Η σύνταξη των νόμων της ομοσπονδίας, ασχέτως του αν υπάρχει πλέον ρεαλιστική προοπτική να υπάρξει λύση, εναπόκειται στην πολιτική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ενώ το περιεχόμενό τους δεν χρειάζεται την έγκριση του Κοινοβουλίου.
Αυτά ξεκαθαρίζει μεταξύ άλλων στον «Π» η δικηγόρος Νικολέτα Χαραλαμπίδου, συντονίστρια της ομάδας νομικών που έχουν αναλάβει τη διαδικασία προετοιμασίας των προσχεδίων της ομοσπονδιακής νομοθεσίας της μελλοντικής Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η κ. Χαραλαμπίδου, ιδιώτης δικηγόρος που ειδικεύεται σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι και το άτομο στο οποίο αναφέρεται η ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, στην οποία ο κ. Μιχαηλίδης κάνει λόγο για υπερβολικές αμοιβές και αδιαφάνεια λόγω της απευθείας ανάθεσης, και στο οποίο ο κ. Μιχαηλίδης αναφέρθηκε συγκεκριμένα ενώπιον της Επιτροπής Ελέγχου της Βουλής την Πέμπτη.
Η ουσία της εν λόγω εργασίας είναι και η ουσία της αντιπαράθεσης μεταξύ της επιτρόπου Νομοθεσίας Λήδας Κουρσουμπά και του γενικού ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη που αναζωπυρώθηκε την Πέμπτη. Αφορά το ποιος επιλέγει και με ποιους όρους, πώς και από ποια άτομα γίνεται η προεργασία για την περίπτωση λύσης, αλλά και ποιος αποφασίζει για το πώς τιμολογούνται οι εν λόγω υπηρεσίες.
Σημειώνοντας στον «Π» πως το όνομά της έχει ήδη δημοσιοποιηθεί, η κ. Χαραλαμπίδου ξεκαθαρίζει και την ουσία σχετικά με το αίτημα του προέδρου της Επιτροπής Ελέγχου Ζαχαρία Κουλία για κατάθεση των νομοσχεδίων στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Ο κ. Κουλίας με άλλους βουλευτές του λεγόμενου Κέντρου ούτε λίγο ούτε πολύ ζητούν τεχνοκρατικές λεπτομέρειες της λύσης να περάσουν μέσα από τη βάσανο της Βουλής, τη στιγμή που -όπως τονίζει η κ. Χαραλαμπίδου- δεν είναι οι βουλευτές που θα κληθούν να επικυρώσουν τη λύση αν αυτή συμφωνηθεί από τους ηγέτες, αλλά οι ίδιοι οι πολίτες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Θεσμοί και πάλι στα χαρακώματα
Εξειδίκευση και εχεμύθεια
Για το θέμα της διαδικασίας που ακολουθήθηκε, η κ. Χαραλαμπίδου επισημαίνει πως η νομοθεσία, που αποτελεί και ευρωπαϊκή νομοθεσία, επιτρέπει κατ’ εξαίρεση την αγορά υπηρεσιών χωρίς ανοικτό διαγωνισμό ή ακόμα και με απευθείας ανάθεση όταν τίθεται θέμα δημοσίου συμφέροντος.
Επί της ουσίας όμως, τονίζει, το όλο θέμα αφορά απόρρητη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου του 2015, η οποία ως πολιτική απόφαση δεν ελέγχεται από τον γενικό ελεγκτή. Η απόφαση ορίζει την προετοιμασία των νομοθεσιών ως ιδιαίτερα εξειδικευμένη διαδικασία που πρέπει να γίνει από άτομα με εμπειρία στη σύνταξη νόμων. Επίσης, σημειώνει, η ίδια και οι άλλοι τρεις νομικοί βρίσκονταν στην ομάδα που ανέλαβε την εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές νομοθεσίες αλλά και την προετοιμασία των ομοσπονδιακών νόμων που περιλαμβάνονταν στο σχέδιο Ανάν.
Το άλλο στοιχείο της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου που έπρεπε να ληφθεί υπόψη, προσθέτει η κ. Χαραλαμπίδου, είναι η διασφάλιση πλήρους εμπιστευτικότητας λόγω του ευαίσθητου θέματος, καθώς αφορούσε τη σύνταξη προσχεδίων για νομοσχέδια των οποίων η ουσία αποτελούσε αντικείμενο συνεχούς διαπραγμάτευσης.
