Στο απομονωμένο και αυστηρά φυλασσόμενο θέρετρο του Μπούργκενστοκ, με θέα τη λίμνη της Λουκέρνης, θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή η τελετή υπογραφής του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ωστόσο το πλήρες κείμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμη δοθεί στη δημοσιότητα, γεγονός που προκαλεί αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό των ΗΠΑ όσο και διεθνώς.
Στην τελετή υπογραφής αναμένεται να παραστεί ο επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας και πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, καθώς και ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς. Παράλληλα ο Βανς ανέφερε ότι είναι «πιθανό» να μεταβεί στην Ελβετία και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
«Ποτέ δεν με ενδιέφερε η αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν δηλώνει ο Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της G7 ότι «ποτέ δεν τον ενδιέφερε η αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν, αν και πίστευε ότι αυτό θα συνέβαινε ούτως ή άλλως.
«Ποτέ δεν νοιάστηκα για αλλαγή καθεστώτος...αλλά υποθέτω ότι υπάρχει αλλαγή καθεστώτος», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος μετά από συνάντηση που είχε με τον εμίρη του Κατάρ Ταμίμ μπιν Χάμαντ αλ Θάνι.
Στην έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 28 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ είχε καλέσει τους Ιρανούς να πάρουν τον έλεγχο της εξουσίας της χώρας τους. «Αυτή είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία για τον ιρανικό λαό να πάρει πίσω τη χώρα του», είχε γράψει τότε στο Truth Social.
Η κυβέρνηση Τραμπ στη συνέχεια υποστήριξε πολλές φορές ότι η δολοφονία πολλών υψηλόβαθμων μελών της ιρανικής ηγεσίας ουσιαστικά επέφερε αλλαγή προσώπων στην εξουσία της χώρας.
Σε άλλες του δηλώσεις για το θέμα στη σύνοδο κορυφής, ο Τραμπ ανέφερε ότι τα μέλη της «πρώτης» και της «δεύτερης» ομάδας (σ.σ. της ιρανικής ηγεσίας) είναι νεκρά, όπως και ορισμένοι της «τρίτης ομάδας». Οι άνθρωποι με τους οποίους διαπραγματεύονται τώρα οι ΗΠΑ είναι λογικοί, είπε - όχι ριζοσπαστικοποιημένοι και πρόθυμοι να βοηθήσουν τη χώρα τους.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος είπε: «Βλέπω αλλαγές καθεστώτων εδώ και χρόνια, δεν λειτούργησαν».
Τι αναφέρει το προσχέδιο
Μόνιμος τερματισμός του πολέμου
Το πρώτο άρθρο προβλέπει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους, κηρύσσουν με την υπογραφή του μνημονίου τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Οι δύο πλευρές δεσμεύονται να μην προχωρήσουν στο μέλλον σε εχθρικές ενέργειες και να απέχουν από απειλές ή χρήση βίας η μία απέναντι στην άλλη.
Παράλληλα, αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα εκατέρωθεν, καθώς και να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης πλευράς.
Συμφωνία μέσα σε 60 ημέρες
Το προσχέδιο προβλέπει ότι οι διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία θα ολοκληρωθούν εντός 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης μόνο κατόπιν αμοιβαίας συναίνεσης.
Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ
Κεντρικό σημείο της συμφωνίας είναι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν να άρουν άμεσα τον ναυτικό αποκλεισμό και να αποκαταστήσουν μέσα σε 30 ημέρες την ομαλή κυκλοφορία πλοίων στα προπολεμικά επίπεδα.
Επιπλέον, δεσμεύονται να αποσύρουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από τις γύρω περιοχές εντός 30 ημερών από την υπογραφή της τελικής συμφωνίας.
Από την πλευρά του, το Ιράν θα λάβει άμεσα μέτρα ώστε η διέλευση εμπορικών πλοίων μεταξύ Περσικού Κόλπου και Θάλασσας του Ομάν να επανέλθει επίσης στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε έναν μήνα, συμπεριλαμβανομένης της αποναρκοθέτησης των θαλάσσιων διαδρόμων
Πακέτο 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν
Ένα από τα πλέον εντυπωσιακά σημεία του προσχεδίου είναι η δέσμευση των ΗΠΑ και των περιφερειακών συμμάχων τους να καταρτίσουν ολοκληρωμένο πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης και ανάπτυξης του Ιράν.
Το σχέδιο προβλέπει χρηματοδότηση ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων, ενώ ο μηχανισμός υλοποίησης θα καθοριστεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.
Σταδιακή άρση όλων των κυρώσεων
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να προχωρήσουν, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί αργότερα, στην κατάργηση όλων των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν.
Αυτό περιλαμβάνει τόσο τις κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών και του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας όσο και τις πρωτογενείς και δευτερογενείς αμερικανικές κυρώσεις.
Το πυρηνικό πρόγραμμα
Η Τεχεράνη επαναλαμβάνει στο προσχέδιο ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα.
Οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι ζητήματα όπως τα αποθέματα εμπλουτισμένου υλικού, οι πυρηνικές ανάγκες του Ιράν και όλες οι σχετικές τεχνικές λεπτομέρειες θα ρυθμιστούν στην τελική συμφωνία.
Μέχρι τότε θα διατηρηθεί το υφιστάμενο καθεστώς: το Ιράν δεν θα επεκτείνει το πυρηνικό του πρόγραμμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.
Άμεση χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών θα εκδώσει αμέσως μετά την υπογραφή εξαιρέσεις που θα επιτρέπουν τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους.
Οι εξαιρέσεις θα καλύπτουν επίσης τραπεζικές υπηρεσίες, ασφάλιση, μεταφορές και κάθε άλλη σχετική δραστηριότητα.
Αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων
Η συμφωνία προβλέπει ακόμη την αποδέσμευση παγωμένων ή δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν, καθώς προχωρούν οι διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία.
Τα κεφάλαια αυτά θα καταστούν πλήρως διαθέσιμα για χρήση από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ δεσμεύονται να εκδώσουν όλες τις απαιτούμενες άδειες.
Μηχανισμός εποπτείας και διεθνής κατοχύρωση
Οι δύο χώρες συμφωνούν στη δημιουργία ειδικού μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της τελικής συμφωνίας και την τήρηση των δεσμεύσεων που θα προκύψουν.
Το τελικό κείμενο της συμφωνίας προβλέπεται να εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, προσδίδοντας διεθνή νομική ισχύ στις προβλέψεις του.
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ / ΕΡΤ
