Πάνω από 20 κατηγορίες αρμοδιοτήτων, καθηκόντων και εξουσιών καταγράφονται από την εκτελεστική επιτροπή της Ένωσης Δήμων σε έγγραφο που κωδικοποιεί τις παρατηρήσεις της αναφορικά με το προσχέδιο νομοσχεδίου που ετοίμασε το Υπουργείο Εσωτερικών για τη μεταρρύθμιση στην τοπική αυτοδιοίκηση. Σε γενικές γραμμές, η εκτελεστική επιτροπή δεν είναι ικανοποιημένη από τις αρμοδιότητες που επιφύλαξε το Υπουργείο Εσωτερικών στις δημοτικές αρχές μέσα από το προσχέδιο του νομοσχεδίου. Σημειώνεται μάλιστα στο έγγραφο με τις θέσεις της εκτελεστικής επιτροπής μετά τη συνεδρία της 19ης Μαρτίου ότι πέραν των πρόσθετων αρμοδιοτήτων που θα εκχωρηθούν στους δήμους θα πρέπει να γίνει κοστολόγησή τους και να μεταφερθούν στους δήμους οι ανάλογοι πόροι από το κράτος. Το συγκεκριμένο έγγραφο, μαζί με άλλο που θα ετοιμαστεί με τις παρατηρήσεις της εκτελεστικής για τα θέματα του νομοσχεδίου που αφορούν τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των δήμων θα κατατεθούν προς έγκριση στην έκτακτη γενική συνέλευση της Ένωσης Δήμων, η οποία μάλλον θα γίνει στις 16 Απριλίου. Στη συνέχεια θα προωθηθούν στο υπουργείο.
Παραλίες - θάλασσα
-Σε ό,τι αφορά τη διαχείριση παραλιών, η εκτελεστική επιτροπή ζητά την παραχώρηση αυξημένων εξουσιών στους δήμους για να καθορίζουν ζητήματα που σήμερα αποφασίζονται από άλλα τμήματα ή από ειδικές νομοθεσίες.
-Για τον ακτοπλοϊκό τουρισμό ζητείται η μεταφορά των συναφών αρμοδιοτήτων από το Υφυπουργείο Τουρισμού στους δήμους.
-Ζητείται επίσης να μελετηθεί η εμπλοκή των τοπικών αρχών σε θέματα διαχείρισης τεχνητών υφάλων, αλιευτικών καταφυγίων και ελλιμενισμού σκαφών.
Δρόμοι - μεταφορές
Στο έγγραφο με τις θέσεις της εκτελεστικής επιτροπής για τις διεκδικούμενες αρμοδιότητες των δήμων καταγράφεται πως όλοι οι δρόμοι που βρίσκονται εντός δημοτικών ορίων πρέπει να περιέλθουν στην αρμοδιότητα των δήμων και μόνο οι αυτοκινητόδρομοι να παραμείνουν στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Μεταφορών. Σημειώνεται ακόμα ότι πρέπει να διευκρινιστούν στο νομοσχέδιο τα θέματα δημοσίων μεταφορών.
Σχολικές εφορείες
Όπως επισημάναμε και σε προηγούμενες εκδόσεις, η Ένωση Δήμων διεκδικεί με αποφασιστικότητα τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων των σχολικών εφορειών από το Υπουργείο Παιδείας στους δήμους. Η συγκεκριμένη αξίωση καταγράφεται πρώτη στο έγγραφο με τις θέσεις της εκτελεστικής επιτροπής.
Δημοτική Αστυνομία
Η εκτελεστική επιτροπή ζητά να διευκρινιστεί ξεκάθαρα ο ρόλος και τα καθήκοντα της δημοτικής Αστυνομίας που προβλέπονται από το νομοσχέδιο. Σύμφωνα με την επιτροπή, η δημοτική Αστυνομία πρέπει να ρυθμίζει (σ.σ. και με εξώδικα πρόστιμα) θέματα που αφορούν νόμους των οποίων η εφαρμογή ανατίθεται στους δήμους, όπως οι νόμοι για την ηχορύπανση, την πώληση αλκοόλ, το κάπνισμα και τη διαχείριση σκύλων. Ωστόσο, οι δήμοι δεν επιθυμούν να εμπλακούν σε συλλήψεις ή κρατήσεις, γι’ αυτό ζητούν να δημιουργηθεί μηχανισμός συνεργασίας με την Αστυνομία για διαχείριση τέτοιων υποθέσεων.
