ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΖΙΒΑΣ
H Κύπρος παρέχει ένα ιδεατό περιβάλλον για την προσέλκυση υψηλού επιπέδου ερευνητών για την εφαρμογή τεχνολογιών κλιματικών παρατηρήσεων σχετικά με φαινομένα άμεσα σχετιζόμενων με την κλιματική αλλαγή, για παράδειγμα ξηρασία και πλημμύρες. Ως εκ τούτου, υψηλής ευκρίνειας χωρικά και χρονικά δεδομένα τηλεπισκόπησης αναμένεται να χρησιμοποιηθούν από την ερευνητική ομάδα του Κέντρου Αριστείας Ερατοσθένης (ECoE) για την ανάπτυξη βέλτιστων μεθόδων διαχείρισης επιφανειακών και υπογείων υδάτινων πόρων. O τομέας Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων του ECoE εστιάζει στην εφαρμογή των πιο πάνω τεχνολογιών για τη βελτίωση της κατανόησης, διαχείρισης και παρακολούθησης των υδάτινων πόρων μέσω της προσέλκυσης τοπικών και διεθνών χρηματοδοτουμένων προγραμμάτων. Για παράδειγμα, την παρακολούθηση και παρατήρηση της πόσοτητας και ποιότητας υδάτινων σωμάτων, τη σύζευξη μεταξύ τηλεπισκόπησης και υδραυλικών μοντέλων για την εκτίμηση της επικινδυνότητας πλημμυρών σε επίπεδο λεκάνης απορροής, και τη χρήση δορυφορικών δεδομένων για την εκτίμηση αιολικού δυναμικού σε παράκτιες περιοχές. Επιπρόσθετα, τα μέλη του ECoE εμπλέκονται σε κοινές ερευνητικές δραστηριότητες με άλλους τομείς του Κέντρου. Αυτές οι δραστηριότητες περιέχουν, για παράδειγμα, την ανάπτυξη αριθμητικών μοντέλων υπογείων υδάτων για τον ποσοτικό και ποιοτικό χαρακτηρισμό υπογείων σωμάτων, με έμφαση σε παράκτιους υδροφορείς οι οποίοι υπόκεινται σε τεχνητό εμπλουτισμό (managed aquifer recharge), καθώς και την απόκριση των υδροφορέων σε διάφορα σενάρια που σχετίζονται με διαφοροποιήσεις των κλιματικών συνθηκών, καθώς και ανθρωπογενών δραστηριοτήτων.
Περιοχή της γεωργίας
Γεωστατιστικές μέθοδοι συνδυάζονται με τις πιο πάνω δραστηριότητες για την ανάπτυξη αναβαθμισμένων αριθμητικών μοντέλων με στόχο τη βελτίωση της ακρίβειας και αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων. Επιπλέον δραστηριότητες σχετίζονται με τη θεματική περιοχή της γεωργίας, όπως για παράδειγμα της ποσοτικής εκτίμησης ρίσκων σχετιζόμενων με την παρουσία παθογόνων σε επεξεργασμένα λύματα, εφαρμογή μεθόδων τεχνητής μάθησης (machine learning) για την κατηγοριοποίηση σταθμών παρακολούθησης επιφανειακών και υπόγειων υδάτων σε σχέση με τις συγκεντρώσεις φυσικοχημικών παραμέτρων. Στα πλαίσια της συνεργασίας του Κέντρου με τους στρατηγικούς εταίρους του, ο τομέας Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων συνεργάζεται με τη Γερμανική Αεροδιαστημική Υπηρεσία (DLR) στο ερευνητικό πρόγραμμα με τίτλο «Εκτίμηση της δυναμικής εξέλιξης της βλάστησης και κύριοι μηχανισμοί της ξηρασίας στην Κυπριακή Δημοκρατία». Κύριος στόχος είναι η σχεδίαση, εφαρμογή και η παρουσίαση των δυνατοτήτων του ερευνητικού προσωπικού του ECoE σχετικά με την επεξεργασία χρονικών και χωρικών δεδομένων τηλεπισκόπησης, σε συνδυασμό με επί τόπου δεδομένων και άλλων πηγών, για το χαρακτηρισμό της χωρο-χρονικής εξέλιξης της βλάστησης, καθώς και της συσχέτισης της με την παρουσία εκτεταμένων περιόδων ξηρασίας.
