Κομισιόν: Η συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων μπορεί να επιταχύνει τα έργα ΑΠΕ

Το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ενεργειακή κατανάλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης έφθασε το 26,2% το 2025, έναντι 12,5% το 2010, σύμφωνα με ανακοίνωση της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Κομισιόν που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα.

Παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, απαιτούνται περαιτέρω βήματα για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για το 2030. Ο νομικά δεσμευτικός στόχος προβλέπει οι ΑΠΕ να καλύπτουν τουλάχιστον το 42,5% της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ενέργειας έως το τέλος της δεκαετίας. Τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν συμφωνήσει να επιδιώκεται ποσοστό 45%.

Η ανάπτυξη έργων ανανεώσιμων πηγών μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ανεξαρτησία της ΕΕ και να προσφέρει οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη στις κοινότητες που φιλοξενούν τις εγκαταστάσεις, αναφέρει η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας.

Στα οικονομικά οφέλη περιλαμβάνονται νέες επενδύσεις, ενίσχυση της τοπικής οικονομικής δραστηριότητας και θέσεις εργασίας στην κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, δημιουργούνται νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τοπικούς προμηθευτές.

Ως παράδειγμα, η ανακοίνωση παραθέτει έρευνα για φωτοβολταϊκό πάρκο μέσης ισχύος 15,2 MW στην Ισπανία. Κατά την περίοδο κατασκευής του, το έργο δημιουργεί λίγο περισσότερες από 10 νέες θέσεις εργασίας στον δήμο όπου πραγματοποιείται η επένδυση.

Νοικοκυριά και επιχειρήσεις κοντά σε εγκαταστάσεις ΑΠΕ μπορούν να επωφελούνται άμεσα, συμμετέχοντας στα έργα, ή έμμεσα μέσω τοπικών φόρων και τελών, δημόσιων εσόδων ή χαμηλότερου ενεργειακού κόστους.

Στην Ελλάδα, οι φορείς ανάπτυξης έργων ανανεώσιμης ενέργειας και υβριδικών έργων υποχρεούνται να αποδίδουν μέρος των σχετικών οφελών στους κατοίκους των περιοχών όπου λειτουργούν οι εγκαταστάσεις, σύμφωνα με παράδειγμα που επικαλείται η Κομισιόν. Το 40% του ειδικού τέλους αποδίδεται, μέσω των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας, στους καταναλωτές που κατοικούν κοντά στις εγκαταστάσεις, με τη μορφή μειώσεων στους λογαριασμούς ρεύματος.

Το υπόλοιπο 60% διατίθεται στις τοπικές αρχές για περιβαλλοντικές δράσεις, έργα τοπικής ανάπτυξης και μέτρα κοινωνικής στήριξης.

Ανάλογοι μηχανισμοί λειτουργούν και μέσω κοινοτικών ταμείων. Στην Ιρλανδία, για παράδειγμα, τα έργα που στηρίζονται από το Σχέδιο Στήριξης Ηλεκτρικής Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές υποχρεούνται να καταβάλλουν τουλάχιστον 2 ευρώ ανά MWh σε Ταμεία Οφέλους για την Κοινότητα. Τοπικές επιτροπές αποφασίζουν πώς θα διατεθούν τα χρήματα, τα οποία μπορούν να χρηματοδοτήσουν σχολεία, υπηρεσίες υγείας, πολιτιστικά έργα, κατάρτιση και υποδομές.

Η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της συμμετοχής των πολιτών στον σχεδιασμό των έργων. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το 88% των πολιτών της ΕΕ υποστηρίζει τη δράση της Ένωσης για την αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ωστόσο σε τοπικό επίπεδο ενδέχεται να υπάρχουν ανησυχίες για συγκεκριμένες εγκαταστάσεις.

Η έλλειψη τοπικής αποδοχής μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις, ενώ η συμμετοχή των κοινοτήτων από τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού μπορεί να περιορίσει τα εμπόδια και τις δικαστικές προσφυγές.

Η ανακοίνωση αναφέρει ως παράδειγμα την περιφέρεια Μπούργκενλαντ της Αυστρίας, όπου πολίτες συμμετείχαν στις διαδικασίες χωροταξικού σχεδιασμού αιολικών και φωτοβολταϊκών έργων μαζί με φορείς ανάπτυξης και μη κυβερνητικές οργανώσεις. Σύμφωνα με την Κομισιόν, κανένα από τα συγκεκριμένα έργα δεν προσβλήθηκε δικαστικά.

Η Κομισιόν επισημαίνει ακόμη την ανάγκη αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης για τις ανανεώσιμες πηγές. Ειδικά για την ηλιακή ενέργεια, σημειώνει ότι, παρά τις ανησυχίες για τον ανταγωνισμό με τη γεωργική γη, εκτιμάται πως ακόμη και έως το 2040 πολύ λιγότερο από το 1% της γης θα χρησιμοποιείται για παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ. Είναι επίσης δυνατοί συνδυασμοί χρήσεων γης και θάλασσας.

Πηγή: ΚΥΠΕ