Οδηγίες για την επιτάχυνση των διαδικασιών υλοποίησης της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έδωσε ο υπουργός Εσωτερικών κ. Νίκος Νουρής καθώς τον Ιούνιο του 2024 οι πολίτες θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους το νέο αυτοδιοικητικό σχήμα, 20 νέους δήμους και 30 συμπλέγματα τα οποία θα προκύψουν από τη συγχώνευση 350 κοινοτήτων. Συνεπώς, απομένουν μόλις 16 μήνες για να είναι όλα στην εντέλεια, με τα προβλήματα λυμένα ώστε να οδηγηθεί η χώρα ομαλά προς τις κάλπες, τον Μάιο του 2024, για να εκλέξει τους επικεφαλής των νέων οντοτήτων. Σ’ αυτόν τον αγώνα δρόμου που επιδίδονται τα Υπουργεία Εσωτερικών και Οικονομικών, η Ένωση Δήμων, η Ένωση Κοινοτήτων κ.ά. για την έγκαιρη ολοκλήρωση και υλοποίηση όλων των συμφωνηθέντων μεταρρυθμίσεων έχουν εμπλακεί και εμπειρογνώμονες από την Ελλάδα για παροχή τεχνογνωσίας με επικεφαλής τον γενικό διευθυντή της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος κ. Ιωάννη Καραγιάννη. Όπως μας λέχθηκε αρμοδίως, η εμπειρία που αποκόμισε το Υπουργείο Εσωτερικών της Ελλάδας στην εφαρμογή του προγράμματος «Καλλικράτη» θα αποτελέσει έναν πολύ καλό οδηγό στη μεταρρυθμιστική προσπάθεια που καταβάλλει η Κυπριακή Δημοκρατία για αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Με βάση το μνημόνιο συνεργασίας που συμφωνήθηκε μεταξύ των υπουργών Εσωτερικών Κύπρου και Ελλάδας, ο διευθυντής της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας κ. Ιωάννης Καραγιάννης ανέλαβε συντονιστής για τα θέματα που αφορούν τη μεταρρύθμιση. Ο κ. Καραγιάννης πλαισιώνεται από εμπειρογνώμονες και τεχνοκράτες του Υπουργείου Εσωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας, οι οποίοι εκλήθησαν να συνδράμουν σε θέματα οικονομικής φύσεως, οργανογραμμάτων και προσωπικού.
Οδικός χάρτης
Τον περασμένο Μάιο συγκροτήθηκε η Κεντρική Συμβουλευτική Επιτροπή η οποία παρέχει πληροφόρηση και εκπαίδευση τόσο στους αιρετούς όσο και στους τεχνοκράτες.
Η Κεντρική Συμβουλευτική Επιτροπή αποτελείται από τον γενικό διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών που προεδρεύει, τον γενικό διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών, τον πρόεδρο της Ένωσης Δήμων και τον πρόεδρο της Ένωσης Κοινοτήτων και έχει τις εξής αρμοδιότητες:
*Εγκρίνει τις προτάσεις των Συμβουλίων Διαχείρισης Κοινών Υποθέσεων / Προσωρινών Συντονιστικών Συμβουλίων.
*Συντονίζει και βοηθά το έργο των Συμβουλίων Διαχείρισης Κοινών Υποθέσεων / Προσωρινών Συντονιστικών Συμβουλίων.
*Διατυπώνει προτάσεις, εισηγήσεις και συστάσεις προς τα Συμβούλια Διαχείρισης Κοινών Υποθέσεων / Προσωρινά Συντονιστικά Συμβούλια σχετικά με την οργάνωση και λειτουργία της παροχής κοινών υπηρεσιών καθώς και κάθε άλλο ζήτημα που κρίνει αναγκαίο.
Μέσω της Κεντρικής Συμβουλευτικής Επιτροπής έχει αναπτυχθεί ένας ολοκληρωμένος οδικός χάρτης με τις ενέργειες που αφορούν την ετοιμασία για την εφαρμογή του νέου μοντέλου. Οι ομάδες εργασίας της επιτροπής αυτής, που στελεχώνονται τόσο από τεχνοκράτες των αρμόδιων υπουργείων και τμημάτων όσο και από μέλη των ενώσεων δήμων και κοινοτήτων, ασχολούνται με τα κύρια θέματα της μεταρρύθμισης που αφορούν ανάμεσα σε άλλα, τη στελέχωση και το προσωπικό, τους προϋπολογισμούς, τα πληροφοριακά συστήματα, την αδειοδότηση των αναπτύξεων, την εκπαίδευση και διαχείριση της αλλαγής αλλά και την ενημέρωση του κοινού.