Σε σχέση με την αναφορά της Ελεγκτικής Υπηρεσίας πως δεν υπήρχε χρονοδιάγραμμα στη σύμβαση που υπογράφτηκε, η κ. Χαραλαμπίδου επισήμανε πως αρχικά προβλεπόταν ότι η εργασία θα ολοκληρωνόταν σε διάρκεια έξι μηνών καθώς υπήρχε η εντύπωση πως οδηγούμασταν σε συνολική συμφωνία. Όμως η σύμβαση χρειάστηκε να ανανεωθεί, κατά τρόπο που προβλέπεται στην απόφαση του Υπουργικού, για περαιτέρω εξάμηνες περιόδους.
Η σύμβαση της κ. Χαραλαμπίδου για τον συντονισμό έληξε τον περασμένο Οκτώβριο και ουσιαστικά δεν ανανεώθηκε λόγω της διαδικασίας ελέγχου, οπότε και η όλη διαδικασία ετοιμασίας των ομοσπονδιακών νόμων έχει σταματήσει.
Πέραν των 9.000 σελίδων
Όσον αφορά το θέμα των υπέρογκων, κατά τον κ. Μιχαηλίδη, αμοιβών, η κ. Χαραλαμπίδου διερωτάται με ποια εμπειρογνωμοσύνη η πληρωμή κρίθηκε υψηλή. Το γραφείο του ελεγκτή θα έπρεπε να είχε εικόνα του βαθμού δυσκολίας της διαδικασίας, καθώς είχε πρόσβαση σε όλο το υλικό πέραν των 9.000 σελίδων, που αποτελείται από σειρά προσχεδίων.
Ως συντονίστρια, εξήγησε η κ. Χαραλαμπίδου, κλήθηκε να συντονίσει όλα τα υπουργεία του κράτους για τις νομοθεσίες που αφορούν τον κάθε τομέα, ταυτόχρονα με τον απαραίτητο συντονισμό με την αρμόδια δικοινοτική τεχνική επιτροπή. Τα προσχέδια επικαιροποιούνταν συνεχώς αναλόγως με τις συγκλίσεις που επιτυγχάνονταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Καθώς τα προσχέδια αφορούσαν την ε/κ οπτική, έπρεπε επίσης να ακολουθήσει και η διαβούλευση με την τ/κ πλευρά, συζήτηση που μέχρι πρόσφατα είχε μόλις ξεκινήσει.
Τέλος, η κ. Χαραλαμπίδου σημειώνει πως εκκρεμεί αξιολόγηση σε σχέση με τις συμβάσεις την οποία ζήτησε το Υπουργείο Οικονομικών από τον γενικό εισαγγελέα. Αξιολόγηση που, όπως είπε, δεν είχε δημοσιοποιηθεί τουλάχιστον μέχρι να γίνει η ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.
Η κ. Χαραλαμπίδου εκτίμησε πάντως πως ο γενικός ελεγκτής ενδεχομένως να την έχει στοχοποιήσει λόγω και της υπόθεσης αναφορικά με την πραγματοποίηση της «Αντιγόνης» του Σοφοκλή στην κατεχόμενη αρχαία Σαλαμίνα, καθώς είναι η δικηγόρος του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου. Ο κ. Μιχαηλίδης αναφέρθηκε σε αυτή την ιδιότητά της και κατά τη συνεδρία της κοινοβουλευτικής επιτροπής της Πέμπτης.
Συστάσεις Οδυσσέα για τη λειτουργία του Ομοσπονδιακού Ελεγκτικού Οργάνου
«Αναλήθειες» τα περί τ/κ βέτο, απαντά η Χαραλαμπίδου
«Αναλήθεια και πυροτέχνημα» χαρακτήρισε εν τω μεταξύ η κ. Χαραλαμπίδου την αναφορά του Οδυσσέα Μιχαηλίδη στην Επιτροπή Ελέγχου περί Τ/Κ βοηθού ελεγκτή με δικαίωμα βέτο, σημειώνοντας πως αυτά έτυχαν άμεσης πολιτικής αξιοποίησης από τους βουλευτές του ΔΗΚΟ. Η κ. Χαραλαμπίδου δεν θέλησε να παραθέσει περαιτέρω λεπτομέρειες, επικαλούμενη την απόρρητη φύση της διαδικασίας.
