τους τεχνοκράτες οι ίδιες διαβεβαιώσεις, ότι δηλαδή το παραγόμενο SRF/RDF θα το απορροφούσε το Τσιμεντοποιείο. Τελικά, διαπιστώθηκε πως δεν υπάρχει κανένα ενδιαφέρον από το Βασιλικό, διότι η ποιότητα του καυσίμου δεν είναι κατάλληλη για καύση σε τσιμεντοποιεία. (Αυτό το επισήμανε στην αρνητική γνωμοδότησή της η Διεύθυνση Περιβάλλοντος της ΕΕ). Μάλιστα, στις προδιαγραφές του έργου αποκλείεται η χρήση του RDF/SRF στην τσιμεντοβιομηχανία και αναφέρεται ότι προορίζεται μόνο για καύση σε αποτεφρωτήρα για την παραγωγή ενέργειας - που δεν υπάρχει στην Κύπρο! Σημειώνεται πως ουδέποτε λήφθηκε πολιτική απόφαση για ένα τέτοιο έργο, που είναι δαπανηρό, ασύμφορο και περιβαλλοντικά προβληματικό.
Μέσα στον λάλλαρο
Από τον Νοέμβριο του 2012, όταν άρχισε η προετοιμασία της αίτησης χρηματοδότησης, μέχρι τον Μάιο του 2014 που ολοκληρώθηκε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθετε επίμονα το ερώτημα για το πού θα καταλήξει το παραγόμενο SRF. Όπως πληροφορείται ο «Π», το ζήτημα αυτό δεν τέθηκε από τους αρμοδίους σε πολιτικό επίπεδο. Και το έργο -το οποίο προωθήθηκε με βάση τις εισηγήσεις των τεχνοκρατών που χειρίζονταν το θέμα- κατακυρώθηκε για 73 εκατομμύρια ευρώ, σε κοινοπραξία τριών κατασκευαστικών εταιρειών (MEDCON, Ιορδάνους και Μ. Νεοφύτου) και της ολλανδικής εταιρείας D.B. Technologies, η οποία έχει κάποια τεχνολογία στη διαχείριση στερεών αποβλήτων.
Σύμφωνα με την τεχνική μελέτη της μονάδας, από τον Οκτώβριο προβλέπεται ότι θα παράγονται 87.000 τόνοι SFR/RDF τον χρόνο (57.000 τόνοι SRF και 30.000 RDF). Σύμφωνα με τη νομοθεσία, ο χρόνος φύλαξής του δεν μπορεί να ξεπερνά τα δύο χρόνια. Άρα, για την αποθήκευση 174.000 τόνων SRF/RDF απαιτείται χώρος που καλύπτει σχεδόν όλο το ΧΥΤΥ.
Ερωτήματα
Το ερώτημα, που τέθηκε με επιμονή στις συζητήσεις του 2013 και παραμένει μέχρι σήμερα αναπάντητο, είναι «τι θα το κάνουμε το SRF». Όπως έχει σήμερα η κατάσταση, αν αρχίσει η παραγωγή, ελλείψει αποδέκτη, δεκάδες χιλιάδες τόνοι SRF/RDF, που είναι εύφλεκτο υλικό, θα είναι εκτεθειμένοι στον λάλλαρο της Κύπρου - θα εκπέμπουν οσμές και θα εκρέουν υγρά που θα μολύνουν την περιοχή, η οποία γειτνιάζει με την τουριστική Λεμεσό. Τέλος, θα πρέπει να απαντηθούν και μερικά άλλα ερωτήματα, όπως το τι θα γίνει όταν δεν θα υπάρχει χώρος φύλαξης. Το κόστος αποξένωσης (εξαγωγής σε άλλη χώρα) είναι μεταξύ 50 και 80 ευρώ τον τόνο. Ποιος θα τα πληρώσει; Γιατί η διάθεση του SRF/RDF είναι στην κυβέρνηση και όχι στον εργολάβο; Όλα αυτά είναι που θα κληθεί να τα απαντήσει η ερευνητική επιτροπή που αποφάσισε να διορίσει το Υπουργικό Συμβούλιο.
kateliadi@politis-news.com
