Κάτω από το μικροσκόπιο της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εμπορίου τίθεται αύριο επί τάπητος το πολύκροτο νομοσχέδιο που δίνει την εξουσία στον εκάστοτε υπουργό Εμπορίου να επιβάλλει πλαφόν στις τιμές του εμφιαλωμένου νερού.
Το νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή από τις αρχές του περασμένου Απριλίου και ζητήθηκε να εξεταστεί κατά προτεραιότητα με σκοπό την ψήφισή του το συντομότερο προκειμένου να μπει ένα τέλος στην αισχροκέρδεια και στην εκμετάλλευση μονοπωλίων που παρατηρούνται, σύμφωνα με το υπουργείο Εμπορίου, σε συγκεκριμένα σημεία πώλησης όπου δεν μπορεί να αναπτυχθεί υγιής ανταγωνισμός.
Με την ψήφιση του νομοσχεδίου –αν τελικά γίνει κάτι τέτοιο καθώς είναι πολλά τα συμφέροντα που επηρεάζονται και που πιέζουν για την απόρριψή του, όπως θα διαβάσετε παρακάτω– ο υπουργός Εμπορίου θα έχει την εξουσία να εκδίδει διατάγματα, με τα οποία θα καθορίζει τις ανώτατες τιμές λιανικής πώλησης του εμφιαλωμένου νερού σε συσκευασίες των 500 ml και 750 ml. Η ανώτατη τιμή πώλησης θα κυμαίνεται από €0,50 ως €1 ανάλογα με τη συσκευασία και κατά πόσο θα είναι παγωμένο ή όχι.
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, πλαφόν στην τιμή του νερού δύναται να επιβάλλεται στις ακόλουθες επιχειρήσεις: αεροδρόμια, λιμάνια, αθλητικοί χώροι (στάδια, γήπεδα κ.λπ.), παραλίες, αρχαιολογικοί χώροι, μουσεία, κινηματογράφοι, θέατρα, θεματικά πάρκα, ζωολογικοί κήποι και νοσηλευτήρια. Σε κάποιες από αυτές τις επιχειρήσεις οι καταναλωτές δεν έχουν επιλογή και παραμένουν έρμαια στα χέρια επιτηδείων που αισχροκερδούν στις πλάτες τους.
Δεν ενοχλούν μόνο οι τιμές του εμφιαλωμένου νερού που θα μειωθούν με το πλαφόν. Ενοχλούν και τα «τσουχτερά» χρηματικά πρόστιμα που προβλέπονται στο νομοσχέδιο για τις επιχειρήσεις που δεν θα συμμορφώνονται. Το πρόστιμο θα μπορεί να φτάσει μέχρι και τις €10.000 και δύναται να αυξάνεται για κάθε μέρα συνέχισης της παράβασης. Εναντίον των προσώπων που θα παραλείπουν να πληρώσουν το διοικητικό πρόστιμο θα καταχωρίζεται υπόθεση στα δικαστήρια για να εισπραχθεί το πρόστιμο ως αστικό χρέος οφειλόμενο προς τη Δημοκρατία.
Είπε το «ΟΚ» η ΕΠΑ
Η πρόεδρος της Επιτροπής Προστασίας του Ανταγωνισμού (ΕΠΑ), Εύα Παντζαρή, με επιστολή της προς την Επιτροπή Εμπορίου της Βουλής, στις 09/07/2024, άναψε το πράσινο φως για την ψήφιση του νομοσχεδίου σε νόμο. Στην επιστολή της υποδεικνύει, μεταξύ άλλων, τα εξής προς τους βουλευτές: «(…) Το υπό εξέταση νομοσχέδιο που έχετε ενώπιόν σας αφορά το ζήτημα της διαφύλαξης των συμφερόντων των καταναλωτών και αναφέρεται σε ανώτατες τιμές σχετικά με συγκεκριμένα προϊόντα σε προκαθορισμένα σημεία πώλησης, ήτοι σε κλειστές αγορές, όπως αυτά που αναφέρονται στα σχετικά παραρτήματα του νομοσχεδίου, όπου εξ αντικειμένου δεν μπορεί να αναπτυχθεί επαρκής ανταγωνισμός. Ως εκ τούτου και έχοντας υπόψη ότι το νομοσχέδιο αναφέρεται σε σημεία πώλησης όπου εξ αντικειμένου δεν μπορεί να αναπτυχθεί επαρκής ανταγωνισμός και, περιπλέον, περιορίζεται σε συγκεκριμένο προϊόν, αναγκαίο και βασικό αγαθό για τους καταναλωτές, η Επιτροπή (ΕΠΑ) δεν θεωρεί ότι το εν λόγω νομοσχέδιο ενδέχεται να περιορίσει ή να αποκλείσει περαιτέρω τον ελεύθερο ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων. Επιπρόσθετα, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή έχει παρακολουθήσει την πορεία του εν λόγω νομοσχεδίου υποβάλλοντας γραπτώς τις παρατηρήσεις και τα σχόλιά της που έχουν υιοθετηθεί και ενσωματωθεί στο τελικό νομοσχέδιο και έχοντας πραγματοποιήσει σχετική συνάντηση με την Υπηρεσία Προστασίας του Καταναλωτή επί του θέματος. Η παρούσα σαάς αποστέλλεται χωρίς οποιαδήποτε δέσμευση της Επιτροπής ως προς το περιεχόμενο μεταγενέστερης απόφασής της και χωρίς επηρεασμό της εγκυρότητας τέτοιας απόφασης».
