Με αδιαφανείς, συνοπτικές, παράτυπες και παράνομες διαδικασίες, δημόσιοι υπάλληλοι της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών φέρονται να πέρασαν στην κυριότητά τους, καθώς και στην κυριότητα στενών συγγενικών τους προσώπων, έναντι πινακίου φακής, τεράστιες εκτάσεις τουρκοκυπριακής γης αλλά και ακίνητα, όπως καταστήματα και κατοικίες. Ομοίως και μέλη συμβουλευτικών επιτροπών, που προέρχονται από κόμματα και οργανώσεις, τα οποία διορίστηκαν από τον υπουργό Εσωτερικών με σκοπό να εξετάζουν, ανά επαρχία, τα αιτήματα που υποβάλλονται για εκμισθώσεις τουρκοκυπριακών περιουσιών και να εισηγούνται στον υπουργό την έγκριση ή την απόρριψή τους.
Το πόρισμα της διοικητικής έρευνας που διενεργήθηκε στο Υπουργείο Εσωτερικών αποκάλυψε πράματα και θάματα, επιβεβαιώνοντας καταγγελίες που τέθηκαν και ενώπιον της Βουλής για παράνομες εκμισθώσεις τουρκοκυπριακών περιουσιών από δημοσίους υπαλλήλους, οι οποίοι φέρονται να παρέμβαιναν στη διαδικασία της εξέτασης των δικών τους αιτήσεων, αλλά και συγγενών τους, για εξασφάλιση τουρκοκυπριακών περιουσιών. «Λόγω της σοβαρότητας των όσων το πόρισμα διαλαμβάνει, αυτό διαβιβάστηκε στον γενικό εισαγγελέα για διερεύνηση διάπραξης τυχόν ποινικών αδικημάτων», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών κ. Νίκος Νουρής. Ο κ. Νουρής, μιλώντας πρόσφατα για το θέμα αυτό ενώπιον της Επιτροπής Προσφύγων της Βουλής, ήγειρε και το ηθικό ζήτημα που προκύπτει για τους υπαλλήλους της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών και για τους συμβούλους, υποδεικνύοντας ότι δεν είναι μόνο το γράμμα του νόμου. Επιπλέον, ανακοίνωσε την εκ βάθρων αναδιάρθρωση της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, επισημαίνοντας ότι «άτομα που παραμένουν επί μακρόν σε συγκεκριμένες θέσεις από τις οποίες διαχειρίζονται τέτοιες περιουσίες, πολλές φορές καθίστανται ευάλωτοι». Και έχει απόλυτο δίκαιο ο κ. Νουρής, καθώς δημόσιοι υπάλληλοι που ελέγχονται σήμερα για τη διάπραξη ποινικών αδικημάτων υπηρετούν στην Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών για περισσότερο από 20 χρόνια.
Λάμβαναν και επιδοτήσεις…
Έρευνα επί του θέματος πραγματοποιεί και η Ελεγκτική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, η οποία διεύρυνε το πεδίο ελέγχου της μετά τη διαπίστωση ότι εμπλεκόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι και συγγενείς τους, που φέρονται να πέρασαν παράτυπα ή και παράνομα στην κυριότητα τους τεράστιες εκτάσεις τουρκοκυπριακής γεωργικής γης, λαμβάνουν εδώ και χρόνια χιλιάδες ευρώ ετησίως από τον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών (ΚΟΑΠ) ως οικονομική ενίσχυση /επιδότηση. Παράλληλα, η Ελεγκτική Υπηρεσία εμβάθυνε περισσότερο την έρευνά της, θέτοντας κάτω από το μικροσκόπιό της συμβάσεις τουρκοκυπριακών περιουσιών που αφορούν δημόσιους υπαλλήλους, συμβούλους και συγγενείς τους, με σκοπό να διαπιστώσει, μεταξύ άλλων, ποιοι έκλεισαν τα μάτια για να εγκριθούν αυτές οι συμβάσεις και πώς αξιοποιούνται οι τουρκοκυπριακές περιουσίες που έχουν στην κατοχή τους και, ειδικότερα, κατά πόσο υπενοικιάζονται παράνομα.
Κραυγαλέες περιπτώσεις
Η ανώτερη λειτουργός του Υπουργείου Εσωτερικών που διορίστηκε από τον κ. Νουρή για να διενεργήσει τη διοικητική έρευνα έθεσε κάτω από το μικροσκόπιό της συμβάσεις τουρκοκυπριακών περιουσιών που σχετίζονται με 16 υπαλλήλους της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών και με 11 μέλη συμβουλευτικών επιτροπών και με στενούς συγγενείς τους. Ξεχωρίζουν οι ακόλουθες περιπτώσεις, οι οποίες ερευνώνται σήμερα εξονυχιστικά από την Ελεγκτική Υπηρεσία:
Δημόσιος υπάλληλος έχει στην κατοχή του τουρκοκυπριακή κατοικία από το 1985, ενώ είναι κάτοχος τουρκοκυπριακής γεωργικής γης έκτασης που φτάνει το 1 εκατ. τ.μ. Η σύζυγός του κατέχει από το 2009 τουρκοκυπριακό ακίνητο, ο γιος του κατέχει τουρκοκυπριακή κατοικία από το 2008 και η κόρη του κατέχει τουρκοκυπριακή κατοικία από το 2019.