Ήδη, για σκοπούς ενημέρωσης η Κεντρική Συμβουλευτική Επιτροπή εξέδωσε εγκυκλίους τόσο προς τα Συμβούλια Διαχείρισης Κοινών Υποθέσεων των υπό σύσταση ενοποιημένων δήμων, που αποτελούνται από τους δημάρχους και τους κοινοτάρχες των δήμων και των κοινοτήτων που θα συνενωθούν, όσο και προς τα προσωρινά Συντονιστικά Συμβούλια των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης που αποτελούνται από εκπροσώπους του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, εκπροσώπους των υφιστάμενων Συμβουλίων Υδατοπρομήθειας, Αποχετεύσεων και Αξιοποίησης Οικιακών Αποβλήτων καθώς και από εκπροσώπους της Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων.
Τα θέματα που χρήζουν ρύθμισης
1. Θέματα προσωπικού:
*Σχεδιασμός οργανωτικής δομής και αναγκών στελέχωσης του κάθε ενοποιημένου οργανισμού.
*Καταρτισμός και έγκριση σχεδίων υπηρεσίας.
* Ετοιμασία Κανονισμών που θα ρυθμίζουν θέματα προσωπικού (όροι υπηρεσίας και επιδόματα).
* Ταμεία Ευημερίας / Συντάξεων / Προνοίας.
*Σχεδιασμός και εφαρμογή πρόωρης αφυπηρέτησης και εθελοντικής αποχώρησης.
*Θέματα οργανωτικής δομής.
2. Οικονομικά και διοικητικά θέματα:
*Προϋπολογισμός.
*Κτηριακές εγκαταστάσεις.
*Ενοποίηση λειτουργικών συστημάτων.
3. Άλλες ενέργειες
*Ετοιμασία σχεδίου διαχείρισης αλλαγής.
*Ετοιμασία σχεδίου ενημέρωσης πολιτών.
Απόσπαση υπαλλήλων Πολεοδομίας
Με τη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης θα τεθεί σε εφαρμογή και ο νόμος που προβλέπει τη σύσταση των πέντε Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι θα αναλάβουν αρμοδιότητες όπως είναι η αποχέτευση, η υδατοπρομήθεια, η διαχείριση στερεών αποβλήτων και η αδειοδότηση (πολεοδομικές άδειες και άδειες οικοδομής) των αναπτύξεων σε επαρχιακό επίπεδο (πολεοδομικές άδειες και άδειες οικοδομής). Θα καλύπτουν, δηλαδή, τόσο τους δήμους όσο και τις κοινότητες της επαρχίας στο θέμα της αδειοδότησης.
Η ενοποίηση των πιο πάνω υπηρεσιών στους πέντε αυτούς οργανισμούς, πέρα από την εξοικονόμηση που θα επιτυγχάνεται σε θέματα συντήρησης και διοίκησης, θα σημάνει την καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη καθώς στο ίδιο σημείο θα εκδίδονται και οι άδειες για αναπτύξεις. Οι νέοι οργανισμοί αυτοδιοίκησης θα δέχονται αιτήσεις με την εφαρμογή της μεταρρύθμισης και μετά. Αυτή η ρύθμιση κρίθηκε αναγκαία για να μην κατακλυστούν από τις χιλιάδες αιτήσεις που εκκρεμούν στο Τμήμα Πολεοδομίας, στις επαρχιακές διοικήσεις και σε υφιστάμενους δήμους που ενεργούν και ως πολεοδομικές αρχές.
Οι εν λόγω επαρχιακοί οργανισμοί θα στελεχωθούν μετά την έναρξη της λειτουργίας τους με νέο και κατάλληλο προσωπικό. Για να είναι σε θέση, όμως, να λειτουργήσουν κανονικά από την πρώτη μέρα, εξετάζεται το ενδεχόμενο απόσπασης προσωπικού από τις αρχές που έχουν αυτή τη στιγμή την αρμοδιότητα για την έκδοση αδειών όπως είναι το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, ορισμένοι δήμοι και οι επαρχιακές διοικήσεις.