Ποιοι αντιδρούν και γιατί
Πέρα από τις εργοδοτικές οργανώσεις (ΟΕΒ και ΚΕΒΕ), υπομνήματα στη Βουλή με τα οποία ζητούν την εξαίρεσή τους απο τις πρόνοιες του νομοσχεδίου ή και την απόσυρσή του απέστειλαν οι παρακάτω εταιρείες και σύνδεσμοι, τα οικονομικά συμφέροντα των οποίων θα επηρεαστούν αρνητικά στην περίπτωση επιβολής πλαφόν στην τιμή του εμφιαλωμένου νερού:
1 Cyprus Airports F&B Ltd: Η εταιρεία διαχειρίζεται τα καφεστιατόρια των αεροδρομίων Λάρνακας και Πάφου. Έχει υπογράψει σύμβαση με τη διαχειρίστρια εταιρεία των αεροδρομίων, Hermes Airports Ltd, η οποία καθορίζει ότι το 25% από την τιμή πώλησης του κάθε είδους που πωλείται καταβάλλεται στην Hermes.
Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της εταιρείας Cyprus Airports F&B, Οδυσσέα Γεωργίου, η εταιρεία διαθέτει προς πώληση νερό στους ταξιδιώτες με τιμές που κυμαίνονται από €1 για ένα μπουκάλι εγχώριου εμφιαλωμένου νερού 500ml μέχρι και €4,25 για εισαγόμενο νερό πολυτελείας στα 750ml. Για την τιμολόγηση των προϊόντων της περιλαμβανομένου και του νερού υπάρχει στην εταιρεία ειδική ομάδα ατόμων που μελετά τις τιμές των προϊόντων σε παρόμοιας δυναμικότητας ευρωπαϊκά αεροδρόμια πριν καταλήξει σε τελικές τιμές. Παράλληλα, οι τιμές υπόκεινται σε έγκριση από το Υφυπουργείο Τουρισμού και από τη διαχειρίστρια εταιρεία των αεροδρομίων, όπως προνοεί το συμβόλαιο. Επί τούτου, στάλθηκαν στους βουλευτές συγκριτικοί πίνακες με τους οποίους η εταιρεία υποστηρίζει ότι αποτελούν απόδειξη ότι οι τιμές του νερού που χρεώνει στα αεροδρόμια της Λάρνακας και της Πάφου είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικές συγκρινόμενες με άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια. Συνεπώς, καταλήγει η εταιρεία, υπάρχει επαρκής και υγιής ανταγωνισμός και γι' αυτό δεν έπρεπε να συμπεριληφθούν στις πρόνοιες του νομοσχεδίου τα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου.
Πρόσθετα, στο υπόμνημά του προς τη Βουλή ο κ. Γεωργίου αναφέρει ότι η Cyprus Airports F&B θα πρέπει να εξαιρεθεί απο τις πρόνοιες του νομοσχεδίου που προβλέπει πλαφόν στις τιμές εμφιαλωμένου νερού και για τους ακόλουθους λόγους:
- Η διαχειρίστρια εταιρεία των αεροδρομίων Λάρνακας και Πάφου, Hermes Airports Ltd, έχει εγκαταστήσει καταψύκτες νερού σε διάφορα σημεία και οι επιβάτες έχουν την επιλογή της δωρεάν προμήθειας νερού.
- Θα πρέπει να ληφθούν υπ' όψη οι ιδιαιτερότητες καθώς και οι όροι και προϋποθέσεις λειτουργίας σε έναν χώρο όπως τα αεροδρόμια που λειτουργούν 24 ώρες την ημέρα, 365 μέρες τον χρόνο και προϋποθέτουν αυξημένα έξοδα λειτουργίας λόγω μισθών, ενέργειας και του εφοδιασμού των καταστημάτων.