Προτείνεται επίσης η δημιουργία μηχανισμού συνεργασίας με κρατικές υπηρεσίες αναφορικά με εκπόνηση και εφαρμογή σχεδίων έκτακτης ανάγκης.
Πολεοδομικές άδειες
Το προσχέδιο του νομοσχεδίου που ετοίμασε το Υπουργείο Εσωτερικών προβλέπει ότι σε κάθε δήμο λειτουργεί ενιαία αρχή για την έκδοση πολεοδομικών αδειών και αδειών οικοδομής. Το έγγραφο που ετοίμασε η εκτελεστική επιτροπή της Ένωσης Δήμων αναφέρει ότι οι πολεοδομικές άδειες πρέπει να εκδίδονται από τον δημοτικό μηχανικό, εκτός των περιπτώσεων που αφορούν άσκηση διακριτικής ευχέρειας για την παραχώρηση της σχετικής άδειας. Η λήψη απόφασης για άσκηση διακριτικής ευχέρειας θα γίνεται από το δημοτικό συμβούλιο, με τη σύμφωνη γνώμη του δημοτικού μηχανικού. Δηλαδή, θα απαιτείται συμφωνία του πολιτικού οργάνου αλλά και του αρμόδιου τεχνοκράτη. Προστίθεται ότι στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει διακριτική ευχέρεια και οι άδειες θα εγκρίνονται από τον δημοτικό μηχανικό, το δημοτικό συμβούλιο θα ενεργεί ως δευτεροβάθμιο όργανο για να εξετάζει ιεραρχικές προσφυγές εναντίον των αποφάσεων του μηχανικού.
Περιβάλλον, πρόνοια και φόρος θεάματος
Η εκτελεστική επιτροπή της Ένωσης Δήμων εισηγείται επίσης τη δημιουργία μηχανισμού συνεργασίας με το Υπουργείο Γεωργίας, για τον καθορισμό περιβαλλοντικών στόχων και πολιτικών.
Για τη διαχείριση αποβλήτων οι δήμοι ζητούν αρμοδιότητα διαχείρισης επιπρόσθετων ροών αποβλήτων, με ενισχυμένες εξουσίες.
-Για τη διαχείριση χώρων πρασίνου, ζητείται η απάλειψη υποχρέωσης εξασφάλισης από τους δήμους της συγκατάθεσης του κράτους, «η οποία είναι ασαφής και χρονοβόρα διαδικασία».
-Σοβαρές αρμοδιότητες διεκδικούνται και για υγειονομικά θέματα. Στο έγγραφο που ετοιμάστηκε μετά τη συνεδρία της 19ης Μαρτίου αναφέρεται ότι πρέπει να μεταφερθούν στους δήμους όλες οι αρμοδιότητες που αφορούν τον έλεγχο των υποστατικών, των τροφίμων και της ποιότητας του νερού.
-Επίσης, για την κοινωνική πολιτική και την πρόνοια ζητείται να διευκρινιστεί ποιος θα διαχειρίζεται γηροκομεία, παιδοκομικούς σταθμούς και άλλες τέτοιες υποδομές. Για τις περιπτώσεις αστέγων, οι δήμοι εκφράζουν ετοιμότητα να αναλάβουν την προσωρινή φιλοξενία τους, αλλά η μόνιμη λύση στέγασης πρέπει να είναι ευθύνη του κράτους.
-Για τις διαφημιστικές πινακίδες ζητείται εξουσία αφαίρεσης αφισών από πυλώνες οδικού φωτισμού, πινακίδες τροχαίας, κ.ά., με παράλληλη δυνατότητα έκδοσης εξωδίκων προστίμων. Ζητούνται επίσης πιο ευέλικτες διαδικασίες για άμεση απομάκρυνση εγκαταλελειμμένων οχημάτων ή αντικειμένων, για άρση οχληρίας.
