Χωρίς χειραψίες, χωρίς κοινές φωτογραφίες και με τον Τζέι Ντι Βανς να περιμένει μόνος στην αίθουσα, η πρώτη απευθείας συνάντηση ΗΠΑ και Ιράν στην Ελβετία συνοδεύτηκε από μια σειρά συμβολισμών που αποτυπώνουν το βαθύ έλλειμμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών.
Παρότι οι συνομιλίες στο θέρετρο Μπούργκενστοκ, πάνω από τη λίμνη της Λουκέρνης, χαρακτηρίστηκαν ως ένα σημαντικό βήμα για την έναρξη ενός νέου κύκλου διαπραγματεύσεων, οι εικόνες που προηγήθηκαν της συνάντησης πρόδιδαν ότι η πολιτική απόσταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παραμένει μεγάλη.
Καμία κοινή φωτογραφία
Ένα από τα πιο συζητημένα περιστατικά ήταν η απουσία της καθιερωμένης κοινής φωτογράφησης. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ιρανική αντιπροσωπεία αρνήθηκε να συμμετάσχει σε φωτογραφικό στιγμιότυπο με τους Αμερικανούς αξιωματούχους, ενώ υπήρξε και δημόσια διαφωνία για το ποια πλευρά ευθυνόταν για την ακύρωση του photo-op. Η Τεχεράνη υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ απέρριψαν σχετικό αίτημα, ενώ αμερικανικές πηγές ισχυρίστηκαν ότι υπήρχε αρχική συναίνεση από το Ιράν.
Στη διπλωματική πρακτική, οι κοινές φωτογραφίες δεν αποτελούν απλή τυπικότητα. Λειτουργούν ως μήνυμα πολιτικής βούλησης και αμοιβαίας αναγνώρισης. Η απουσία τους συνήθως υποδηλώνει ότι οι δύο πλευρές επιθυμούν να αποφύγουν οποιαδήποτε εικόνα που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως πολιτική προσέγγιση ή εξομάλυνση των σχέσεων.
Ο Βανς περίμενε, οι Ιρανοί καθυστέρησαν
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσαν επίσης οι εικόνες που έδειχναν τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς να βρίσκεται στην αίθουσα των συνομιλιών πριν από την άφιξη της ιρανικής αντιπροσωπείας. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές απέφυγαν να εισέλθουν στην αίθουσα όσο βρίσκονταν εκεί δημοσιογράφοι και φωτογράφοι, επιλέγοντας να μπουν αργότερα ώστε να μην καταγραφούν κοινά πλάνα με τους Αμερικανούς.
Η στάση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως προσπάθεια της Τεχεράνης να διατηρήσει την εικόνα της ισοτιμίας και να μην εμφανιστεί ότι προσέρχεται στις συνομιλίες υπό αμερικανικούς όρους ή πίεση.
Ούτε χειραψίες, ούτε δημόσιες φιλοφρονήσεις
Εξίσου αποκαλυπτική ήταν η απουσία χειραψιών μεταξύ των επικεφαλής των δύο αντιπροσωπειών. Σε μια περίοδο όπου ακόμη και οι πιο δύσκολες διαπραγματεύσεις συνοδεύονται συχνά από συμβολικές κινήσεις καλής θέλησης, η επιλογή να μην υπάρξει καμία δημόσια εκδήλωση εγκαρδιότητας καταδεικνύει ότι οι συνομιλίες παραμένουν αυστηρά τεχνοκρατικές και όχι πολιτικά συμφιλιωτικές.
Μήνυμα προς το εσωτερικό ακροατήριο
Για το Ιράν, η αποφυγή φωτογραφιών και χειραψιών έχει και εσωτερική διάσταση. Η ηγεσία της χώρας επιδιώκει να δείξει στο εσωτερικό της κοινής γνώμης ότι προσέρχεται σε διαπραγματεύσεις χωρίς να υποχωρεί συμβολικά απέναντι στον παραδοσιακό αντίπαλο. Αντίστοιχα, η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να παρουσιάσει τις συνομιλίες ως διαδικασία επίτευξης συγκεκριμένων στόχων και όχι ως πράξη πολιτικής αποκατάστασης των σχέσεων.
Η ουσία πίσω από τους συμβολισμούς
Παρά το ψυχρό κλίμα και τα προσεκτικά σκηνοθετημένα μηνύματα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις επαφές τους στο πλαίσιο ενός οδικού χάρτη 60 ημερών για ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, οι εικόνες από την Ελβετία υπενθύμισαν ότι η διπλωματία δεν διεξάγεται μόνο γύρω από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά και μέσα από όσα οι πρωταγωνιστές επιλέγουν να δείξουν, ή να μην δείξουν, στις κάμερες.
Με πληροφορίες από Axios, The Times of India, New York Post