2 CTC-ARI Airports Ltd (Cyprus Duty Free): Η εταιρεία διαχειρίζεται τα καταστήματα δασμολογημένων και αδασμολόγητων ειδών στα δυο αεροδρόμια. Είναι θυγατρική εταιρεία της ιρλανδικής κυβέρνησης και ανήκει και ελέγχεται από το Υπουργείο Μεταφορών και το Υπουργείο Δημοσίων Δαπανών και Μεταρρύθμισης της χώρας.
Σύμφωνα με τον οικονομικό διευθυντή της εταιρείας, Γιάννη Πέτσα, από το επίμαχο νομοσχέδιο θα πρέπει να εξαιρεθούν τα αεροδρόμια τα οποία έχουν τεράστιο λειτουργικό κόστος εξαιτίας των προϋποθέσεων ασφάλειας που τίθενται και τη βελτίωση της εικόνας τους (έξοδα συντήρησης και καθαριότητας) μιας και τα αεροδρόμια αποτελούν την πρώτη, αλλά ταυτόχρονα αφήνουν και την τελευταία εικόνα στους τουρίστες που επισκέπτονται τη χώρα μας.
Σύμφωνα με τον κ. Πέτσα, η εταιρεία του επωμίζεται αυξημένο κόστος προσωπικού σε σχέση με την υπόλοιπη αγορά ώστε να πεισθούν εργαζόμενοι να εργαστούν κοντά της καθώς λειτουργεί τα καταστήματα της 365 μέρες τον χρόνο, 24ώρες το 24ωρο. Όπως αναφέρει στο υπόμνημά του προς τους βουλευτές, «ο αρχικός μισθός που προσφέρουμε είναι κατά περίπου 20% μεγαλύτερος απ' ό,τι προσφέρεται για έναν βοηθό πωλήσεων στην υπόλοιπη αγορά. Λόγω της απόστασης των αεροδρομίων από τις κατοικημένες περιοχές, η εταιρεία μας προσφέρει δωρεάν σε όλο το προσωπικό χώρο στάθμευσης, που κατά συνέπεια σημαίνει πρόσθετα έξοδα. Σημειώνεται ότι το τέλος καταβάλλεται στην Hermes και μέρος του καταλήγει στο κράτος. Λόγω των κανονισμών της Πολιτικής Αεροπορίας, όλοι οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν δελτία ποινικού μητρώου και κάρτες εισόδου στα αεροδρόμια, κόστος που και πάλι επωμίζεται η εταιρεία μας, με το εισόδημα να καταλήγει στο κράτος».
Τέλος, ο κ. Πέτσας υπενθυμίζει στους βουλευτές ότι «ένας σημαντικός παράγοντας στο να έχουμε σήμερα ένα από τα καλύτερα αεροδρόμια είναι και η συνεισφορά της εταιρείας μας, η οποία ήταν της τάξης των €13 εκατ. και αφορούσε την ανακαίνιση και διαμόρφωση των εμπορικών χώρων των αναχωρήσεων χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε συμβατική υποχρέωση που να υποχρέωνε την εταιρεία μας να το πράξει».
3 Σύνδεσμος Προμηθευτών: Εξέφρασε τις έντονες επιφυλάξεις του για το επίμαχο νομοσχέδιο, αναφέροντας σε υπόμνημά του προς τη Βουλή και τα ακόλουθα επί λέξει:
- «Θεωρούμε ότι το συγκεκριμένο νομοσχέδιο είναι άδικο και θα δημιουργήσει αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ των κυπριακών και των εισαγόμενων εμφιαλωμένων νερών. Τα επώνυμα εισαγόμενα νερά εισάγονται και διατίθενται σε υψηλότερες τιμές από τα κυπριακά νερά στις συσκευασίες που αναφέρονται στο παράρτημα Α του νομοσχεδίου. Ως εκ τούτου, το πλαφόν τιμών, το οποίο προτίθεται να τεθεί προς έγκριση, θα είναι απαγορευτικό για διάθεση των εισαγόμενων εμφιαλωμένων νερών στις συγκεκριμένες συσκευασίες.
- Η Κύπρος προσελκύει πέραν των 4 εκατ. τουριστών τον χρόνο, οι οποίοι γνωρίζουν και επιθυμούν να έχουν την επιλογή του εισαγόμενου εμφιαλωμένου νερού παράλληλα με τα ντόπια εμφιαλωμένα νερά. Ένα τέτοιο πλαφόν τιμών, εάν εφαρμοστεί, θα καθιστά το εισαγόμενο νερό μη εμπορεύσιμο και θα παραμείνουν τα αεροδρόμιά μας μόνο με το κυπριακό εμφιαλωμένο νερό.