Ευρωπαϊκό πρόγραμμα PRIMA
Η ερευνητική ομάδα του τομέα συμμετέχει σε ένα με τίτλο «Προσαρμοστικές συμφωνίες σχετικά με τα οφέλη που προκύπτουν από τον ελεγχόμενο εμπλουτισμό υδροφορέων στην περιοχή της Μεσογείου», με ακρωνύμιο AGREEMAR, το οποίο προτείνει μια βελτιωμένη και ολοκληρωμένη διαχείριση υδάτινων πόρων επικεντρωμένη στη βελτιστοποίηση της αποθηκευτικότητας νερού στο υπέδαφος, με σκοπό την αύξηση της ασφάλειας του νερού στην περιοχή της Μεσογείου. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, το πρόγραμμα θα αναπτύξει μια ολοκληρωμένη, συμμετοχική και συντονισμένη μεθοδολογία για την εκτίμηση και χαρτογράφηση τού πόσο εφικτές είναι φυσικές λύσεις που βασίζονται στον ελεγχόμενο εμπλουτισμό υπογείων υδάτων (ΕΕΥΔ) για προσαρμογή στις κλιματικές αλλαγές, σε ευθυγράμμιση με τις αρχές της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων. Η μεθοδολογία του προγράμματος περιλαμβάνει αρκετά μέρη:
1) ανάπτυξη και παρουσίαση μιας συνδυαστικής μεθοδολογίας χαρτογράφησης, η οποία ενοποιά την ανάγκη για παροχή υπηρεσιών υδροφορέα, ρεαλιστική υδρολογική εκτίμηση συμβατικών και μη-συμβατικών υδάτινων πηγών για ΕΕΥΔ, καθώς και την ανάλυση αποφάσεων με βάση συστήματα GIS για την επιλογή κατάλληλων περιοχών για εφαρμογή τους.
2) Ανάπτυξη ενός γενικού πλαισίου συμμετοχικής διακυβέρνησης σε περιφερειακό επίπεδο με βάση τα αποτελέσματα της χαρτογράφησης εφικτότητας καθώς και αναλύσεις εθνικής πολιτικής.
3) Επαλήθευση των χαρτών εφικτότητας (feasibility maps) μέσω αριθμητικών μοντέλων σε τοπική κλίμακα και εκτίμηση των βελτιώσεων σε σχέση με την αξιοπιστία και ανθεκτικότητα η οποία παρέχεται με την προσθήκη συστημάτων ΕΕΥΔ στη διαχείριση υδάτινων πόρων.
4) Εφαρμογή συμφωνιών σε τοπικό επίπεδο για τα οφέλη της χρήσης ΕΕΥΔ με βάση επιστημονική τεκμηρίωση και υποστηριζόμενα από διατομεακά ενδιαφέροντα μέρη.
5) Πολυπαραγοντική προσέγγιση για την ενίσχυση της συμμετοχής ενδιαφερομένων από διαφορετικούς κοινωνικούς τομείς σε όλα τα στάδια ανάπτυξης του έργου. Η εφαρμοστικότητα του πλαισίου διακυβέρνησης AGREEMAR θα αποδειχθεί σε νησιωτικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο σε 4 περιοχές μελέτης, συγκεκριμένα από την Τυνησία, τη Κύπρο, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Επιλέγοντας χώρες από την ΕΕ, καθώς και τρίτες χώρες, το AGREEMAR θα προωθήσει τη διαπολιτισμική και πολυτομεακή συνεργασία μεταξύ χωρών.