Τέσσερα μέλη της οικογένειας δημόσιου υπάλληλου βρέθηκαν να έχουν στην κατοχή τους από ένα τουρκοκυπριακό σπίτι. Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε ότι η μητέρα του κατέχει τουρκοκυπριακή κατοικία από το 1984, ο πατέρας του κατέχει τουρκοκυπριακή εξοχική κατοικία από το 1995, η αδελφή του κατέχει τουρκοκυπριακή οικία από το 2016 και η σύζυγος του αδελφού του κατέχει τουρκοκυπριακή κατοικία από το 2014. Επίσης, ο ίδιος μαζί με μέλη της οικογένειας του ίδρυσαν εταιρεία και διαχειρίζονται από το 2005 τεράστια τουρκοκυπριακή γεωργική γη.
Στο όνομα του συζύγου δημόσιας υπαλλήλου εντοπίστηκαν μεγάλες εκτάσεις τουρκοκυπριακής γεωργικής γη από το 1995, η οποία αυξήθηκε ακόμη περισσότερο το 2018. Επίσης, ο γιος της είναι κάτοχος τουρκοκυπριακού καταστήματος από το 2018.
Σύμβουλος διαπιστώθηκε ότι κατέχει τουρκοκυπριακό υποστατικό, όπως και ο αδελφός του, ενώ ο πατέρας του κατέχει τουρκοκυπριακή γεωργική γη έκτασης 90.000 τ.μ.
Γιος συμβούλου βρέθηκε με τουρκοκυπριακό υποστατικό (επαγγελματικό χώρο) έκτασης 1.800 τ.μ.
Νέα κριτήρια από Νουρή
Νομοσχέδιο που προώθησε πρόσφατα ο κ. Νουρής στη Νομική Υπηρεσία για νομοτεχνικό έλεγχο στοχεύει στη βελτίωση της διαχείρισης των τουρκοκυπριακών περιουσιών και την παραχώρηση τουρκοκυπριακών περιουσιών στη βάση αξιοκρατικών κριτηρίων και με πλήρη διαφάνεια. Το νομοσχέδιο Νουρή προβλέπει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα σε σχέση με την εκμίσθωση των τουρκοκυπριακών περιουσιών:
Εισάγονται αντικειμενικά διαφανή και μετρήσιμα κριτήρια με εφαρμογή μοριοδότησης.
Για τα καταστήματα που βρίσκονται σε προνομιούχα τοποθεσία και είναι μεγάλης αξίας θα καθορίζονται ειδικές περιοχές στις οποίες οι εκμισθώσεις θα γίνονται σε δικαιούχους μέσω πλειοδοτικών διαγωνισμών. Δηλαδή, όποιος προσφέρει τα περισσότερα σε ενοίκιο.
Εισάγονται πρόνοιες για ανάληψη της ευθύνης συντήρησης και ασφάλειας των επαγγελματικών υποστατικών από τους ίδιους τους μισθωτές.
Οι τ/κ περιουσίες σε αριθμούς
Έκταση: Η ολική έκταση των τουρκοκυπριακών περιουσιών στις ελεύθερες περιοχές ανέρχεται στα 609.110.086 τ.μ. και αποτελεί το 10,14% της έκτασης γης των ελεύθερων περιοχών.
Αριθμός συμβάσεων: Βρίσκονται σε εξέλιξη 20.621 συμβάσεις μίσθωσης τουρκοκυπριακών περιουσιών στις ελεύθερες περιοχές.
Αξία: Βάσει της αξίας γενικής εκτίμησης του Κτηματολογίου το 2018, η αξία των τουρκοκυπριακών περιουσιών υπολογίστηκε σε €6,1 δισ. Παρ' όλα αυτά, το συνολικό ετήσιο ενοίκιο των τουρκοκυπριακών περιουσιών για το έτος 2021 ανήλθε μόλις στα €5 εκατ., με ένα μέρος του ποσού αυτού να παραμένει ακόμη ανείσπρακτο.
Περιουσίες ανά είδος: Μόνιμες κατοικίες - 23%, εξοχικές κατοικίες - 6%, επαγγελματικά υποστατικά - 14%, γεωργικοί κλήροι - 43% και άλλοι χώροι - 14%.
Περιουσίες ανά κατηγορία μισθωτή: Το 86,5% των τουρκοκυπριακών περιουσιών εκμισθώνεται σε πρόσφυγες και το υπόλοιπο 13,5% σε μη πρόσφυγες.