- Οι εταιρείες που προμηθεύουν τα εισαγόμενα εμφιαλωμένα νερά έχουν συμφωνίες σε ισχύ με τα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου για την προμήθεια φυσικού μεταλλικού νερού στις συσκευασίες 500ml και 750ml για την περίοδο 2023-2026, με συγκεκριμένους στόχους και τιμές που συμφωνήθηκαν μεταξύ των προμηθευτών, των παραγωγών και των δυο εταιρειών που δραστηριοποιούνται στα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου. Βάσει των συμφωνιών αυτών, τα προϊόντα έχουν παραγγελθεί και έρχονται για την κάλυψη των αναγκών των αεροδρομίων για την περίοδο 2023-2026. Οποιαδήποτε αλλαγή ή περιορισμοί ήθελαν προκύψουν σε περίπτωση εφαρμογής του πλαφόν, αυτό θα επιφέρει τεράστιες ζημιές τόσο στους προμηθευτές όσο και στους πελάτες τους.
- Είμαστε ενάντια σε νομοθεσίες που μπορεί να βλάψουν ή και να δυσκολέψουν την πώληση των εισαγομένων προϊόντων. Το δίκαιο της EE ορίζει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων δεν πρέπει να περιορίζεται από πράξεις των κρατών- μελών που μειώνουν άμεσα ή έμμεσα τον ανταγωνισμό για εισαγόμενα αγαθά».
4 Παγκύπριος Σύνδεσμος Αιθουσαρχών Κινηματογράφου: Ο πρόεδρος του Συνδέσμου, Μάριος Ηροδότου, με υπόμνημά του προς τη Βουλή ζήτησε την εξαίρεση των κινηματογράφων από τις πρόνοιες του νομοσχεδίου, διότι, όπως υποστηρίζει, «ούτε αισχροκερδούμε, αλλά ούτε και είμαστε αυτοί που δημιουργούν φτώχεια σε αυτόν τον τόπο». Όπως αναφέρει στο υπόμνημά του, τα εισοδήματα από τα κυλικεία που λειτουργούν στους κινηματογράφους είναι βοηθητικά, ενώ και αυτά επηρεάζονται αρνητικά από περίπτερα που βρίσκονται ακριβώς έξω από τους κινηματογράφους, είτε μέσα στα Mall είτε εκτός αυτών. Σύμφωνα με τον κ. Ηροδότου, το νερό πωλείται στο €1 και μαζί με τις εκπτωτικές τιμές οικογενειακών πακέτων, αυτό έχει μια γενική τιμή πώλησης γύρω στα €0,80. Και επικαλέστηκε τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι κινηματογράφοι, θέτοντας, παράλληλα, ζήτημα επιβίωσης. Ανάμεσα σε άλλα, ο κ. Ηροδότου υποστηρίζει στο υπόμνημά του τα εξής:
- Στην Κύπρο οι κινηματογράφοι έχουν τεράστιο κόστος επένδυσης με υψηλούς δανεισμούς και ενοίκια, με αναλογικά χαμηλές αποδόσεις, οι οποίες μετά την πανδημία του κορωνοϊού μειώθηκαν ακόμη περισσότερο.
- Οι υψηλές χρεώσεις ηλεκτρικού ρεύματος στραγγαλίζουν οικονομικά τους κινηματογράφους.
- Το κέρδος επί εισιτηρίου είναι ελάχιστο, αφού οι γενικές συγκριτικές αποδόσεις θέλουν ανά εισιτήριο της τάξης των €10 ένα καθαρό ποσό μόλις που αγγίζει τα €0,80 καθώς το κόστος προϊόντος είναι υψηλό, με τα ποσοστά διανομής των ταινιών να είναι στο 50% των εισιτηρίων. Προστίθεται και ο φόρος θεάματος, που δεν υπάρχει σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Το δε κόστος τεχνολογικής αναβάθμισης έχει καταστεί ανυπόφορο, αφού μετά τη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία, κάθε πέντε με επτά χρόνια επιβάλλεται τεχνολογική αναβάθμιση που κοστίζει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Ως πρόσφατο παράδειγμα αναφέρεται η αλλαγή οθονών και η αναβάθμιση του ήχου στην αίθουσα 1 στο Rio Λεμεσού που κόστισαν πέραν των €100.000 χωρίς τον ΦΠΑ.
