«Δεν είμαι ελεύθερη όσο κάποια άλλη γυναίκα είναι ανελεύθερη. Ακόμα κι όταν τα δεσμά της είναι πολύ διαφορετικά από τα δικά μου».
Audre Lorde
8η Μαρτίου σήμερα, Παγκόσμια Μέρα της Γυναίκας. Μέρα μνήμης και τιμής της απεργιακής διαδήλωσης του Μάρτη του 1857 στη Νέα Υόρκη, αλλά και υπενθύμισης των σύγχρονων αγώνων των γυναικών για ισοτιμία.
Όχι μόνο σήμερα, αλλά και κάθε μέρα, πρέπει να τιμούμε τις γυναίκες. Τις γυναίκες που είναι σύμβολο της ζωής. Σύμβολο των αγώνων. Τις εργαζόμενες γυναίκες, τις οικοκυρές, τις μητέρες, τις πρόσφυγες/ μετανάστριες, τις αγρότισσες, τις γυναίκες στην πολιτική. Όλες τις γυναίκες.
Με αφορμή την ημέρα αυτή, η Τζόζη Χριστοδουλου, επίτροπος Ισότητας των Φύλων, η Μαρία Στυλιανού – Λοττίδη, επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή, πρώην υπ. Εξωτερικών και υπ. Συγκοινωνιών και Έργων και η Αιμιλία Στροβολίδου, εκπρόσωπος Τύπου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, μίλησαν στον «Π» για τις γυναίκες της Κύπρου και τους αγώνες τους.
Μακρύς ο δρόμος
«Η ισότητα γυναικών και ανδρών δεν είναι θέμα μόδας, ούτε ζήτημα πολιτικής ορθότητας. Είναι ένας διαχρονικός αγώνας, στη διάρκεια του οποίου πολλές γυναίκες έχουν χάσει ακόμη και τη ζωή τους», σύμφωνα με τη νέα επίτροπο Ισότητας Φύλων, Τζόζη Χριστοδούλου.
Μιλώντας στον «Π», η κ. Χριστοδούλου επεσήμανε πως σήμερα τιμάμε τις θυσίες και τις μάχες που έδωσαν οι γυναίκες ανά το παγκόσμιο ώστε να έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, στη εργασία επί ίσους όρους, να συνδικαλίζονται, να συμμετέχουν στα κοινά, να επιλέγουν στον οικογενειακό προγραμματισμό, όπως επίσης και να ζουν μακριά από βία.
Ο δρόμος ωστόσο προς την πραγματική ισότητα παραμένει μακρύς, όπως τονίζει. «Στη χώρα μας, και στη βάση δεικτών του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Ισότητας των φύλων, κατάγεται 22η από τα 27 κράτη μέλη για θέματα ισότητα των φύλων», ανέφερε.
Προτεραιότητα της ίδιας πάντως, με την ανάληψη των καθηκόντων της, αποτελεί η αναβάθμιση και ενίσχυση του θεσμού επιτρόπου Ισότητας των Φύλων μέσω της θεσμοθέτησής του. Στόχος αποτελεί η προώθηση παράλληλων, οριζόντιων και ολιστικών δράσεων και όχι αποσπασματικών.
«Το στοίχημα είναι να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου οι γυναίκες και οι άντρες να έχουν επιλογές, μακριά από στερεότυπα, να φτάσουν στο μέγιστο των ικανοτήτων τους για μια πιο εύρωστη οικονομία και πιο υγιή κοινωνία», δήλωσε καταληκτικά.
Με ρυθμούς... χελώνας
«Όπως και σε κανένα, σχεδόν, κράτος, έτσι και στη χώρα μας, έναν περίπου αιώνα μετά δεν έχει επιτευχθεί πλήρης ισότητα των φύλων, ενώ η πρόοδος στο θέμα αυτό εξακολουθεί να συντελείται με αργούς ρυθμούς», δήλωσε η επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μαρία Στυλιανού – Λοττίδη.
