«This is Cyprus»... που μας κανει περηφανους: O δρ Κύπρος Νικολαΐδης απάντηση στη μετριότητα

Kαι ενώ στην Κύπρο, εδώ και χρόνια, κάνουμε διαγωνισμό μετριότητας και ενώ η χώρα διασύρεται διεθνώς από τα φαινόμενα διαφθοράς και ενώ το κράτος μοιράζει αφειδώλευτα παράσημα και διαβατήρια σε τριτοδεύτερους διπλωμάτες και εγνωσμένου «κύρους» απατεώνες, ένας μόνο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει αυτήν τη θλιβερή εικόνα. Πριν από λίγα χρόνια ήταν ο Νομπελίστας Χριστόφορος Πισσαρίδης, τον οποίο αφού η κυβέρνηση εκμεταλλεύτηκε ως βιτρίνα σοβαρότητας, τον έβαλε στο περιθώριο, γιατί προφανώς ήταν πολύ σοβαρός για να κάνει τον πολιτικό κομπάρσο. Εδώ και δεκαετίες διαπρέπει διεθνώς ως ένας εκ των κορυφαίων επιστημόνων στην ιατρική, ο δρ Κύπρος Νικολαΐδης. Η πολιτεία δεν τον παρασημοφόρησε ποτέ, γιατί μάλλον προηγούντο άλλοι. Το ότι και ο Κύπρος Νικολαΐδης διαπρέπει στο εξωτερικό δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο, καθώς αποτελεί κανόνα πλέον πως η Κύπρος δεν προσφέρεται για Κύπριους με σπουδαίες επιδόσεις. Ο δρ Κύπρος Νικολαΐδης με μια εντυπωσιακή επιστημονική διαδρομή είναι μεταξύ των τεσσάρων γιατρών στον κόσμο για τους οποίους η γνωστή τηλεοπτική πλατφόρμα Netflix αποφάσισε να κάνει αφιέρωμα με τίτλο «The Surgeon's Cut». Μάλιστα, το αφιέρωμα στον Κύπρο Νικολαΐδη ήταν το πρώτο που προβλήθηκε. Προφανώς και μια τηλεοπτική σειρά η οποία προβάλλεται διεθνώς δεν αποτελεί το επιστέγασμα για έναν κορυφαίο επιστήμονα, μέλος ξένων ακαδημιών, επίτιμο διδάκτορα δεκάδων πανεπιστημίων, με χιλιάδες δημοσιεύσεις σε επιστημονικά έντυπα. Είναι όμως αναγνώριση του επιστημονικού του έργου, το οποίο έχει επηρεάσει την ιατρική έρευνα όσο λίγων.

Τον περασμένο Ιούλιο διαγνώστηκε με λευχαιμία και αντιμετωπίζει την ασθένειά του με την αισιοδοξία που αντιμετώπισε και την πρώτη επιπλοκή κύησης που κλήθηκε να διαχειριστεί ως ερευνητής και γιατρός. Μιλώντας πριν από έναν μήνα περίπου στον ΑΝΤ1 Κύπρου ανέφερε πως η λευχαιμία εντοπίστηκε στα αρχικά στάδια. Είπε ότι υπεβλήθη σε μεταμόσχευση μυελού των οστών και νιώθει καλά και πως ο κόσμος πρέπει να είναι αισιόδοξος μιας και έχει γίνει μεγάλη πρόοδος σε πολλά είδη καρκίνων.

Σώζει ζωές με λέιζερ

Το αφιέρωμα του Netflix στον Κύπρο Νικολαΐδη επικεντρώθηκε στη μέθοδο που ανέπτυξε με την ενδοσκοπική επέμβαση λέιζερ, την οποία χρησιμοποιεί για να καυτηριάζει τα αιμοφόρα αγγεία που μοιράζονται μονοχοριακά δίδυμα κατά την κύηση. Σε 5 από τις 10.000 κυήσεις το ένα εκ των δύο εμβρύων αιματώνεται εις βάρος του άλλου [σύνδρομο της εμβρυοεμβρυϊκής μετάγγισης (TTTS)]. Τόσο το έμβρυο που αιματώνεται περισσότερο όσο και αυτό που αιματώνεται λιγότερο κινδυνεύουν. Ο δρ Νικολαΐδης με την παρέμβασή του αποκαθιστά την ισορροπία και τα δύο παιδιά μπορούν να γεννηθούν υγιή χωρίς προβλήματα.