-Για τον φόρο θεάματος, ζητείται να εισαχθεί ανώτατο και κατώτατο όριο συντελεστή, ώστε να είναι στη διακριτική ευχέρεια του δημοτικού συμβουλίου ο καθορισμός του φόρου.
Προβληματισμός για τις εξουσίες αντιδημάρχων
Στο έγγραφο που ετοιμάστηκε μετά τη συνεδρία της εκτελεστικής επιτροπής της Ένωσης Δήμων στις 19 Μαρτίου καταγράφονται προβληματισμοί για τις εκτελεστικές εξουσίες που εκχωρεί το προσχέδιο νομοσχεδίου του Υπουργείου Εσωτερικών στους αντιδημάρχους. Σημειώνεται συγκεκριμένα ο προβληματισμός κατά πόσο αυτές οι εξουσίες θα εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία του δήμου. Υποβάλλεται δε, ως εισήγηση, να εισαχθεί στο άρθρο 49(2) του νομοσχεδίου (αρμοδιότητες αντιδημάρχου) η φράση «χωρίς επηρεασμό των εξουσιών του δημάρχου, ο οποίος προΐσταται του δήμου», ώστε να φαίνεται ξεκάθαρα ότι ο δήμαρχος παραχωρεί τις εξουσίες στους αντιδημάρχους (σ.σ. ένας σε κάθε δημοτικό διαμέρισμα του δήμου) και παραμένει το εκτελεστικό όργανο του δήμου. Η εκτελεστική εισηγείται επίσης να διαγραφούν οι πρόνοιες α και γ του ίδιου άρθρου. Η παράγραφος α προβλέπει ότι οι αντιδήμαρχοι «έχουν την ευθύνη της λειτουργίας των δημοτικών υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένες στο δημοτικό διαμέρισμά τους» και η γ ότι «μεριμνούν για την καλή κατάσταση και λειτουργία του εξοπλισμού που βρίσκεται στο δημοτικό διαμέρισμά τους».
Ζητείται επίσης η αφαίρεση της πρόνοιας που προβλέπει σύνταξη για τους αντιδήμαρχους.
Για τον τρόπο εκλογής των αντιδημάρχων αναφέρεται στο έγγραφο ότι πρέπει να διασφαλίζεται η λειτουργικότητα του δήμου και ότι κατά πλειοψηφία η εκτελεστική επιτροπή αποφάσισε ότι οι αντιδήμαρχοι δεν πρέπει να εκλέγονται άμεσα από τους δημότες αλλά μεταξύ των δημοτικών συμβούλων του κάθε δημοτικού διαμερίσματος.
Σε ό,τι αφορά τα δημοτικά διαμερίσματα που προβλέπεται από το νομοσχέδιο να συσταθούν στη θέση των σημερινών δήμων που θα συνενωθούν (π.χ. δημοτικά διαμερίσματα Λευκωσίας, Αγλαντζιάς, Έγκωμης και Αγίου Δομετίου στον νέο Δήμο Λευκωσίας) η εκτελεστική επιτροπή σημειώνει ότι αποδέχεται αυτή τη λογική.
-Αναφορικά με πρόνοιες του νομοσχεδίου που αφορούν τη δομή και τη λειτουργία των νέων δήμων, προτείνεται η κατάργηση της εκτελεστικής επιτροπής των δήμων (και να παραμείνει η διαχειριστική επιτροπή). Ζητείται ακόμα η διαγραφή της πρόνοιας για χωριστή δημοσίευση αποφάσεων και πρακτικών των επιτροπών δημοτικών διαμερισμάτων.
-Ως ανώτατος αριθμός δημοτικών συμβούλων προτείνεται το 26 και ως κατώτατος το 12.
-Τέλος, σε ό,τι αφορά την έκδοση κανονισμών λειτουργίας των δήμων ζητείται να καθοριστεί στο νομοσχέδιο ότι αυτοί θα εκδίδονται από το οικείο δημοτικό συμβούλιο και όχι από τη Βουλή.