€840.000 για εκπαίδευση
Το Υπουργείο Εσωτερικών αξιοποιώντας τη χρηματοδότηση από τον μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας υπέγραψε, πρόσφατα, συμφωνία με το Συμβούλιο της Ευρώπης και συγκεκριμένα με το Κέντρο Εμπειρογνωμοσύνης για την Καλή Διακυβέρνηση του Συμβουλίου. Η συμφωνία περιλαμβάνει, κυρίως, ενέργειες εκπαίδευσης και κατάρτισης των υπαλλήλων και μελών των συμβουλίων (αιρετών) των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης (δήμων και κοινοτήτων) για τη μεταβατική περίοδο από την ψήφιση των νομοσχεδίων της μεταρρύθμισης μέχρι και το πρώτο διάστημα από την εφαρμογή του νέου νομοθετικού πλαισίου μετά τις εκλογές του 2024 σε συγκεκριμένες θεματικές ενότητες. Οι θεματικές αυτές καθορίστηκαν με βάση εκπαιδευτικά εργαλεία που διαθέτει το Κέντρο Εμπειρογνωμοσύνης για την Καλή Διακυβέρνηση. Απώτερος στόχος του έργου είναι η βελτίωση της ικανότητας των τοπικών αρχών στην Κύπρο να λειτουργούν σύμφωνα με τις αρχές του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Το έργο συνολικής αξίας €840.000 είναι διάρκειας 30 μηνών, βρίσκεται σε εξέλιξη από την 1η Ιανουαρίου 2023 και θα υλοποιηθεί με τη συνεργασία των Ενώσεων Δήμων και Κοινοτήτων και της Ακαδημίας Δημόσιας Διοίκησης.
Τι αλλάζει
Τον Μάρτιο του 2022 ψηφίστηκαν από την ολομέλεια της Βουλής τα τρία μεταρρυθμιστικά νομοθετήματα που αφορούν την τοπική αυτοδιοίκηση. Πρόκειται για τον περί Δήμων Νόμο του 2022, τον περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης Νόμο του 2022 και τον περί Κοινοτήτων (Τροποποιητικός Αρ. 2) Νόμο. Ειδικότερα:
* Ο περί Δήμων Νόμος περιέχει διατάξεις για τη δημιουργία πιο ισχυρών δήμων με διοικητική και οικονομική αυτονομία, με ενισχυμένους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου και διαφάνειας, με αυξημένες αρμοδιότητες και μεγαλύτερη δυνατότητα συμμετοχής του πολίτη στη λήψη των αποφάσεων και παροχής ποιοτικότερων υπηρεσιών στο χαμηλότερο δυνατό κόστος. Επιπλέον, η Ένωση Δήμων μετατρέπεται σε ένα σύγχρονο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, σε ένα ισχυρό συλλογικό όργανο για την προώθηση των συμφερόντων και των αναγκών των τοπικών κοινωνιών.
* Με βάση τον περί Κοινοτήτων (Τροποποιητικός Αρ. 2) Νόμο του 2022 θα λειτουργήσουν 30 τοπικά συμπλέγματα παροχής υπηρεσιών τα οποία θα προκύψουν από τη συνένωση 350 κοινοτήτων. Οι αρμοδιότητες των τοπικών συμπλεγμάτων περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: Διαχείριση αποκομιδής σκυβάλων, προώθηση ενεργειών για σχεδιασμό και υλοποίηση ενοποιημένων έργων, παροχή λογιστικών υπηρεσιών με ενιαίο λογισμικό σύστημα, γραμματειακές υπηρεσίες, τεχνική υποστήριξη από εξειδικευμένο εργατικό προσωπικό το οποίο δύναται να παρέχει, μεταξύ άλλων, υγειονομικές υπηρεσίες, υπηρεσίες ρύθμισης τροχαίας κινήσεως, υπηρεσίες κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του περί Σκύλων Νόμου, σχεδιασμό, συντήρηση, βελτίωση και καθαρισμό πάρκων και χώρων πρασίνου καθώς και οποιεσδήποτε άλλες υπηρεσίες τις οποίες καθορίζει ο υπουργός Εσωτερικών με γνωστοποίησή του που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.
* Οι πέντε Επαρχιακοί Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης που θα συσταθούν με τον περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης Νόμο θα έχουν αρμοδιότητες σε επίπεδο επαρχίας που αφορούν την υδατοπρομήθεια, το αποχετευτικό, τη διαχείριση αποβλήτων και την αδειοδότηση αναπτύξεων.