Η παρέμβαση με λέιζερ ενώ τα δίδυμα βρίσκονται ακόμα στη μήτρα έγινε πειραματικά από τον ίδιο και τον συνεργάτη του Yves Ville το 1992. Σε μια συνέντευξή του είχε αναφέρει πως «ένα βράδυ, αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε ενδοσκοπική χειρουργική επέμβαση με λέιζερ για να καυτηριάσουμε τα αιμοφόρα αγγεία που μοιράζονταν τα μωρά. Ήμασταν τρομοκρατημένοι! Αλλά η διαδικασία ήταν επιτυχής και οι ευγνώμονες γονείς βάφτισαν ένα από τα μωρά Κύπρο». Σημειώνει πως αν σήμερα με τους περιορισμούς που υπάρχουν επιχειρούσε κάποιος να κάνει κάτι παρόμοιο θα κατέληγε στη φυλακή. «Είναι μια δύσκολη ισορροπία», ανέφερε, καθώς «από τη μία πλευρά, πρέπει να προστατεύσουμε τους ασθενείς από περίεργες ιδέες, αλλά από την άλλη η υπερβολική γραφειοκρατία περιορίζει την επιστημονική πρόοδο».

Ο Κύπρος Νικολαΐδης έχει εφαρμόσει τη συγκεκριμένη μέθοδο πάνω από 2.000 φορές. Οι γονείς που διαπιστώνουν μη ισορροπημένη ανάπτυξη των διδύμων κατά την κύηση και καταφεύγουν στον Κύπρο Νικολαΐδη ενημερώνονται ενδελεχώς για τους κινδύνους της επέμβασης γνωρίζοντας παράλληλα ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση. Διαφορετικά κινδυνεύουν να γεννηθούν νεκρά και τα δύο παιδιά. Η τελική απόφαση ανήκει στο ζευγάρι.

Και τι κάνεις στο Λονδίνο;

Ο πατέρας του Κύπρου Νικολαΐδη ήταν ευυπόληπτος γιατρός στην Πάφο. Συχνά τον ακολουθούσε στις επισκέψεις του στα χωριά τη δεκαετία του ’50 όταν οι μετακινήσεις γινόντουσαν κυρίως με γαϊδούρια. Ο Ηρόδοτος Νικολαΐδης, πατέρας του Κύπρου, είχε ενταχθεί στην ΕΟΚΑ και συχνά δεχόταν τις επισκέψεις των Άγγλων στρατιωτών στο σπίτι του για να τον ανακρίνουν και να κάνουν έρευνες. Σε μία από τις επισκέψεις οι Άγγλοι ρώτησαν τον Ηρόδοτο Νικολαΐδη αν είναι μέλος της ΕΟΚΑ και αντί για τον πατέρα του απάντησε ο μικρός Κύπρος: «Ζήτω ο Μακάριος, ζήτω η Ένωση, ζήτω η Ελλάδα». Ακολούθησε η σύλληψη του Ηρόδοτου Νικολαΐδη, ο οποίος φυλακίστηκε και βασανίστηκε για να απελευθερωθεί το 1959 με την κήρυξη της ανεξαρτησίας της Κύπρου.

Ωστόσο, ο Κύπρος Νικολαΐδης συνέχισε τις γυμνασιακές του σπουδές στην Αγγλική Σχολή στη Λευκωσία και στη συνέχεια ο πατέρας του τον έστειλε για σπουδές στην Αγγλία.

Σε μία από τις τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχε με τον πατέρα του όταν ξεκίνησε την ερευνητική του σταδιοδρομία, του ανέφερε την ανακάλυψή του για την αυχενική διαφάνεια (διάγνωση για σύνδρομο Down), με τον Ηρόδοτο Νικολαΐδη να μην εντυπωσιάζεται. Στο επόμενο τηλεφώνημα ο πατέρας ρώτησε: «Τι καινούργιο ανακάλυψες;». Όταν ο Κύπρος Νικολαΐδης του είπε πως δεν είχε κάτι καινούργιο, ο πατέρας διερωτήθηκε: «Και τι κάθεσαι και κάνεις στην Αγγλία;».

Το 1996 με πρωτοβουλία του Κύπρου Νικολαΐδη ιδρύθηκε το The Fetal Medicine Foundation (Ίδρυμα Εμβρυϊκής Ιατρικής) που οργανώνει τακτικά εκπαιδευτικά ιατρικά σεμινάρια με διεθνείς ομάδες ερευνητών και συνέδρων από όλο τον κόσμο, θεωρούμενο ένα ιδιαίτερα αξιόλογο κέντρο, πρωτοποριακό στον τομέα του. Ο Κύπρος Νικολαΐδης καθιέρωσε και το Diploma in Fetal Medicine (Δίπλωμα Εμβρυϊκής Ιατρικής) που έγινε το πλέον σημαντικό πιστοποιητικό στον τομέα της εμβρυϊκής ιατρικής, αναγνωρισμένο σε όλο το κόσμο.