Σύμφωνα με την ίδια, το χάσμα μεταξύ των δύο φύλων, δυστυχώς, στους τομείς της απασχόλησης, τις αμοιβές, τις ευθύνες φροντίδας, τις θέσεις εξουσίας και τις συντάξεις, εξακολουθεί να διατηρείται. Παράλληλα, όπως υπογραμμίζει, συνεχίζουμε να γινόμαστε μάρτυρες σεξιστικής ρητορικής, έμφυλων στερεοτύπων και υψηλών επιπέδων έμφυλης βίας και παρενόχλησης.
«Παρότι τα τελευταία χρόνια έχει υιοθετηθεί ένας σημαντικός αριθμός νομοθετημάτων και άλλων πολιτικών που αποσκοπούν στην ενίσχυση της έμφυλης ισότητας, ο δρόμος της ουσιαστικής ισότητας με την κατάργηση των στερεοτύπων, παραμένει ακόμη μακρύς», τονίζει.
Σύμφωνα με την επίτροπο, το γραφείο της γίνεται επίσης δέκτης καταγγελιών που αφορούν περιστατικά διάκρισης λόγω φύλου. Τα παράπονα αυτά κυμαίνονται μεταξύ 15- 20 ετησίως.
Γυναίκα και Κυπριακό
«Η συμμετοχή γυναικών στις διαπραγματεύσεις είναι εξαιρετικής σημασίας», δήλωσε μιλώντας για τον ρόλο των γυναικών στο Κυπριακό, η πρώην υπουργός και πρώην επικεφαλής της ομάδας εργασίας για το περιουσιακό και μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας, Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή.
Με πικρία ωστόσο η κ. Μαρκουλλή διαπιστώνει πως η αξιοποίηση γυναικών στη διαπραγματευτική διαδικασία ήταν ιδιαίτερα περιορισμένη.
«Αρχικά θα πρέπει να πούμε ότι ουδέποτε υπήρξε γυναίκα ηγέτης της ελληνοκυπριακής ή της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Το ίδιο ισχύει για τους διαπραγματευτές . Όσον αφορά τη συμμετοχή γυναικών στις διαπραγματεύσεις, αυτό είναι επίσης ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο. Αξίζει να σημειωθεί ότι εκτός από την αείμνηστη Στέλλα Σουλιώτη, που συμμετείχε για δεκαετίες ως νομικός σύμβουλος των εκάστοτε Προέδρων της Δημοκρατίας, οι διαπραγματευτικές ομάδες ήταν πάντοτε γένους αρσενικού και η Κύπρια γυναίκα είχε αποκλειστεί από την όποια ουσιαστική συμμετοχή», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η ίδια επισημαίνει πως η ειρήνη, η δικαιοσύνη και η δημοκρατία είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ισότητα ανδρών και γυναικών και τα κράτη μέλη έχουν υποχρέωση να προωθούν την ενεργό συμμετοχή των γυναικών στις προσπάθειες ειρήνευσης, συμφιλίωσης και οικοδόμησης της ειρήνης. «Το γεγονός ότι η δικοινοτική τεχνική επιτροπή για την ισότητα των φύλων υιοθέτησε πρόσφατα κοινό έγγραφο που καλύπτει και θέματα ισότιμης εκπροσώπησης των γυναικών στις διαπραγματεύσεις, αποτελεί ένα θετικό βήμα. Τώρα εναπόκειται στους ηγέτες να επιδείξουν την απαραίτητη πολιτική βούληση και να εφαρμόσουν τις εισηγήσεις της επιτροπής», ανέφερε.
Ερωτηθείσα για τους λόγους για τους οποίους παρατηρείται δυστοκία στην τοποθέτηση γυναικών σε θέσεις κλειδιά, η κ. Μαρκουλλή δήλωσε πως αυτό οφείλεται στο ότι η πολιτική ζωή στην Κύπρο συνεχίζει να παραμένει ανδροκρατούμενη.