Πάντως η πρακτική σε άλλες χώρες παραπέμπει στην επιλογή μοντέλου Ομοσπονδιακού Ελεγκτικού Οργάνου ή στην αναζήτηση άλλων λύσεων δημιουργίας ασφαλιστικών δικλίδων για τη σωστή λειτουργία του ανεξάρτητου θεσμού. Άλλωστε πολιτική της ε/κ πλευράς στις διαπραγματεύσεις όσον αφορά συνταγματικά και νομικά θέματα ήταν να επιδιωχθεί οι δομές και οι νόμοι του ομοσπονδιακού κράτους να είναι λειτουργικοί και πλήρως ενημερωμένοι σε σχέση με το διεθνές γίγνεσθαι και το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Απαντώντας σε χθεσινό παραπολιτικό σχόλιο του «Π» για το θέμα, ο κ. Μιχαηλίδης με ανακοίνωση που δόθηκε στη δημοσιότητα το πρωί του Σαββάτου παραπέμπει στα σχόλια της Ελεγκτικής Υπηρεσίας επί του προσχεδίου νομοθεσίας για το Ομοσπονδιακό Ελεγκτικό Όργανο, όπως στάλθηκαν στην επίτροπο Νομοθεσίας στις 25/9/2017. Τα οποία ωστόσο δεν παραπέμπουν ευθέως σε Τ/Κ βοηθό γενικό ελεγκτή, αλλά σε «πρόνοιες που δίνουν βέτο».
Σύμφωνα με τον ελεγκτή, τόσο το μοντέλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Court of Auditors) όσο και της υπηρεσίας με επικεφαλής τον γενικό ελεγκτή είναι «εξίσου αποδεκτά, το καθένα με τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά του». Η απόφαση, τονίζεται, «είναι πολιτική», σημειώνοντας επιπρόσθετα πως θα πρέπει ο τρόπος διορισμού και οι βασικές αρμοδιότητες να περιληφθούν στο ομοσπονδιακό Σύνταγμα ώστε να έχουν αυξημένη ισχύ.
Όπως εκτιμά ο γενικός ελεγκτής, αν επιλεγεί το μοντέλο Ελεγκτική Υπηρεσίας, τότε δεν θα είναι λειτουργικό ένα πρόσωπο ή έστω ο βοηθός του να διορίζει και να προάγει το προσωπικό, και για αυτό θα πρέπει σε αυτά τα θέματα να ασκείται πειθαρχικός έλεγχος από το ίδιο όργανο, όπως και στην υπόλοιπη δημόσια υπηρεσία. Αυτό το ζήτημα ενδεχομένως να ρυθμίζεται ικανοποιητικά από το προσχέδιο σε περίπτωση επιλογής του μοντέλου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Κρίνει ωστόσο δυσλειτουργικές πρόνοιες του προσχεδίου νομοθεσίας που «μπορούν να οδηγήσουν σε αδιέξοδα αφού ουσιαστικά απαιτείται ομοφωνία 2 προσώπων» και ως εκ τούτου πρέπει να διαγραφούν, όπως π.χ. «πρόνοιες που δίνουν στον βοηθό γενικού ελεγκτή βέτο για την έκδοση της ετήσιας έκθεσης». Επίσης ο ελεγκτής θεωρεί πως για πρόσληψη επιθεωρητών η εξουσία μπορεί να ασκείται από τον γεν. ελεγκτή, τον βοηθό και τους τρεις αρχαιότερους, αλλά πως οι υπόλοιπες εξουσίες πρέπει να ασκούνται από τον επικεφαλής. Επίσης, προστίθεται, «η πρόνοια που καθιστά υποχρεωτική την κοινή εμφάνιση του γενικού ελεγκτή και του βοηθού του σε κάθε συνεδρία ενώπιον της ομοσπονδιακής Βουλής και σε κάθε διεθνή εκδήλωση ή συνέδριο είναι μη λειτουργική».
Τονίζει, τέλος, πως η ομοσπονδιακή Ελεγκτική Υπηρεσία πρέπει απαραίτητα να ασκεί έλεγχο σε κάθε υπουργείο, τμήμα, υπηρεσία ή κρατικό οργανισμό ή επιχείρηση των συνιστωσών πολιτειών.
