Μέσα σε έναν χρόνο, δυο ομάδες αποτελούμενες από έναν σκύλο και έναν λειτουργό της Υπηρεσίας Θήρας, κατάφεραν να αποτρέψουν εκατοντάδες θανάτους ζώων από δηλητηριασμένα δολώματα. Στον έναν χρόνο λειτουργίας τους, οι δύο Ομάδες Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων της Υπηρεσίας Θήρας απομάκρυναν συνολικά 30 κιλά δηλητηριασμένου κρέατος που εντοπίστηκαν στη φύση.
Είχαν αποτελέσματα
Από την 1η Μαΐου 2022 μέχρι και τις 31 Δεκεμβρίου 2022, πραγματοποιήθηκαν 240 περιπολίες. Από την 1η Μαΐου, όταν και έπιασαν δουλειά, οι δυο ομάδες απομάκρυναν 30 κιλά δηλητηριασμένου κρέατος από τη φύση το οποίο αποτελείτο κυρίως από σούβλα, κοτόπουλο και συκώτι. Αυτά τα 30 κιλά προέκυψαν από 51 καταγγελίες που έγιναν από πολίτες έπειτα από περιστατικά και 4 περιπτώσεις που αποτελούν ευρήματα κατά τη διάρκεια περιπολιών. Οι άλλες πέντε περιπτώσεις παραπέμφθηκαν από τις ομάδες στην Αστυνομία των ζώων, καθώς επρόκειτο για περιπτώσεις εντός κατοικημένων περιοχών στις οποίες οι ομάδες δεν έχουν αρμοδιότητα.
Μόνο για την περίοδο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου, οι ΟΑΔΔ έλαβαν 22 αναφορές για ύποπτα περιστατικά δηλητηρίασης. Οι 15 ήταν τον Ιανουάριο 2023, με τα μέχρι τώρα δεδομένα να δείχνουν ότι το φαινόμενο είναι πιο έντονο τους χειμερινούς μήνες. Στο σύνολο τα περιστατικά είχαν αποτέλεσμα τη θανάτωση 31 ζώων. Από αυτά, οι 12 ήταν σκύλοι και τα υπόλοιπα ζώα ήταν αλεπούδες, γύπες, σκαντζόχοιροι και αετοί.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα τα στατιστικά στοιχεία, τα περισσότερα θύματα ήταν σκυλιά (52%), ενώ τα υπόλοιπα νεκρά είδη που καταγράφηκαν ήταν αλεπού (14%), γύπας (11%), σκαντζόχοιρος (7%), σαύρα (3,6%), γάτος (3,6%), σπιζαετός (3,6%), θουπί (3,6%) και καρακάξα (3,6%).
Οι δύο ομάδες
Σύμφωνα με το μέλος της Υπηρεσίας Θήρας Ανδρέα Κουμπαρή, μετά από ενάμιση χρόνο εντατικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, οι δυο σκυλίτσες Sofie και Dixie ράτσας Border Collie ήρθαν στην Κύπρο και μετά από έναν μήνα προσαρμογής έπιασαν δουλειά την 1η Μαρτίου 2022.
Στόχος του Ανδρέα Κουμπαρή και του Ανδρέα Χριστοφόρου, καθώς και της Sofie και Dixie, είναι η αντιμετώπιση της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων στην ύπαιθρο. Όπως εξήγησε, οι δύο Ομάδες Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων, οι πρώτες του είδους τους στην Κύπρο, έχουν δημιουργηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE «Ζωή με τους Γύπες» και θα αποτελέσουν μέρος του δυναμικού της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας, της αρμόδιας αρχής για την προστασία των άγριων πουλιών στην Κύπρο. Επεσήμανε πως τα δηλητηριασμένα δολώματα αποτελούν την κυριότερη απειλή για τον υπό εξαφάνιση πυρόχρου γύπα και σκοτώνουν αδιακρίτως και άλλα είδη άγριας πανίδας όπως αετούς, ενώ πολύ συχνά θύματα αυτής της πρακτικής είναι τα σκυλιά κυνηγών, περιπατητών και κτηνοτρόφων. Διευκρίνισε πως οι ουσίες που χρησιμοποιούνται είναι εξαιρετικά τοξικές και μέχρι σήμερα είναι από καθαρή τύχη που δεν έχει χαθεί ανθρώπινη ζωή από την απερίσκεπτη τοποθέτησή τους στην ύπαιθρο.
Οι Ομάδες Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων, που αποτελούνται η κάθε μία από έναν ειδικά εκπαιδευμένο σκύλο και τον χειριστή του, είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται επιτυχώς σε πολλές χώρες της Ευρώπης και συμβάλλει αποτελεσματικά τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση της τοποθέτησης δηλητηριασμένων δολωμάτων. Όπως εξήγησε, η δράση των δύο ομάδων, πέραν από τον εντοπισμό δολωμάτων, επεκτείνεται και στη διερεύνηση του αδικήματος, καθώς συμβάλλουν στη συλλογή τεκμηρίων από τη σκηνή του εγκλήματος με στόχο την εξακρίβωση του δράστη και τη μελλοντική καταδίκη του. Επιπρόσθετα, δρουν αποτρεπτικά για τους δράστες, καθώς η ύπαρξή τους συμβάλλει σημαντικά στον εντοπισμό και στη διερεύνηση αυτών των εγκλημάτων.