«Παρά τις προεκλογικές εξαγγελίες για 50% συμμετοχή των γυναικών στο Υπουργικό Συμβούλιο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αθέτησε τη δέσμευσή του. Τα πολιτικά κόμματα παραμένουν ανδροκρατούμενα και στη Βουλή των Αντιπροσώπων, αντί να υπάρχει αύξηση της συμμετοχής γυναικών, που ήταν ήδη χαμηλή, στο 17,8% στην προηγούμενη σύνθεση της, με τις πρόσφατες εκλογές είχαμε μείωση της συμμετοχής στο ποσοστό του 14,3%. Δεν έχουμε καμία γυναίκα αρχηγό πολιτικού κόμματος και η συμμετοχή γυναικών στην ιεραρχία πολιτικών κομμάτων δεν ξεπερνά, στην καλύτερη περίπτωση, το 25%. Για μένα είναι όλα θέμα πολιτικής βούλησης, τόσο του Προέδρου της Δημοκρατίας, όσο και των αρχηγών πολιτικών κομμάτων, που δεν υπάρχει», επισημαίνει.
Και γυναίκα και πρόσφυγας
Γυναίκες πρόσφυγες/ μετανάστριες. Γυναίκες πονεμένες, ταλαιπωρημένες και προδομένες από τις κακουχίες της ζωής. Γυναίκες εκτεθειμένες στη βία και στη σεξουαλική κακοποίηση κατά το «ταξίδι» τους και αργότερα στους καταυλισμούς. Γυναίκες εκτεθειμένες στη βία του κοινωνικού – οικονομικού αποκλεισμού. Στη βία των δρόμων της πόλης, επειδή «διαφέρουν» εξωτερικά.
«Οι γυναίκες και τα κορίτσια αντιμετωπίζουν διακρίσεις και βία καθημερινά, απλώς και μόνο λόγω του φύλου τους. Σε συνθήκες προσφυγιάς και εκτοπισμού, αυτές οι διακρίσεις, η σεξουαλική και έμφυλη βία, εντείνονται ακόμη περισσότερο», δήλωσε στον «Π» η Αιμιλία Στροβολίδου, εκπρόσωπος Τύπου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες.
Σε σχέση με τα περιστατικά σεξουαλικής και έμφυλης βίας, η ίδια δήλωσε πως τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει θετικά βήματα για την αντιμετώπισή τους στα κέντρα υποδοχής, ωστόσο χρειάζεται να γίνουν περισσότερα, καθώς εξακολοθούν να γίνονται αρκετές καταγγελίες. «Θα πρέπει να αναζητηθούν πρόσθετες και κατάλληλες δομές για τη στέγαση αιτητών ασύλου και προσφύγων, ενίσχυση των ευκαιριών απασχόλησης και υποδομών για τη φροντίδα παιδιών, καθώς και περισσότερες ευκαιρίες εκπαίδευσης και ενδυνάμωσης κοριτσιών, αλλά και αγοριών, ιδιαίτερα των ασυνόδευτων παιδιών», επεσήμανε.
Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί επίσης ένα σοβαρό θέμα, σύμφωνα με την κ. Στροβολίδου. Υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την καταγγελία του εγκλήματος και τη δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών παραπομπής. Ενώ υπάρχει μια εξειδικευμένη αστυνομική μονάδα, συχνά οι επιζώντες ενδοοικογενειακής βίας δεν γνωρίζουν τις διαδικασίες. Συχνά δεν μπορούν να πλησιάσουν ένα αστυνομικό τμήμα ή να ζητήσουν βοήθεια. Σε πολλές περιπτώσεις, τα θύματα ενδοοικογενειακής βίας είναι απρόθυμα να αναφέρουν το έγκλημα επειδή εξαρτώνται από τον θύτη, τόσο οικονομικά όσο και ως προς το νομικό τους καθεστώς.