Ακόμα, η δράση των πιο πάνω ομάδων θα είναι ένα σημαντικό εργαλείο επικοινωνίας και ευαισθητοποίησης στον αγώνα ενάντια στα δηλητήρια, συμβάλλοντας παράλληλα στη συλλογή στοιχείων που θα βοηθήσουν να γίνει αντιληπτή η πραγματική έκταση του προβλήματος.
Άλλοι 14 γύπες από την Ισπανία
Στο μεταξύ, ακόμη 14 γύπες, που θα ενισχύσουν τον τοπικό πληθυσμό του νησιού, έχουν καταφθάσει αεροπορικώς από την Ισπανία. Η εισαγωγή των γυπών γίνεται με στόχο να αποτρέψει την εξαφάνιση του πυρόχρου γύπα Gyps fulvus από το νησί και παράλληλα να ενισχύσει τον πληθυσμό του και να τον διατηρήσει μακροχρόνια.
Οι 14 γύπες μεταφέρθηκαν σε ειδικό κλωβό εγκλιματισμού της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας στην επαρχία Λεμεσού, όπου θα παραμείνουν για 5-6 μήνες. Όπως και με τους προηγούμενους γύπες που απελευθερώθηκαν, στα πουλιά αυτά θα τοποθετηθούν πομποί για την παρακολούθηση των κινήσεών τους, καθώς και για την έγκαιρη παρέμβαση διάσωσής τους σε περίπτωση που κάποιο πουλί κινδυνεύσει. Αναφορικά με τους πρώτους γύπες που απελευθερώθηκαν τον περασμένο Σεπτέμβριο, τα δεδομένα των κινήσεών τους που καταγράφονται μέσω των δορυφορικών πομπών δείχνουν ότι τα πουλιά έχουν ενταχθεί επιτυχώς στον τοπικό πληθυσμό, χρησιμοποιούν τις ταΐστρες και επισκέπτονται τακτικά σημαντικές τοποθεσίες εντός της γνωστής επικράτειας του είδους. Δυστυχώς, υπήρξαν και δύο απώλειες τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης, κάτι που σε κάποιο βαθμό ήταν αναμενόμενο να συμβεί λόγω της νεαρής τους ηλικίας.
Γιατί κινδυνεύουν οι γύπες;
Σύμφωνα με το LIFE «Ζωή με τους Γύπες», ο πυρόχρους γύπας απειλείται με εξαφάνιση από το νησί. Πολυάριθμοι γύπες να πετούν πάνω από την ύπαιθρο ήταν κάποτε ένα κοινό θέαμα στην Κύπρο και εκτιμάται ότι τη δεκαετία του ’50, ο πληθυσμός αριθμούσε μερικές εκατοντάδες, ενώ σήμερα, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή (χειμώνας 2019), απομένουν γύρω στους 20 γύπες, που ισοδυναμεί με 94% μείωση.
Όπως εξήγησε η Μέλπω Αποστολίδου από το BirdLife Cyprus, η εκτεταμένη και συχνή χρήση δηλητηρίων είναι η κύρια αιτία που ο πυρόχρους γύπας απειλείται με εξαφάνιση. Ενδεικτικά, όπως είπε, μεταξύ 2005 και 2022, τα δηλητηριασμένα δολώματα έχουν σκοτώσει 30 γύπες. Πρόσθεσε πως από ένα μόνο περιστατικό δηλητηρίασης τον περασμένο Μάιο χάθηκε το 50% του πληθυσμού. Πρόσθετα, σύμφωνα με την κ. Αποστολίδου, από το 1996 μέχρι το 2022 χάθηκαν 61 πουλιά. Τα 51 από δηλητηριασμένα δολώματα.
Σύμφωνα με το BirdLife Cyprus, τα δηλητηριασμένα δολώματα χρησιμοποιούνται ως επί το πλείστον για τον έλεγχο θηρευτών, την προστασία περιοχών κυνηγίου και συγκομιδής, καθώς και ως ένα μέσο για την επίλυση διαμαχών μεταξύ ανθρώπων (π.χ. για να αποτραπεί το κυνήγι από ορισμένες περιοχές). Οι γύπες, παρόλο που δεν είναι ο στόχος, αποτελούν τα πιο πιθανά θύματα δηλητηρίασης, καθώς είναι πτωματοφάγα ζώα και τρέφονται σε μεγάλες ομάδες, που σημαίνει ότι πολλοί γύπες μπορούν να δηλητηριαστούν ταυτόχρονα από ένα και μόνο δηλητηριασμένο ψοφίμι.
